CNC Spindle Hız Dalgalanması Kapatma: G25 & G163 Rehberi

Giriş

Ağır kaba talaş kaldırma veya diş açma işlemleri sırasında iş mili (spindle) hız dalgalanması algılama sisteminin devre dışı bırakılması, taretin dönen aynaya (chuck), mengene çenelerine (vise jaw) veya iş parçasına doğrudan çarparak büyük mekanik hasarlar vermesiyle sonuçlanır. Bu durum, sadece pahalı takımların kırılmasına ve iş parçasının hurdaya (scrap) çıkmasına yol açmakla kalmaz; aynı zamanda günlerce sürebilecek plansız duruş sürelerine (downtime) ve fahiş bakım maliyetlerine neden olur. Güvenlik sınırlarının G25 veya G163 komutlarıyla kapatılması durumunda, kontrol ünitesi iş milindeki yük dalgalanmalarını veya ani hız düşüşlerini izlemeyi bırakır. Eksenler programlanan ilerleme hızında hareket etmeye devam ederken iş mili sıkıştığında veya durduğunda, taret duran iş parçasına doğru ilerlemeyi sürdürür ve kaçınılmaz bir çarpışmayı tetikler. Bu nedenle, üretim verimliliğini korumak ve duruş sürelerini en aza indirmek için bu komutların hangi koşullarda ve nasıl kontrol parametreleriyle devre dışı bırakılacağını bilmek kritik önem taşır.

Teknik Özet

Özellik	Teknik Detaylar
Komut Kodları	Fanuc: G25 / Siemens: G25 / Mitsubishi: G163
Modal Grup	Fanuc: Grup 08 (Torna), Grup 19 (İşleme Merkezi) (Modal) / Siemens: Grup 03 (Modal) / Mitsubishi: Grup 00 (Modal iptal)
Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Fanuc No. 3402 Bit 6 (CLR) / Siemens SD 43410 ($SA_WORKAREA_MINUS_ENABLE) / Mitsubishi #43071 (sp_spd_flc_dtc_p)
Temel Kısıtlama	Siemens ve Mitsubishi komutların ayrı bloklarda programlanmasını gerektirir; Siemens G25 hız dalgalanması kapatma olarak değil, alt çalışma alanı veya hız sınırı olarak işlev görür.

Hızlı Okuma

İş mili hız dalgalanması algılamasının devre dışı bırakılması, kesme direncine bağlı olarak gerçek hız düştüğünde kontrol ünitesinin ilerlemeyi durdurma (feed hold) yeteneğini iptal eder.
Fanuc sistemlerinde, parametre 3402 Bit 6 etkinleştirildiğinde, güç açma veya kontrol sıfırlama (reset) sırasında G25 modül olarak varsayılan olarak KAPALI (OFF) durumdadır.
Siemens kontrollerinde G25, hız dalgalanması izlemeyi kapatmaz, bunun yerine bir Alt Çalışma Alanı veya Alt İş Mili Hızı Sınırlandırması tanımlar.
Mitsubishi sistemlerinde G163, hız dalgalanması algılamasını kapatan (OFF) komuttur; G162 ise gecikme ve tolerans parametreleriyle izlemeyi etkinleştirir (ON).
Mitsubishi kontrolleri; senkronize diş açma, iş mili yönlendirme (orientation) veya C ekseni modu sırasında iş mili hız dalgalanması algılamasını otomatik olarak devre dışı bırakır (bypass).
G25 veya G26 komutlarının farklı markalar arasında aktarılması ciddi hatalara neden olur: G26 Mitsubishi'de diş açma geri çekme (retract) sırasını tetikler, G25 ise Siemens'te beklenmedik hareket sınırları ayarlar.

Temel Kavramlar

İş mili hız dalgalanması algılama sistemi, CNC sisteminde elektronik bir bekçi köpeği (watchdog) gibi çalışır. Aktif olduğunda kontrolör, iş mili enkoderinden gelen gerçek geri besleme hızını izler ve bunu programlanan hız set değeriyle karşılaştırır. Malzeme dalgalanmaları veya ağır kesme yükleri nedeniyle iş mili hızı önceden tanımlanmış bir eşiğin dışına çıkarsa, sistem makine donanımını korumak için bir hata kaydeder.

Bir G25 veya G163 komutu programlayarak bu izleme bekçi köpeğini devre dışı bırakmak, kontrolörün geri besleme değişimlerini ele alma şeklini değiştirir. İzleme devre dışı bırakıldığında, kontrolör iş mili geri besleme hızının programlanan hedefle eşleşip eşleşmediğini doğrulamaz. Taretteki takım ucu sert noktalara, tufallara (scale) veya bir takım sıkışmasına denk gelirse, eksenler programlanan hızda ilerlemeye devam ederken iş mili hızı büyük oranda düşer ve tareti takımı sıkışan iş parçasına çarpmaya zorlar.

Komut yapılandırması CNC üreticileri arasında önemli ölçüde farklılık gösterir. Fanuc, G26 ile başlatılan izlemeyi kapatmak için G25'i kullanırken, Mitsubishi G162'yi iptal etmek için G163'e güvenir. Siemens SINUMERIK ise hız dalgalanmalarını izlemek yerine, fiziksel koordinat sınırlarını ve iş mili hızı kelepçelerini tanımlamak için G25 ve G26 komutlarını tamamen farklı bir amaçla kullanır.

Komut Yapısı

İş mili hız dalgalanması algılamasını devre dışı bırakmaya yönelik sözdizimsel kurallar, kontrol ünitesi üreticisinin mimarisine bağlıdır. Fanuc sistemlerinde G25, adres parametresi almayan, daha önce etkinleştirilmiş bir G26 izleme modunu küresel olarak iptal eden bağımsız bir modal komuttur.

Siemens kontrollerinde G25 ayrı bir blokta yazılmalıdır ve çalışma alanı sınırlarını ayarlamak için eksen koordinatlarına veya minimum hız sınırlarını ayarlamak için iş mili adreslerine ihtiyaç duyar. Mitsubishi sistemlerinde ise G163, belirli bir iş milini hedefleyerek devre dışı bırakmak için isteğe bağlı bir iş mili adresiyle veya tüm iş millerindeki izlemeyi aynı anda kapatmak için parametresiz olarak komut edilir.

Komut Sözdizimi

Fanuc: G25 ;
Siemens (Çalışma Alanı Sınırı): G25 X... Y... Z... ;
Siemens (İş Mili Hızı Sınırı): G25 S... S1=... S2=... ;
Mitsubishi: G163 S... ;

Parametreler ve Adresler

Adres / Parametre	Sistem / Marka	Açıklama
X, Y, Z	Siemens	Çalışma alanını tanımlayan Temel Koordinat Sistemindeki (BCS) alt koordinat sınırları.
S	Siemens	Ana iş mili için RPM cinsinden minimum iş mili hızı sınırı.
S1, S2	Siemens	Ek iş milleri için RPM cinsinden minimum iş mili hızı sınırları.
S	Mitsubishi	Devre dışı bırakma için hedef iş mili adı veya numarası (tipik olarak 1 ila 9).
P	Mitsubishi	Saniye cinsinden izleme başlatma gecikme süresi (G162 ile programlanır).
Q	Mitsubishi	Yüzde olarak iş mili hedef hıza ulaşma algılama genişliği (G162 ile programlanır).
R	Mitsubishi	Yüzde olarak izin verilen iş mili hız dalgalanma oranı (G162 ile programlanır).
I	Mitsubishi	RPM cinsinden izin verilen iş mili hız dalgalanma aralığı (G162 ile programlanır).

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc sistemlerinde G25, İş Mili Hız Dalgalanması Algılamasını devre dışı bırakır. Sistem parametresi No. 3402 Bit 6, kontrolörün başlangıçta veya sıfırlamada (reset) varsayılan olarak G25 modunda açılıp açılmayacağını belirlerken, parametre No. 3401 aktif G-kodu sistemini tanımlar.

G25 komutu modaldir ve torna yapılandırmalarında Grup 08'e, işleme merkezlerinde ise Grup 19'a aittir. G26 ile iptal edilene kadar aktif kalmaya devam eder.

Kategori	Öğe / Değer	Açıklama
Parametre	No. 3402 Bit 6 (CLR)	1 olarak ayarlandığında, başlangıçta veya sıfırlamada varsayılan temizleme durumu G-kodlarını (G25) geri yükler.
Parametre	No. 3401 Bit 6 (GSB), Bit 7 (GSC)	G-kodu sistemi A, B veya C'yi seçer. GSC=0 ve GSB=1 ayarı G-kodu Sistemi A'yı (varsayılan) seçer.
Alarm	Alarm PS0010	İzleme seçeneği kurulu olmadan G25 veya G26 belirtilirse "IMPROPER G-CODE" alarmı tetiklenir.
Alarm	Alarm PS0200	Komut verilen hız dişli kademesini aşarsa veya G96 altında diş açılırsa "ILLEGAL S CODE COMMAND" alarmı tetiklenir.
Alarm	Alarm PS0202	Seri iş mili darbe hızı her 4 ms veya 8 ms için 32.768 darbeyi aşarsa "POSITION LSI OVERFLOW" alarmı tetiklenir.
Versiyon	Series 30i/31i/32i-B Plus	G25, Torna Sistemlerinde Grup 08, İşleme Merkezi Sistemlerinde ise Grup 19'dur.
Versiyon	Çok milli yapılandırmalar	G26, belirli bir iş milini hedeflemek için P adresini kabul eder, oysa G25 küreseldir veya tüm iş millerini kapatır (OFF).

Uyarı: G25 aktifken çalışmak, kontrolörün gerçek geri besleme hızını doğrulamasını engeller; bu durum kesme direncinin iş mili motor kapasitesini aşması halinde taretin takımı sıkışmış bir iş parçasına veya ayna çenelerine çarpmasına neden olabilir.

Siemens

Siemens kontrolleri iş mili hız dalgalanması izleme için G25'i kullanmaz. G25, Alt Çalışma Alanı Sınırlandırmasını veya Alt İş Mili Hızı Sınırlandırmasını ayarlayan bir Grup 03 modal komutudur. SD 43430 parametresi her eksen için negatif koordinat sınırını tanımlar.

G25'in koordinat eksenleriyle programlanması ayrı bir blokta gerçekleşmelidir. G25 tarafından ayarlanan sanal sınırların WALIMON çalıştırılarak etkinleştirilmesi gerekir.

Kategori	Öğe / Değer	Açıklama
Parametre	SD 43430 $SA_WORKAREA_LIMIT_MINUS	BCS'de alt çalışma alanı sınırını tanımlayan eksene özel ayar verisi.
Parametre	SD 43410 $SA_WORKAREA_MINUS_ENABLE	Alt çalışma alanı sınırı kontrolünü etkinleştirmek (1) veya devre dışı bırakmak (0) için eksene özel ayar verisi.
Parametre	MD 10604 $MN_WALIM_GEOAX_CHANGE_MODE	Geometri eksen değişimi sırasında çalışma alanı sınırlarının korunacağını (1) veya temizleneceğini (0) belirler.
Parametre	MD 10710 $MN_PROG_SD_RESET_SAVE_TAB	Programlanan G25 ayar verisi sınırlarının sıfırlama veya güç açma sonrasında kalıcı olup olmayacağını belirler.
Parametre	MD 20150 $MC_GCODE_RESET_VALUES	G gruplarının NCK sıfırlama değerleri. Dizin [14], Grup 3'e (G25) karşılık gelir.
Alarm	Alarm 61816	G27 kontrolü sırasında eksen konumu referans noktasından saptığında "Axes not on reference point" alarmı oluşur.
Alarm	Alarm 14800	İlerleme hızı F 0 olarak programlanırsa "Channel %1 Set %2 programmed path velocity <= 0" hatası oluşur.
Alarm	Alarm 14060	Blok atlama seviyesi /1 ila /9 aralığının dışındaysa "Impermissible skip level" hatası oluşur.
Alarm	Alarm 22280	G33 sırasında giriş mesafesi yetersizse "Programmed run-in path too short" hatası oluşur.
Alarm	Alarm 16748	G331 altındaki diş açma hızı aktif dişli kademesi sınırlarını aşıyor.
Versiyon	SINUMERIK 802D sl	MD 10604 ve MD 10715 sistem parametreleri yazma korumalıdır ve değiştirilemez.
Versiyon	802D sl vs 840D sl	G27, 802D sl modelinde geliştirme aşamasındadır; 840D sl üzerinde ise tamamen aktiftir ve cycle328.spf dosyasına eşlenir.

Uyarı: Siemens G25 sınırları, aksi yapılandırılmadıkça sistem sıfırlamasından (reset) sonra da kalıcı olduğundan, operatörün hareket sınırlarının pasif olduğunu yanlış varsayması durumunda kurulum sırasında takım çarpışmaları meydana gelebilir.

Mitsubishi

Mitsubishi kontrolleri iş mili izlemesi için G25'i yoksayar. İş Mili Hız Dalgalanması Algılaması G162 ile etkinleştirilir ve G163 ile iptal edilir. #1242 ve #43071 gibi parametreler varsayılan izleme ayarlarını kontrol eder.

G163 bağımsız bir blokta programlanmalıdır. S adresinin belirtilmesi belirli bir iş milini hedefler, S'nin atlanması ise tüm iş millerindeki izlemeyi modal olarak devre dışı bırakır.

Kategori	Öğe / Değer	Açıklama
Parametre	#1242 set14/bit2	Kontrolün HMI ekranına Operasyon Hatası M01 1105 çıktısı verip vermeyeceğini yapılandırır.
Parametre	#43071 sp_spd_flc_dtc_p	P adresi atlandığında saniye cinsinden varsayılan izleme başlatma gecikme süresi (0 ila 99.999).
Parametre	#3105 sut	Q atlandığında varsayılan iş mili hedef hıza ulaşma algılama genişliği (%1 ila 100).
Parametre	#43072 sp_spd_flc_dtc_r	R atlandığında varsayılan izin verilen iş mili hız dalgalanma oranı (%1 ila 100).
Parametre	#43073 sp_spd_flc_dtc_i	I atlandığında varsayılan izin verilen iş mili hız dalgalanma aralığı (0 ila 999.999 RPM).
Alarm	Operasyon Hatası (M01 1105)	İş mili geri besleme hızı R veya I sınırlarının dışına saparak PLC sinyali gönderir.
Alarm	Program Hatası (P35)	Programlanan S, P, Q, R veya I değerleri aralık dışında veya hedef iş mili monte edilmemiş.
Alarm	Program Hatası (P45)	Hareket veya yardımcı komut G162 veya G163 ile aynı blokta programlanmış.
Versiyon	M800V/M80V (vA9+)	G162/G163 sözdizimini koruyarak titreşimli kesme (G08.5) ve talaş azaltma çevrimlerini destekler.
Versiyon	Tezgah Üreticisi (MTB) özellikleri	Numara yöntemi (1 ila 9) yerine iş mili adı yöntemini (parametre #3077 Sname) destekler.

Uyarı: Yüksek yüklü kesimler sırasında G163 ile hız izlemenin kapatılması güvenlik kontrolünü ortadan kaldırır; iş mili sıkışsa bile ilerleme eksenlerinin çalışmaya devam etmesine izin vererek ciddi takım kırılmalarına neden olur.

Marka Karşılaştırmaları

Aşağıdaki tablo Fanuc, Siemens ve Mitsubishi sistemlerindeki komut işlevleri, izleme yöntemleri, alarm davranışları ve otomatik bypass protokolleri arasındaki farkları göstermektedir.

Konu	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
G25 İşlevi	İş Mili Hız Dalgalanması Algılama KAPALI	Alt Çalışma Alanı / İş Mili Hızı Sınırlandırması	Kullanılmıyor (tanımsız)
Hız Dalgalanması için Aktif Komutlar	G26 (AÇIK), G25 (KAPALI)	— (kaynak yok)	G162 (AÇIK), G163 (KAPALI)
Alarm Tepkisi	Otomatik güvenlik duruşları / PLC sinyalleri	Limit ihlali alarmları (WALIMON hareketi durdurur)	Operasyon Hatası (M01 1105) döngüyü durdurmaz; PLC mantığına dayanır
Otomatik Bypass	— (kaynak yok)	— (kaynak yok)	Diş açma, iş mili yönlendirme veya C ekseni modu sırasında otomatik olarak devre dışı bırakılır (bypass)

Teknik Analiz

G25'in işlevsel kimliği, kontrol üniteleri arasındaki temel mimari farkları ortaya koymaktadır. Fanuc, G25'i iş mili hız izleme deaktivasyon kodu olarak kullanırken; Siemens, fiziksel eksen hareket sınırları oluşturmak için kullanır. Bu sistemler arasında G-kodunun modifikasyon yapılmadan aktarılması ani çarpışma tehlikeleri yaratır: G25 içeren bir Fanuc programı Siemens makinesinde hareket sınırlarını tetiklerken, G25 içeren bir Siemens programı Fanuc makinesinde iş mili hız izlemesini devre dışı bırakarak taretin parça sıkışması durumunda çarpışmaya açık kalmasına neden olur.

Mitsubishi kontrolleri, hız dalgalanması algılama için G162 ve G163'ü kullanarak bu komut çakışmasını önler. Fanuc'ta izlemeyi etkinleştiren G26, Mitsubishi'de diş açma geri çekme (retract) sırasına eşlenmiştir. Fanuc programı bir Mitsubishi CNC'de çalıştırılırsa, G26 komutu ani bir geri çekmeye neden olacak, bu da kesici takımın ham malzeme içinden geçerek tezgaha çarpmasına yol açabilecektir.

İş mili hız gecikmesine verilen yanıt da farklılık gösterir. Fanuc güvenlik duruşları kaydeder, Siemens ise koordinat sınırları aşılmadan önce hareketi durdurur. Mitsubishi ise bir Operasyon Hatası (M01 1105) görüntüler ancak eksen ilerlemesini otomatik olarak durdurmaz. Takım yolu, Tezgah Üreticisinin (MTB) PLC mantığı döngüyü durdurmaya karar verene kadar devam eder, bu da güvenlik sırasını üreticiye bağımlı hale verir.

Program Örnekleri

Aşağıdaki örnekler Fanuc ve Mitsubishi kontrollerinde iş mili hız dalgalanması izlemesinin nasıl devre dışı bırakılacağını ve Siemens kontrollerinde çalışma alanı sınırlarının nasıl programlanacağını göstermektedir.

Fanuc Örneği

; Fanuc: G26 ; Tornalamayı izlemek için İş Mili Hız Dalgalanması Algılamayı etkinleştirir
; Fanuc: G01 X100.0 Z-50.0 F0.2 ; Hızı izlerken doğrusal enterpolasyon gerçekleştirir
; Fanuc: G25 ; İş Mili Hız Dalgalanması Algılamayı devre dışı bırakarak varsayılan duruma döner

kuru çalıştırma (dry run): İş parçası olmadan yapılan kuru çalıştırma (dry run) doğrulaması sırasında kontrolör G26 bloğunu yürüterek hız dalgalanması izleme sistemini (watchdog) etkinleştirir. Takım ucu G01 X100.0 Z-50.0 F0.2 satırında programlanan yol boyunca hareket eder. Herhangi bir kesme yükü olmadığından, iş mili hızı sabit kalır ve hız gecikmesi tespit edilmez. Satırın sonuna ulaşıldığında, izleme modunu kapatan ve bekçi köpeği durumunu temizleyen G25 komutu okunur. Tezgah daha sonra iş mili sapmalarını izlemeden sonraki program bloklarına devam eder.

Siemens Örneği

; Siemens: G25 X-80 Z30 ; X ve Z eksenleri için alt çalışma alanı limitlerini belirler
; Siemens: G26 X80 Z330 ; X ve Z eksenleri için üst çalışma alanı limitlerini belirler
; Siemens: G25 S300 S2=450 ; Ana iş milinin alt hız sınırını 300 RPM'e ve iş mili 2'yi 450 RPM'e ayarlar
; Siemens: WALIMON ; G25 ve G26 ile ayarlanan çalışma alanı sınırlamalarını etkinleştirir

kuru çalıştırma: Kuru çalıştırma doğrulaması sırasında kontrolör ilk iki bloğu yürüterek koordinat değerlerini (X için -80, Z için 30) ve üst limitleri (X için 80, Z için 330) doğrudan sistem ayar verilerine yazar. Üçüncü blok, ana iş mili (300 RPM) ve iş mili 2 (450 RPM) için minimum hız sınırlarını ayarlar. WALIMON komutu çalıştırıldığında sanal sınır aktif hale gelir. Programcı, takım ucunu bu sınırların dışına çıkaracak manuel jog veya eksen hareketi komut ederse, program anında durur ve bir çalışma alanı limit alarmı tetiklenir.

Mitsubishi Örneği

; Mitsubishi: G162 S1 P2.0 Q5 R10 ; İş mili 1 için hız dalgalanması algılamayı 2 saniyelik başlangıç gecikmesi, %5 hedef hız toleransı ve %10 izin verilen dalgalanma oranı ile etkinleştirir
; Mitsubishi: S1200 M03 ; İş mili hızını 1200 RPM olarak değiştirir
; Mitsubishi: G163 S1 ; İş mili 1 için iş mili hız dalgalanması algılamayı modal olarak devre dışı bırakır

kuru çalıştırma: Kuru çalıştırma doğrulaması sırasında G162 bloğu çalışarak iş mili 1 için izleme parametrelerini yapılandırır; 2 saniyelik bir başlatma gecikmesi, %5'lik bir hedef hız toleransı ve %10'luk bir dalgalanma limiti belirler. Hız 1200 RPM olarak değiştirildiğinde, kontrolör iş milinin ivmelenmesine izin vermek için aktif izlemeyi geçici olarak askıya alır. 2 saniyelik gecikme süresi dolduktan ve hız %5'lik pencere içinde kararlı hale geldikten sonra izleme yeniden başlar. Son olarak, G163 S1 komutu iş mili 1 için hız dalgalanması algılamayı kapatarak iş milinin geri besleme hız izlemesi olmadan çalışmasına izin verir.

Hata Analizi

Aşağıdaki tablo Fanuc, Siemens ve Mitsubishi sistemlerindeki yaygın hataları, tetiklenme koşullarını ve çözümlerini belirli alarm kodlarıyla birlikte listelemektedir.

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	Alarm PS0010	Seçenek devre dışıyken veya kurulu değilken G25 veya G26 programlama.	Döngü durur; ekranda "IMPROPER G-CODE" alarm mesajı görüntülenir.	Parametre seçeneklerini etkinleştirin veya G25/G26 komutlarını koddan kaldırın.
Fanuc	Alarm PS0200	Komut verilen iş mili hızı maksimum dişli kademesi sınırlarını aşıyor veya G96 altında diş açma programlanmış.	İş mili hızı set değerine ulaşmaz; ekranda "ILLEGAL S CODE COMMAND" görüntülenir.	S kodu değerlerini değiştirin veya diş açmadan önce Sabit Yüzey Hızını (G96) devre dışı bırakın.
Fanuc	Alarm PS0202	Seri iş mili ünitesinde komut verilen iş mili darbe hızı her 4 ms veya 8 ms için 32.768 darbeyi aşıyor.	İş mili derhal durur; "POSITION LSI OVERFLOW" alarmı görüntülenir.	Komut verilen iş mili hızını azaltın veya iş mili geri besleme dişli oranı parametrelerini ayarlayın.
Siemens	Alarm 61816	Eksen konumu makine sıfırından saptığında G27 referans kontrolünün çalıştırılması.	Eksen hareketi durur; "Axes not on reference point" alarmı görüntülenir.	Tüm eksenler için Homing/Referans prosedürünü gerçekleştirin.
Siemens	Alarm 14800	Aktif bir sabit ilerleme hızı olmadan programlanan ilerleme hızı F'nin 0 olması.	Program durur; ekranda "programmed path velocity is less than or equal to zero" gösterilir.	NC bloğunda sıfır olmayan bir ilerleme hızı (örneğin F0.2) programlayın.
Siemens	Alarm 14060	Blok atlama seviyesinin geçerli /1 ila /9 aralığının dışında programlanması.	Döngü yürütmesi durur; ekranda "Impermissible skip level" gösterilir.	Blok atlama karakterini geçerli /1 ila /9 aralığında olacak şekilde düzeltin.
Siemens	Alarm 22280	G33 diş açma işleminde güvenli ivmelenme için giriş veya çıkış mesafesinin çok kısa olması.	Diş açma başlamadan önce eksen durur; "Programmed run-in path too short" alarmı gösterilir.	Eksen ivmelenmesi için yeterli mesafe sağlamak amacıyla başlangıç noktası ofsetini artırın.
Siemens	Alarm 16748	G331 altında komut verilen diş açma hızının aktif dişli kademesi sınırlarını aşması.	İş mili hızlanamaz; döngü 16748 alarmıyla durur.	Doğru dişli kademesini seçin veya daha düşük bir iş mili hızı programlayın.
Mitsubishi	Operation Error (M01 1105)	Ağır yük altında iş mili hızının set değerinden izin verilen dalgalanma oranı (R) veya aralığı (I) sınırlarının ötesine sapması.	Ekranda "M01 1105" görüntülenir veya PLC göstergesi tetiklenir; PLC döngüyü durdurmadığı sürece döngü devam eder.	İlerleme hızını düşürün, kesme derinliğini azaltın, takım aşınmasını kontrol edin veya izleme toleranslarını ayarlayın.
Mitsubishi	Program Error (P35)	Programlanan S, P, Q, R veya I bağımsız değişkenlerinin giriş sınırlarını aşması veya tanımlanan iş milinin bulunamaması.	Program başlamaz; ekranda "Program Error (P35)" görüntülenir.	Parametre değerlerini izin verilen aralığa uyacak şekilde düzeltin veya geçerli bir iş mili adı/numarası belirtin.
Mitsubishi	Program Error (P45)	G162/G163 ile aynı blokta hareket komutu veya yardımcı komut programlanması.	Döngü durur; ekranda "Program Error (P45)" görüntülenir.	G162/G163 komutlarını ayrı, bağımsız program bloklarına yerleştirin.

Uygulama Notu

İş mili hız dalgalanması algılama sisteminin kapatılması, iş mili hızının kesme kuvvetlerine karşı kararsızlaştığı durumlarda CNC ünitesinin koruma bariyerini ortadan kaldırır. Fanuc kontrollerinde G25 komutu modül olarak aktif edildiğinde kontrolör, iş milinin gerçek hızı ile programlanan hız arasındaki farkları izlemez. Ağır paso talaş kaldırma veya diş çekme sırasında takım sert bir bölgeye çarptığında veya sıkıştığında, iş mili hızı düşer ancak taret eksenleri ilerlemeye devam eder. Bu durum takım kırılmasına, taretin dönen aynaya (chuck) çarpmasına ve iş parçasının hurdaya (scrap) gitmesine sebep olarak plansız duruş süresini (downtime) artırır ve üretim maliyetlerini katlar. Ayrıca G96 sabit yüzey hızı kontrolü etkinken G25 kullanılırsa, takım iş merkezine yaklaştıkça iş mili kontrolsüz şekilde hızlanabilir. Eğer G92 veya G50 ile maksimum hız sınırlaması yapılmamışsa, merkezkaç kuvveti ayna sıkma kapasitesini aşarak parçanın fırlamasına ve ölümcül kazalara yol açabilir. Bu durum, Fanuc ünitelerinde seçenek kurulu olmadığında Alarm PS0010 'IMPROPER G-CODE' hatasına, hız kademesi aşıldığında Alarm PS0200 'ILLEGAL S CODE COMMAND' hatasına ve seri iş mili darbe aşımında ise Alarm PS0202 'POSITION LSI OVERFLOW' arızasına yol açar.

Siemens kontrollerinde G25 komutu hız dalgalanması izlemek için değil, eksen hareket sınırlarını (Lower Working Area Limitation) veya alt hız limitlerini ayarlamak için kullanılır. Ayarlanan sınırlar SD 43410 ($SA_WORKAREA_MINUS_ENABLE) ve SD 43430 ($SA_WORKAREA_LIMIT_MINUS) parametrelerinde tutulur ve WALIMON ile aktif edilir. G25'in ayrı bir blokta programlanmaması veya eksen sınırlarının yanlış yapılması durumunda, tezgah kurulum veya çalışma esnasında Alarm 14800 veya Alarm 22280 'Programmed run-in path too short' arızası ile durur. En tehlikeli durumlardan biri, Siemens programındaki G25 koordinatlarının reset sonrasında MD 10710 parametresine bağlı olarak kalıcı olmasıdır; bu da operatörün sınırların kalktığını varsayarak eksenleri hareket ettirmesi halinde taretin mengene aparatlarına çarpması riskini doğurur. Benzer şekilde, kayıtlı strok limit kontrolünün (G22 Kayıtlı Strok Limit Kontrolü AÇIK) ve limit kontrolü kapatma komutunun (G23 Kayıtlı Strok Limit Kontrolü KAPALI) fiziksel eksen hareket sınırlarını yönetmesine benzer şekilde, Siemens ünitelerinde G25 alt çalışma alanı sınırlarını düzenler. İlerleme hareketi programlanan süre boyunca durduran bekleme komutunun (G04 Bekleme (Dwell)) aksine, Mitsubishi G162 içerisindeki P gecikme süresi sadece izlemenin başlama zamanını erteler.

Mitsubishi sistemlerinde ise izleme kapatma komutu G163'tür. Hız dalgalanması izleme aktifken (G162) iş mili hızı ayarlanan limitlerin dışına çıkarsa kontrolör HMI panelinde Operasyon Hatası (M01 1105) çıktısı üretir ancak eksen hareketini doğrudan durdurmaz; çevrim kontrolü tamamen makine üreticisinin (MTB) PLC güvenlik kodlarına dayanır. Eğer G163 ile izleme devre dışı bırakılırsa, PLC'ye sinyal gitmeyeceği için sıkışma durumunda eksenler durmayacak ve iş parçasının hurdaya ayrılması kaçınılmaz olacaktır. Mitsubishi ünitelerinde G162 veya G163'ün hareket satırıyla aynı blokta programlanması Program Hatası (P45) arızasına yol açar. Güvenliği maksimumda tutmak ve gereksiz plansız duruş sürelerinin önüne geçmek için tüm bu parametre ayarları kaba işleme başlamadan önce denetlenmeli, diş çekme (G33/G331) veya senkronize işlemler dışındaki alanlarda hız izleme modları mutlaka açık tutulmalıdır.

İlişkili Komut Ağı

G26 (İş Mili Hız Dalgalanması Algılama AÇIK): İş mili hız sapmalarını izleyen elektronik bekçi köpeğini etkinleştirir.
G92 / G50 (İş Mili Maksimum Hız Sınırlaması): Aynanın güvenli merkezkaç kuvveti sınırlarını aşmasını önlemek için fiziksel bir hız sınırı belirler.
G96 (Sabit Yüzey Hızı Kontrolü AÇIK): Takımın iş parçası üzerindeki radyal konumuna bağlı olarak iş mili RPM'ini otomatik olarak ayarlar.
G97 (Sabit Yüzey Hızı Kontrolü İptal): Otomatik hız ayarlamalarını devre dışı bırakarak sabit iş mili RPM kontrolünü geri yükler.
WALIMON (Çalışma Alanı Sınırlarını Etkinleştir): Siemens kontrollerinde G25 ve G26 ile ayarlanan sanal sınır koordinat sınırlamalarını etkinleştirir.

Sonuç

İş mili hız dalgalanması izleme sistemini devre dışı bırakan G25 ve G163 komutları, yalnızca sahte alarmların önlenmesi gereken özel çevrimler veya kılavuz çekme işlemleriyle sınırlandırılmalıdır. Ağır talaş kaldırma operasyonlarına geçilmeden önce hız dalgalanma limitlerinin ve maksimum iş mili hız kelepçelerinin (G92/G50/LIMS) aktif olduğundan emin olunmalıdır. Hatalı parametre veya koordinat tanımlarının sebep olabileceği taret çarpışmalarını, iş mili hasarlarını ve iş parçalarının hurdaya (scrap) çıkmasını engellemek adına, programlar seri üretime alınmadan önce mutlaka iş parçasız kuru çalıştırma (dry run) prosedürleriyle doğrulanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

CNC tornalarında G25 komutunun etkinleştirilmesi plansız duruş sürelerini ve parça hurda oranını nasıl etkiler?

G25 komutunun kullanılması, iş milinin yük altında sıkışması durumunda eksen ilerlemelerini durduracak güvenlik sistemini kapatır. Bu durum, özellikle kaba talaş kaldırma operasyonlarında takımların kırılmasına ve iş milinin dönen aynaya çarparak pahalı duruş sürelerine (downtime) yol açmasına neden olur. Pratik bir önlem olarak, kaba işleme başlamadan önce program satırlarında G25 komutunun pasif durumda (yani G26 aktif) olduğunu kontrol ünitesi HMI ekranındaki modal G-kodu listesinden mutlaka doğrulayın.

Siemens kontrollerinde G25 komutundan kaynaklanan eksen aşımı alarmları nasıl önlenir?

Siemens ünitelerinde G25 bir hız dalgalanması kapatma komutu değil, alt çalışma alanı koordinat sınırıdır. Farklı kontrol ünitelerinden taşınan programlardaki G25 komutu, makinenin yazılımsal sınırlarına çarparak eksenleri kilitleyebilir ve üretimin durmasına neden olabilir. Pratik bir çözüm olarak, Fanuc tabanlı programları Siemens sistemine aktarmadan önce programdaki G25/G26 komutlarını tamamen silin ve Siemens'in kendi çalışma alanı sınırlama fonksiyonu olan WALIMON/WALIMOF yapısını kullanın.

Mitsubishi CNC ünitelerinde G163 aktifken iş milinin durması durumunda taret hasarı nasıl engellenir?

G163 komutu hız dalgalanması izlemesini tamamen kapattığı için iş mili sıkışsa bile eksenler durmayacaktır. Mitsubishi kontrolleri izleme aktifken (G162) bile eksenleri otomatik durdurmaz, sadece M01 1105 operasyon hatasını PLC'ye iletir; bu da taret hasarı riskini artırır. Pratik bir eylem olarak, tezgahınızın PLC programını inceleyin ve M01 1105 sinyali tetiklendiğinde eksen ilerlemesini otomatik olarak kilitleyecek (feed hold) bir güvenlik mantığının aktif olduğunu makine üreticiyle iletişime geçerek doğrulayın.

G25 ve G163 ile CNC Spindle Hız Dalgalanması Algılamayı Kapatma