G01 Doğrusal Enterpolasyon Komutu: CNC Programlama Kılavuzu

Giriş

Takım tutucunun (tool holder) veya karbür ucun, hatalı bir takım ofseti (tool wear offset) veya yanlış tanımlanmış bir iş parçası koordinat sistemi (G54) nedeniyle dolu metal gövdeye, mengene çenesine (vise jaw) veya ayna (chuck) gövdesine G01 doğrusal dalma yapması, CNC makinelerinde en büyük mekanik yıkım ve hurda (scrap) nedenidir. Bu hatalı yapılandırma sadece iş milini (spindle) durdurmakla kalmaz, aynı zamanda parçanın hurdaya çıkmasına yol açar ve çevrim süresi tamamen kaybolur. Spindle rulmanlarının dağılması, bilyalı vidanın (ballscrew) eksenel deformasyonu ve eksen millerinin hizalamasının kaybolması gibi ciddi hasarlar, işletmeleri binlerce dolarlık plansız duruş süresi (downtime) maliyetiyle karşı karşıya bırakır. Kesme operasyonlarından önce G01 doğrusal enterpolasyon (linear interpolation) komutunun ivmelenme, eksen sınırı ve feedrate parametrelerinin doğru yapılandırılması, plansız duruşları ve hurda oranını en aza indiren en etkili savunma hattıdır.

Teknik Özet

Teknik Özellik	Spesifikasyon
Komut Kodu	G01 (Siemens'te G1)
Modal Grup / Modal Yapı	Grup 01 (Modal komut)
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Parameter 1422 (Fanuc Maksimum Kesme İlerleme Hızı), $MC_MAX_PATH_FEED (Siemens Maksimum Yol İlerleme Hızı), Parameter #1006 / #1009 (Mitsubishi Maksimum Kesme İlerleme Hızı)
Ana Kısıtlayıcı	Kesme hızı, bireysel eksen ivmelenme yetenekleri ve yazılımsal sınırlama limitleri tarafından fiziksel olarak kısıtlanır.

Hızlı Okuma

• Yörünge vektörü ve talaş yükü üzerinde hassas kontrol sağlamak için tüm aktif kesme operasyonlarında `G00` yerine `G01` seçin.
• Kontrolörün anında kilitlenmesini ve sıfır ilerleme alarmlarını önlemek için ilk `G01` bloğundan önce veya doğrudan bloğun içinde sıfır olmayan bir feedrate (`F`) programlayın.
• Kontrolörün keskin iş parçası profillerini yuvarlatmasını önlemek için kritik köşelerde tam duruş (exact stop) kontrolü (`G09` veya `G61` / `G60` / `G61.1`) uygulayın.
• Spindle çarpışmalarını önlemek için kuru çalıştırma (dry run) sırasında feedrate override kadranını %0'a ayarlayıp bir elinizi kadranda tutarak Z ekseni boşluk yüksekliklerini doğrulayın.
• Ondalık nokta kullanılmaması (örneğin `F200.0` yerine `F200` yazılması) feedrate değerini 0.2 mm/min seviyesine düşürebileceğinden, varsayılan birim ölçeklendirmesini onaylayın.
• Yüksek hızlı kesimler sırasında yazılımsal strok parametrelerini aşarak aşırı hareket (overtravel) alarmlarının tetiklenmesini önlemek için hedef koordinatları yazılımsal limit sınırları içinde tutun.

Temel Kavramlar

G01 Doğrusal Enterpolasyon (Linear Interpolation), CNC işlemede kullanılan temel kesme komutudur. Takımı konumlandırmak için eksenleri maksimum rapid hızında hareket ettiren G00'ın aksine, G01 düz bir çizgi vektörü boyunca feedrate değerini kontrol eder. Kontrolör, dahil olan tüm eksenler için servo motor hızlarını koordine eder, böylece takım ucu vektör yolu boyunca tam olarak programlanan F feedrate hızında hareket eder. Bu koordine hareket, kesici takım üzerinde homojen bir talaş yükü (chip load) sağlayarak kesiciyi erken aşınma veya ani kırılmalardan korur ve iş parçası üzerinde yüksek kaliteli yüzey kalitesi elde edilmesini garanti eder.

Programcılar ve operatörler, özellikle boşta kesmeden (air cutting) malzemeye girişe geçerken G01 operasyonları sırasında son derece dikkatli olmalıdır. Yaygın bir arıza nedeni, programlanmış koordinat sistemi ile gerçek fiziksel kurulum arasındaki uyumsuzluktur. Eğer takım ofseti veya iş parçası koordinat sistemi (G54) yanlış ayarlanırsa, takım hava yerine dolu metale doğru bir G01 dalma komutu yürütecektir. Bu durum, takım tutucunun mengene çenesine (vise jaw), aynaya (chuck) veya clamp aparatına çarptığı, spindle üzerinde feci hasarlara yol açan, karbür ucu kıran ve parçanın hurdaya (scrap) çıkmasıyla sonuçlanan sert bir collision ile neticelenebilir. Operatörler yeni bir programın ilk çalıştırılmasında her zaman single block yürütme modunu kullanmalı ve bir çarpışma yakın görünüyorsa ilerleme hızını manuel olarak sıfıra düşürmek için feedrate override dial üzerinde bir ellerini tutmalıdır.

Komut Yapısı

Doğrusal enterpolasyon komutu, CNC kontrolörüne takımı kontrollü bir hızda programlanan hedef koordinatlara doğru düz bir çizgi yolu boyunca sürmesini söyler. G01, Grup 01'e ait bir modal komut olduğundan, bir kez programlandıktan sonra, başka bir hareket kodu (G00 veya G02 gibi) onu geçersiz kılana kadar sonraki tüm koordinat komutları doğrusal kesimler olarak yürütülür. Yol hızı, yeni bir F değeri belirtilene kadar aktif kalan ve tüm doğrusal hareketleri yöneten F kodu tarafından belirlenir.

Komutu programlarken koordinatlar, hedeflerin iş parçası sıfır noktasından referans alındığı mutlak (absolute) değerler veya hedeflerin takımın mevcut konumundan olan hareket mesafesini ve yönünü temsil ettiği artışlı (incremental) değerler olarak belirtilebilir. Hassasiyet, kontrolörün bu eksenleri aynı anda nasıl enterpole ettiğine son derece bağımlıdır ve koordinat eksenlerinin belirtilmemesi, kontrolöre belirtilenleri hareket ettirirken o eksenleri sabit tutmasını söyler.

Fanuc Syntax:
G01 X_ Y_ Z_ F_ ;  (or G01 X_ Z_ F_ ;)

Siemens Syntax:
G1 X... Y... Z... F...

Mitsubishi Syntax:
G01 X_ Y_ Z_ F_ ,comma_or_C_R_ ;

Marka	Parametre	Açıklama	Değer Aralığı
Fanuc	Parameter 1422	Her eksen için maksimum kesme feedrate değeri. Programlanan F bu değeri aşarsa alarm vermeden feedrate değerini sınırlar.	Sisteme bağlı
Fanuc	Parameter 1826	Pozisyon penceresi / In-position genişliği. Blok tamamlanması için mikron cinsinden hedef penceresini tanımlar.	Sisteme bağlı
Fanuc	Parameter 1622	Yavaşlama zaman sabiti. Kesme ilerlemesi ivmelenme/yavaşlama eğrisini yapılandırır.	Sisteme bağlı
Siemens	$MC_MAX_PATH_FEED	Maksimum yol feedrate limiti. Makinenin fiziksel sınırlarına göre yol hızını sınırlar.	Sisteme bağlı
Siemens	$MA_MAX_AX_VELO	Belirli bir eksenin maksimum hızı.	Sisteme bağlı
Siemens	MD 36010 $MA_STOP_LIMIT_FINE	Exact stop toleransı hassas (fine). mm cinsinden in-position kontrol limiti.	Sisteme bağlı
Siemens	MD 36000 $MA_STOP_LIMIT_COARSE	Exact stop toleransı kaba (coarse). mm cinsinden in-position kontrol limiti.	Sisteme bağlı
Mitsubishi	Parameter #1006 / #1009	Eksen başına maksimum kesme feedrate sınırlaması. Komut verilen feedrate değerini sınırlar.	Sisteme bağlı
Mitsubishi	Parameter #1026	In-Position Genişliği. Blok geçişi için hedef hata penceresini belirler.	Sisteme bağlı
Mitsubishi	Parameter #1206	İvmelenme/yavaşlama zaman sabiti. Kesme ilerlemesinde eksponansiyel eğriyi yapılandırır.	Sisteme bağlı

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc sistemlerinde doğrusal enterpolasyon komutu, sıkı bir şekilde tanımlanmış bir parametre yapısı içinde çalışır. Kontrolör eksen hareketini koordine eder, ancak sistem mekaniğini korumak için eksen başına maksimum kesme feedrate hızlarını zorunlu kılar ve yapılandırılmış in-position penceresini kullanarak blok tamamlanmasını doğrular.

Standart programlama mutlak G90 veya artışlı G91 konumlandırma modlarını kullanır. Torna uygulamalarında U ve W, sırasıyla X ve Z eksenleri boyunca artışlı koordinatları temsil ederken, modal feedrate F fiziksel hareketi kontrol eder.

Kategori	Detay / Tanımlayıcı	Açıklama / Davranış
Parametre	Parameter 1422	Eksen başına maksimum kesme feedrate değeri. F değerini sessizce parametre limitine sınırlar.
Parametre	Parameter 1826	Pozisyon penceresi (mikron cinsinden). Eksen mesafesi bu aralığa düştüğünde blok tamamlanmasını belirler.
Parametre	Parameter 1622	Kesme ilerlemeleri için yavaşlama zaman sabiti.
Alarm	PS0011	FEEDRATE ZERO: Aktif bir feedrate olmadan veya feedrate sıfırken bir G01 kesme hareketi yürütülmesi.
Alarm	PS0010	IMPROPER G-CODE: Aynı blokta tanımlanmış geçersiz adres veya çelişen modal kodlar.
Alarm	OT0500	OVERTRAVEL: Programlanan koordinatın yazılımsal strok limiti parametre limitlerini (1320/1321) aşması.
Versiyon / Opsiyon	Series 30i/31i-B vs 0i-F	Series 30i/31i-B, gelişmiş yüksek hızlı ileriye yönelik AI Contour Control II (G05.1 Q1) özelliğini destekler. Series 0i-F, standart AI Contour Control I ile sınırlıdır veya yazılım opsiyonları gerektirir.
Versiyon / Opsiyon	Polar Interpolation	Kutupsal koordinat enterpolasyonu eski Series 16i/18i kontrolörlerinde G112 kullanırken, modern seriler standart G12.1 kullanır.

Operatörler dikkatli olmalıdır: Eğer feedrate override ölçeklendirmesi komut verilen feedrate değerinin Parameter 1422'deki limiti aşmasına neden olursa, kontrolör herhangi bir alarm göstermeden hızı sınırlar; bu da potansiyel yol zamanlama farklılıklarını maskeleyebilir.

Siemens

Siemens Sinumerik kontrolleri dinamik bir look-ahead yörünge planlayıcısı kullanır. Kontrol sistemi, yolların pürüzsüz ve kararlı kalmasını sağlamak için yol ilerleme hızlarına ve eksene özel makine verilerine dayalı limitler uygular.

Siemens'te programlama, blok içinde modal olmayan mutlak =AC(...) ve artışlı =IC(...) komutları gibi esnek koordinat geçersiz kılmalarını (overrides) destekler. Feedrate davranışı, birleşik yol hızını hangi eksenlerin yöneteceğini tanımlayan FGROUP komutu ile geliştirilmiştir.

Kategori	Detay / Tanımlayıcı	Açıklama / Davranış
Parametre	$MC_MAX_PATH_FEED	Maksimum yol feedrate limiti. Yol hızını güvenli fiziksel sınırlar içinde sınırlar.
Parametre	$MA_MAX_AX_VELO	Belirli bir eksenin maksimum hızı.
Parametre	MD 36010	$MA_STOP_LIMIT_FINE mm cinsinden exact stop tolerans kontrol limiti.
Parametre	MD 36000	$MA_STOP_LIMIT_COARSE mm cinsinden exact stop tolerans kontrol limiti.
Alarm	Alarm 14800	Program-controlled feedrate is not programmed: Aktif, sıfır olmayan bir F komutu olmadan G1 yürütülmesi.
Alarm	Alarm 10720	Software limit switch reached: Programlanan koordinat aktif yazılımsal limit anahtarlarını aşıyor.
Alarm	Alarm 10910	Irregular path velocity: Yüksek hızlı kalıp kontur yolları sırasında hız süreksizliği.
Versiyon / Opsiyon	840D sl vs 828D	İleriye bakış (look-ahead), harmanlama (blending) ve ivme ayarı için CYCLE832 (Yüksek Hız Ayarları) 840D sl'de standarttır ancak 828D'de kısıtlanmıştır veya ayrıca lisanslanır.
Versiyon / Opsiyon	COMPCAD vs COMPON	840D sl, yüksek hızlı spline kompresör COMPCAD'i destekler. Eski 810D/840D modelleri standart COMPON veya polinomları kullanıyordu.

Döner eksenleri G1 komutu altında hareket ettirirken, her zaman döner eksenleri dahil etmek için FGROUP tanımlayın; aksi takdirde, kontrolör döner dereceleri doğrusal milimetre olarak kabul eder ve bu da son derece yavaş takım hareketleriyle sonuçlanır.

Mitsubishi

Mitsubishi kontrolörleri, hassas servo döngüleri aracılığıyla doğrusal enterpolasyon hareketlerini yönetir. Eksen kesme hızı sınırlandırılırken, kesin konum sapmaları yapılandırılmış in-position penceresine göre doğrulanır.

G01 sözdizimi, doğrudan bloğa eklenen ,R aracılığıyla doğrudan köşe yuvarlatmaya ve ,C aracılığıyla doğrudan pah kırmaya izin verir. Koordinatlar standart G90/G91 veya torna artışlı U/W eksenleri kullanılarak tanımlanır.

Kategori	Detay / Tanımlayıcı	Açıklama / Davranış
Parametre	Parameter #1006 / #1009	Eksen başına maksimum kesme feedrate sınırlaması.
Parametre	Parameter #1026	In-Position Genişliği. Blok geçişi için hedef hata penceresini belirler.
Parametre	Parameter #1206	İvmelenme/yavaşlama zaman sabiti. Kesme ilerlemesinde eksponansiyel eğriyi yapılandırır.
Alarm	Alarm M01 0005	FEEDRATE ZERO: Feedrate programlanmadan veya feedrate override kadranı %0'a ayarlanmışken G01 yürütülmesi.
Alarm	Alarm M01 0007	ILLEGAL G-CODE: Desteklenmeyen adres veya çelişen modal gruplarla komut verilen G01.
Alarm	Alarm Y02 0050	OVERTRAVEL: Programlanan koordinat yazılımsal strok limiti sınırlarını aşıyor.
Versiyon / Opsiyon	M800 vs M80 Series	M800 serisi CPU, daha büyük bir look-ahead tamponu ile yüksek hızlı yüksek hassasiyetli SSS Control II (G05 P10000) özelliğini destekler. M80 ise daha küçük tamponlu standart SSS Control (G05 P20000) kullanır.
Versiyon / Opsiyon	M80/M800 vs older Meldas	Modern M80/M800 parametre girişi için etkileşimli GUI ekranları kullanırken, eski Meldas 50/60 serileri onaltılık (hexadecimal) adresler gerektiriyordu.

Otomatik köşe pah kırma veya yuvarlatma (,C / ,R) kullanırken dikkatli olunmalıdır; sonraki blok doğrusal değilse veya farklı bir düzlemdeyse, anında bir yörünge enterpolasyon alarmı tetiklenir.

Marka Karşılaştırmaları

Özellik	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Köşeler ve Harmanlama (Blending)	Varsayılan olarak G64 kullanarak harmanlama yapar ve köşeleri yuvarlatır. Exact stop kontrolü için G09 veya G61 gerektirir.	Konumsal toleranslar (ADIS/ADISPOS) kullanarak G641/G642 ile harmanlama yapar. Gelişmiş spline kompresyonu (COMPCAD).	Köşelerde feedrate değerini yumuşak bir şekilde ayarlamak için G61.1 veya SSS Control II (G05 P10000) kullanır.
In-Position Genişliği	Parameter 1826 aracılığıyla mikron cinsinden ayarlanır.	mm cinsinden durma toleransları MD 36010 ve MD 36000'e göre kontrol edilir.	Parameter #1026'ya göre kontrol edilir.
Özel Sözdizimi	Standart G90/G91 ve torna için artışlı U/W.	Blok içinde modal olmayan AC/IC geçersiz kılmaları (örn. X=AC(...)).	G01 bloğu içinde doğrudan ,R veya ,C ile otomatik köşe yuvarlatma/pah kırma sözdizimi.

Teknik Analiz

Bu üç kontrol sisteminin mekanik ve yazılımsal davranışlarını analiz etmek, doğrusal enterpolasyona yönelik farklı yaklaşımları ortaya koymaktadır. Fanuc sistemleri, deterministik parametre limitlerini önceliklendirir ve eksen kısıtlamalarını Parameter 1422 aracılığıyla çalışmayı durdurmadan sessizce uygular. Bu tasarım seçimi, beklenmedik program kesintilerini önler ancak operatörlerin çalışmadan önce yörünge zamanlamalarını doğrulamasını gerektirir. Fanuc'un G64 modu, konumların Parameter 1826 limitleri içinde yerleştiğini doğrulayan G09 veya G61 ile geçersiz kılınmadığı sürece, keskin köşe geometrisi yerine işlem hızını (throughput) önceliklendirerek blokları sürekli olarak harmanlar.

Aksine, Siemens sistemleri sürekli yol harmanlamasını dinamik olarak hesaplayan gelişmiş, yörünge odaklı bir modeli benimser. G641 ve G642 modları aracılığıyla programcılar, ADIS veya ADISPOS kullanarak konumsal toleranslar tanımlayabilirler. Basit bir yuvarlatma yerine kontrolör, aktif sınırlar içinde pürüzsüz bir spline geçişi uydurarak birkaç blok ileriyi analiz eder. Bu, karmaşık konturlarda ani yavaşlamaları önleyerek maksimum yol hızını ve homojen bir talaş yükünü garanti ederken, exact stop eşikleri doğrudan MD 36010 makine verisinde yönetilir.

Mitsubishi kontrolörleri, 3D yüzeylerde pürüzsüz hareket kontrolünü vurgulayan son derece sağlam bir eksen koordinasyon yöntemi kullanır. Mitsubishi kontrolörleri, Süper Pürüzsüz Yüzey (G05 P10000 üzerinden SSS Control II) uygulayarak, blok sınırlarındaki ivmelenme süreksizliklerini en aza indirmek ve mekanik titreşimleri azaltmak için ardışık G01 yollarını analiz eder. Bu, doğrudan G01 komutlarına gömülü olan otomatik pah kırma ve yuvarlatma (,C ve ,R) için basitleştirilmiş bir sözdizimi ile tamamlanır, böylece blok alanından tasarruf edilir ve karmaşık trigonometrik hesaplamalar ortadan kalkar.

Program Örnekleri

Fanuc Örneği

; Fanuc Program Örneği (Doğrusal Freze / Torna Profili)
G90 G01 X100.0 Y50.0 F150.0 ; (X100, Y50 konumuna 150 mm/dak hızda mutlak doğrusal hareket)
G91 G01 Z-25.0 F100.0 ; (Negatif Z yönünde 100 mm/dak hızda 25mm artışlı hareket)
G01 X80.0 Y80.0 ; (Önceki F100.0 feedrate değerini yeniden kullanarak X80, Y80 konumuna modal G01 doğrusal hareketi)

Kuru Çalıştırma Analizi (Fanuc): Feedrate override kadranını %0'a ayarlayın ve programı single block modunda yürütün. G01'in yürütülmesine izin vermeden önce koordinat ekranından Z ekseninin iş parçasının güvenli bir şekilde üzerinde konumlandığını doğrulayın. Artışlı adımlar sırasında G91'in doğru şekilde değerlendirildiğini ve modal G01 komutlarının önceki bloktan gelen beklenen F100.0 feedrate değerini taşıdığını onaylayın.

Siemens Örneği

; Siemens Program Örneği (Gelişmiş Yol Harmanlama)
G90 G1 X150 Y75 F200 ; (200 mm/dak hızda X150, Y75 konumuna mutlak konumlandırma)
G1 Z=IC(-10) F120 ; (AC/IC tarzı sözdizimi kullanarak 120 mm/dak hızda Z ekseninde -10mm artışlı hareket)
G1 X100 Y50 F=FGROUP(X,Y) ; (X ve Y eksenlerini ana ilerleme grubu olarak belirterek doğrusal enterpolasyon gerçekleştirir)

Kuru Çalıştırma Analizi (Siemens): Fiziksel bloğu işlemeden önce, Z ekseni ofseti yükseltilmiş şekilde bir kuru çalıştırma gerçekleştirin. Koordinat ekranının birinci ve üçüncü bloklar için mutlak konumları gösterdiğini ve ikinci bloğun Z=IC(-10) komutunu önceki yükseklikten tam olarak 10mm aşağıya çevirdiğini doğrulayın. FGROUP(X,Y) komutunun yol hızını tamamen X ve Y koordinat vektörlerine göre koruduğunu onaylayın.

Mitsubishi Örneği

; Mitsubishi Program Örneği (Köşe Yuvarlatma)
G90 G01 X200.0 Y100.0 F250.0 ; (X200, Y100 konumuna 250 mm/dak hızda mutlak doğrusal hareket)
G01 X300.0 ,R10.0 F150.0 ; (Sonraki bloğa harmanlanmış 10mm köşe yarıçapı ile X300 konumuna modal doğrusal hareket)
G91 G01 Z-50.0 F100.0 ; (100 mm/dak feedrate ile Z ekseninde -50mm artışlı doğrusal hareket)

Kuru Çalıştırma Analizi (Mitsubishi): Programın öncelikle yüksek hassasiyet modu (high-accuracy mode) pasif olarak yürütüldüğünden emin olun. X300.0 konumuna geçişin, Z eksenindeki artışlı harekete geçmeden önce köşede pürüzsüz bir 10mm yarıçap oluşturduğunu gözlemleyin. Köşe yuvarlatılmış bloğu hemen takip eden herhangi bir doğrusal olmayan komut nedeniyle kontrolörün bir yol hesaplama alarmı üretmediğini doğrulayın.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Temel Neden / Çözüm
Fanuc	PS0011	Aktif bir feedrate olmadan veya feedrate sıfırken bir G01 kesme hareketi yürütülmesi.	Sistem anında durur, eksenler kilitlenir ve alarm ışığı devreye girer.	İlk G01 bloğundan önce veya bloğun içine geçerli, sıfır olmayan bir F feedrate komutu ekleyin.
Fanuc	PS0010	G01 ile aynı blokta tanımlanmış geçersiz adres veya çelişen modal kodlar.	Program yürütmesi çelişen blokta durur.	Blok sözdizimini inceleyin, çakışan koordinatları veya modal kodları kontrol edin ve komutları ayırın.
Fanuc	OT0500	Programlanan koordinat yazılımsal strok limiti parametre sınırlarını (1320/1321) aşıyor.	Acil durdurma tetiklenir, eksenler donar ve limit alarmı görünür.	Koordinat hedeflerini güvenli fiziksel sınırlar içinde kalacak şekilde değiştirin veya parametre limit koordinatlarını ayarlayın.
Siemens	Alarm 14800	Aktif, sıfır olmayan bir F feedrate etkin olmadan G1 komutunun yürütülmesi.	Yürütme, ekranlarda alarm kodu görüntülenerek anında durur.	G1 bloğundan önce veya bloğun içine bir feedrate (F...) programlayın.
Siemens	Alarm 10720	Programlanan koordinat aktif yazılımsal limit anahtarı sınırlarını aşıyor.	Eksen hareketi yavaşlayarak durur ve yürütme kilitlenir.	Hedekt koordinatı yazılımsal sınırlar dahilinde olacak şekilde değiştirin veya G54 koordinat ofsetlerini doğrulayın.
Siemens	Alarm 10910	Yüksek hızlı kalıp kontur yolları sırasında hız süreksizliği meydana gelmesi.	Eksen hareketi hafifçe sarsılır veya kontrolör yürütmeyi durdurur.	CAD/CAM yol geometrisini pürüzsüzleştirin veya COMPCAD kompresör komutlarını etkinleştirin.
Mitsubishi	Alarm M01 0005	G01 yürütülmesi sırasında feedrate programlanmaması veya feedrate override kadranının %0'a ayarlanmış olması.	Makine hareketsiz kalır, feed hold ışığı yanabilir ve hareket durur.	Geçerli, sıfır olmayan bir feedrate programlayın veya operatör panelindeki feedrate override kadranını yükseltin.
Mitsubishi	Alarm M01 0007	Desteklenmeyen adres veya çelişen modal gruplarla komut verilen G01.	Yürütme, hatalı blokta anında durur.	G-code sözdizimini gözden geçirin ve parametrelerin desteklenen koordinat adreslerine karşılık geldiğinden emin olun.
Mitsubishi	Alarm Y02 0050	Programlanan koordinat yazılımsal strok limiti sınırlarını aşıyor.	Sistem eksen hareketini kilitler ve bir overtravel uyarısı tetikler.	Programdaki hedef koordinatları güvenli yazılımsal strok limitleri içinde kalacak şekilde değiştirin.

Uygulama Notu

Spindle rulmanlarının tahribatı ve bilyalı vidaların kalıcı deformasyonu, aktif eksenlerin G54 koordinatlarında negatif bir Z ekseni dalma hareketi yaparken takımın mengene veya ayna bariyerini ihlal etmesiyle saniyeler içinde gerçekleşir. Eksen ivmelenmesini kontrol eden Mitsubishi #2007 G1tL parametresinin aralık dışı veya tanımsız olması Y51 0002 alarmını tetiklerken, Fanuc Parameter 1404 bit 7 (FC0) değerinin hatalı biçimde 1 yapılması makinenin sıfır feedrate ile çalışmasına izin vererek takımın parça üzerinde bekleyerek aşırı ısınmasına ve parçanın hurdaya (scrap) çıkmasına yol açar. Üretimden önce Fanuc Parameter 1404 bit 7 (FC0) parametresinin 0 olarak doğrulanması, en sık karşılaşılan plansız duruş süresi (downtime) ve sıfır ilerleme kaynaklı takım kırılması risklerini tamamen ortadan kaldırır. Siemens sistemlerinde ise MD 36200 $MA_AX_VELO_LIMIT (maksimum eksenel hız limiti) veya MD 36010 $MA_STOP_LIMIT_FINE (hassas exact stop limiti) sınırlarının aşılması anında eksen kilitlenmesine ve Alarm 10620 gibi plansız duruş alarmlarına yol açar. Güvenli çalışma için operatörler ilk parça üretiminde mutlaka Z eksen ofsetini 50 milimetre yukarı kaldırarak bir kuru çalıştırma (dry run) gerçekleştirmeli ve mesafe (distance-to-go) verilerini ekrandan kontrol ederken bir ellerini feedrate override dial üzerinde tutmalıdır.

İlişkili Komut Ağı

• G00 Hızlı Konumlandırma Modu (G00 Rapid Traverse Mode): Kesme yapılmayan segmentler için eksenleri maksimum rapid hızında konumlandırır ve bir G01 kesme adımı gerçekleştirmeden önce devre dışı bırakılmalıdır.
• G02 / G03 Dairesel Enterpolasyon: Modal G01 doğrusal hareketinden geçiş yaparak, saat yönünde veya saat yönünün tersine yaylar boyunca eksen yollarını koordine eden standart komutlardır.
• G09 Exact Stop (Tam Duruş): Sonraki komuta geçmeden önce eksenlerin tamamen durduğunu doğrulamak için bir G01 bloğunun sonunda modal olmayan bir kontrol gerçekleştirir.
• G61 Exact Stop Mode (Tam Duruş Modu): Kritik iş parçası profillerinde yuvarlatılmış köşeleri önlemek için sonraki her G01 kesiminde kontrolörün in-position genişliğini kontrol etmesini zorunlu kılan modal bir komuttur.
• G64 Sürekli Kesme Modu (Continuous Cutting Mode): Blok sınırlarında yüksek hızı koruyarak köşe hassasiyeti pahasına pürüzsüz geçişlere izin veren varsayılan yol harmanlama komutudur.

Sonuç

CNC üretim süreçlerinde duruş sürelerini (downtime) ve parça hurda oranlarını azaltmanın yolu, G01 doğrusal enterpolasyon komutunu ve onun marka özelindeki sınır parametrelerini tam olarak kontrol etmekten geçer. Üretim öncesinde Fanuc Parameter 1422, Siemens $MC_MAX_PATH_FEED ve Mitsubishi #1206 G1bF gibi maksimum kesme hızı limitlerini doğrulamak, servo motorların zorlanmasını ve beklenmedik aşırı yük alarmlarını önler. İlk çevrimlerde Z eksenini kaldırarak kuru çalıştırma (dry run) gerçekleştirmek ve in-position parametrelerini optimize etmek, işletmelere spindle hasarlarından kaçınma ve doğrudan takım ömrünü uzatarak yüksek seviyede maliyet tasarrufu sağlama imkanı sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

G01 komutu sırasında sıfır ilerleme (FEEDRATE ZERO) alarmı alarak makinenin durmasını ve plansız duruş süresi oluşmasını nasıl engellerim?

Fanuc'ta PS0011 veya Siemens'te Alarm 14800 gibi sıfır ilerleme alarmları, kesici takımın malzeme içinde durmasına ve dolayısıyla karbür ucun aşırı ısıyla yanarak parçayı hurdaya çıkarmasına neden olur. Bu durumu önlemek için G-kodu içinde G01 hareketinden önce veya aynı satırda mutlaka sıfır olmayan bir F değeri tanımlayın. Ayrıca kontrol ünitesinin boot (açılış) veya reset durumunda sıfır ilerleme hatası vermesini engellemek için Fanuc parameter 1404 bit 7 (FC0) değerinin 0 yapıldığından ve makine panelindeki cutting override anahtarının %0 konumunda kalmadığından emin olun. Eyleme Geçin: Her program başlangıç bloğunda F değerini kontrol eden bir makro sorgusu yazın veya çevrim başlatmadan önce feedrate kadranını %100 konumuna getirmeyi standart çalışma prosedürü yapın.

Ondalık nokta hatası yüzünden takımın mikron seviyesinde ilerlemesini, spindle dwell durumunda kalarak parçanın hurda (scrap) olmasını nasıl önlerim?

CNC kontrolörleri, F-kodlarında ondalık nokta kullanılmadığında (örneğin F100.0 yerine F100 yazıldığında) bu değeri mikron cinsinden değerlendirerek takımı 0.1 mm/min gibi son derece yavaş bir hıza çeker. Bu yavaşlama, takımın parça üzerinde dakikalarca sürtünmesine, aşırı ısınmaya ve spindle bearing zorlanmasına yol açarak hem parçayı hem de kesici ucu hurdaya ayırır. Bu hatanın önüne geçmek için programlama editörünüzde ondalık nokta kontrolü yapan bir filtre kullanabilir veya Fanuc parameter 3401 (DPI) gibi ondalık nokta eksikliğini standart milimetre cinsine çeviren sistem parametrelerini yapılandırabilirsiniz. Eyleme Geçin: CAD/CAM post-processor ayarlarınızda feedrate çıkışlarının her zaman '.0' veya ondalık değerle yazılmasını zorunlu kılan format ayarını aktif edin.

Köşelerde hassas parça geometrisi elde etmek, aşırı köşelenme kaymalarını önlemek ve takım aşınmasını azaltarak maliyet tasarrufu sağlamak için ne yapmalıyım?

Standart sürekli kesme modu (G64) yüksek hız sağlar ancak merkezkaç kuvveti nedeniyle köşelerde yuvarlatmaya ve parçanın tolerans dışı kalarak hurdaya çıkmasına yol açar. Kritik köşe geçişlerinde doğrusal enterpolasyonun tam olarak durup eksenleri senkronize etmesi için parça programına G09 (tek çevrimlik) veya G61 (modal) exact stop komutunu ekleyin; ya da Mitsubishi sistemlerinde doğrudan G01 X100. Y50. F300 ,I1.5 şeklinde block içi in-position genişliği (,I) parametresini kullanın. Eyleme Geçin: Keskin profil köşelerine yaklaşırken hızı düşürmek için programınıza G09 exact stop komutunu entegre edin ve servo pozisyon doğruluğunu garanti altına alın.