G70, G71, G72 Torna Kaba ve İnce Talaş Çevrimleri Rehberi

Giriş

Bir CNC torna takımının başlangıç koordinatı, çevrim çağrısından önce ham iş parçası sınırlarının içine veya cep geometrisine çok yakın konumlandırıldığında, takım geri çekilirken hızla hareket ederek doğrudan ayna (chuck), mengene çenesi (vise jaw), pabuç (clamp) veya taret (turret) gibi fiziksel makine bileşenlerine bindirir. Ağır kaba talaş kaldırma esnasında meydana gelen bu ani fiziksel parazit, iş milini durdurmakla kalmaz; taretin ve kesici ucun parçalanmasına yol açarak binlerce liralık duruş süresi (downtime) kaybına ve paranın doğrudan çöpe gitmesine neden olan bir hurda (scrap) parçaya sebebiyet verir. Bu tür katastrofik mekanik riskleri ve beklenmedik üretim duruşlarını ortadan kaldırmak için operatörler, kuru çalıştırma (dry run) öncesinde başlangıç noktasının güvenli bir geri çekilme düzleminde bulunduğunu ve iş parçası sınırlarının tamamen dışında olduğunu doğrulamak zorundadır.

Teknik Özet

Teknik Özellik	Spesifikasyon Detayları
Komut Kodları	G70 (Finishing Cycle), G71 (Longitudinal Roughing Cycle), G72 (Transverse Roughing Cycle)
Modal Grubu	Lathe Roughing and Finishing Canned Cycles (Non-modal grup 00 / tek seferlik yürütme)
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Parameter No. 5146 (Fanuc: unmonotonous shape deviation), MD20360 (Siemens: plane G-code retention priority), Parameter #8051 (Mitsubishi: global depth of cut)
Ana Kısıtlama	Kontur profilinin ilk hareket bloğu (P bloğu) doğrusal bir komut (G00/G01); kontur başlangıcında dairesel interpolation (G02/G03) yapılması kesinlikle yasaktır. Siemens kontrollerinde cycle komutlarının Manual Data Automatic (MDA) modunda çağrılması engellenmiştir (Alarm 14011).

Hızlı Okuma

• Uzamsal Konumlandırma: Güvenli bir clearance retract plane tanımlamak için takım başlangıç koordinatını işlenmemiş ham iş parçası sınırının güvenli bir şekilde dışına konumlandırın.
• Monoton Kısıtlamalar: Monoton olmayan profil alarmlarını önlemek için Type I kontur yolunu kesinlikle artan veya azalan bir yönde hareket edecek şekilde tasarlayın.
• Kompansasyon Engelleme: G71/G72 roughing sırasında takım ucu yarıçap kompansasyonunu (G40) askıya alın ve yalnızca G70 finishing cycle sırasında yeniden uygulayın (G41/G42).
• Blok Biçimlendirme: Belirli marka parametre yapılandırmalarına bağlı olarak geleneksel iki bloklu ile tescilli tek bloklu sözdizimi yapıları arasında seçim yapın.
• Komut Yerleşimi: Sonsuz program döngülerinin tetiklenmesini önlemek için G71/G72 canned cycle komut bloklarını fiziksel kontur tanımlama bloklarından önce yerleştirin.
• Aktif Mod Kontrolü: Siemens kontrolleri Manual Data Automatic (MDA) modunda yürütmeyi yasakladığından, sabit torna cycle işlemlerini yalnızca standart Automatic modda yürütün.

Temel Kavramlar

G71, G72 ve G70 cycle kodlarını kullanmanın pratik programlama etkisi, muazzam miktarda manuel G-code yazma ihtiyacını ortadan kaldırmasıdır. Programcı kademeli bir mili veya alın yüzeyi işlenmiş bir diski kaba işlemek (rough out) için düzinelerce ayrı pasoyu programlamak yerine, yalnızca parçanın nihai geometrik profilini tanımlar ve CNC gerekli düzinelerce kaba işleme pasosunu otomatik olarak hesaplar. Kontrolör bu bitmiş şekilden matematiksel olarak geriye doğru çalışır ve belirtilen depth of cut ve retract parametrelerine göre tüm ara kaba işleme pasolarını otomatik olarak hesaplar. Bu otomasyon, programlama hatalarını önemli ölçüde azaltır ve optimize edilmiş torna yollarının oluşturulmasını kolaylaştırır.

Bu cycle kodlarını uygularken, programcılar ve operatörler takım ucu yarıçap kompansasyonunun (G40, G41, G42) modal durumunu aktif olarak izlemelidir. Kaba işleme cycle (G71, G72) sırasında CNC, takım yarıçap kompansasyonunu otomatik olarak askıya alır, böylece kompansasyonsuz kaba takım yolu parça üzerinde tam ve üniform bir finishing allowance katmanı bırakır. G70 finishing cycle çağrıldığında, kontrolör nihai hassas boyutları kesmek için kompansasyonu yeniden uygular. Bu geçişin doğru şekilde yönetilmesi, geometri uyuşmazlıklarını önler ve kritik boyutlerin tolerans sınırları içinde kalmasını sağlar.

Programcılar, takımın başlangıç konumunun ham iş parçası sınırlarının dışında yer aldığından emin olmalıdır. Takım ham malzeme içine veya konveks unsurlara çok yakın konumlandırılırsa, takım başlangıç clearance plane koordinatına hızlı (rapid) geri döndüğünde ciddi çarpışmalar meydana gelecektir. Bu cycle kodlarını kullanırken yaygın bir başarısızlık nedeni, G71 veya G72 bloğunu yayınlamadan önce cycle başlangıç noktasının uzamsal olarak yanlış atanmasıdır. Güvenli kullanım, makine her kaba işleme pasosundan sonra bu tam koordinatı kendi hızlı geri çekilme clearance plane düzlemi olarak kullandığından, cycle başlangıç noktasının kaba malzeme taslağından yeterince uzağa yerleştirilmesini gerektirir.

Komut Yapısı

Bileşik torna cycle kodlarının sözdizimi, tarihsel olarak standart ISO iki bloklu formatlar ile tescilli tek bloklu konfigürasyonlar arasında bölünmüştür. Standart iki bloklu sözdiziminde, ilk blok, paso başına depth of cut ve talaş kırma ile takım rahatlatma için geri çekilme boşluğu miktarını yapılandıran bir kurulum satırı görevi görür. Bu iki ayar, üzerine yazılana veya tamamlanana kadar kaba işleme cycle boyunca modal kalır.

İkinci komut bloğu, finishing allowances ve teknolojik ilerleme verilerinin yanı sıra fiziksel kontur sırası işaretleyicilerini belirtir. Konturun başlangıç ve bitiş noktaları belirli sıra numaralarıyla işaretlenirken, bağımsız koordinat register kayıtları bir sonraki bitirme pasosu için bırakılan stok kalınlığını tanımlar. Cycle yürütülürken, kontrolör kontur bloğu içinde tanımlanan hız ve feedrate değişkenlerini yoksayar, kaba işleme pasoları sırasında yalnızca ana cycle parametrelerini kullanır.

; ISO Standart İki Bloklu Sözdizimi:
G71 U[depth] R[retract];
G71 P[start_seq] Q[end_seq] U[allowance_x] W[allowance_z] F[feed] S[speed] T[tool];
G70 P[start_seq] Q[end_seq];

Adres Karakteri	Fonksiyonel Açıklama	Teknik Detaylar ve Birimler
U (1. Blok)	Pas başına depth of cut (depth)	Sistem birimlerine bağlı olarak mm veya inç cinsinden belirtilen radyal değer.
R (1. Blok)	Geri çekilme/kaçış miktarı (retract)	Takım rahatlatma ve talaş kırma için radyal geri çekilme mesafesi.
P (2. Blok)	Finiş profilinin başlangıç sıra numarası	Konturun başlangıç N-blok numarasına karşılık gelir.
Q (2. Blok)	Finiş profilinin bitiş sıra numarası	Konturun bitiş N-blok numarasına karşılık gelir.
U (2. Blok)	X ekseninde finiş payı (allowance_x)	İnce işleme için X ekseninde bırakılan çap veya yarıçap talaş payı.
W (2. Blok)	Z ekseninde finiş payı (allowance_z)	İnce işleme için Z ekseninde bırakılan talaş payı.
F	İşleme feedrate değeri	mm/rev veya mm/min cinsinden belirtilen kaba işleme feedrate değeri.
S	Spindle hızı	Kaba işleme sırasında aktif olan sabit kesme hızı veya RPM.
T	Takım seçimi	Kaba işleme takımı geometrisini ve ofset indeksini belirtir.

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc kontrolleri, torna ve alın tornalama cycle işlemlerini belirtmek için büyük ölçüde katı bir iki bloklu formata dayanır. Makine kinematikleri hangi komutların aktif olduğunu belirler; tornalar standart G71 komutlarını kullanırken, işleme merkezleri dış yüzey kaba işlemeyi yürütmek için eşdeğer cycle kodlarını G71.7'ye atar.

Boyuna kaba işleme pasosu ve ardından gelen finiş profil çağrısı için klasik G-code yapısı aşağıdaki gibi programlanır:

G71 U2.0 R1.0;
G71 P100 Q200 U0.5 W0.1 F0.25;
G70 P100 Q200;

Profil kontrollerini ve alarm parametrelerini yönetmek için kontrol sistemi özel parametre register kayıtlarına dayanır. Örneğin, Parameter 5146 monoton olmayan şekil profilleri için izin verilen sapmayı ayarlarken, Parameter 5104 bit 2 ön işleme kontrol durumunu yönetir.

Kategori	Öğe Kodu	Teknik Açıklama / Operasyon Detayları
Sistem Parametresi	Parameter No. 5146	G71 ve G72'de monoton olmayan şekiller için izin verilen sapma değerini tanımlar. Gerçek yol aralığı 0 ila depth of cut arasındadır.
Sistem Parametresi	Parameter No. 5104.2 (FCK)	Cycle başlamadan önce işleme profilinin kontrol edilip edilmeyeceğini belirler. 0: Kontrol edilmez, 1: Kontrol edilir.
Sistem Parametresi	Parameter No. 5102.2 (QSR)	Başlamadan önce kontur bitiş bloğu Q'nun varlığını kontrol eder. 0: Yapılmaz, 1: Yapılır.
Sistem Parametresi	Parameter No. 5107.0 (ASU)	Son torna başlangıç koordinatına geri dönmek için rapid traverse (1) mi yoksa cutting feed (0) mi kullanılacağını belirtir.
Alarm Kodu	PS0064	Monoton değişim kontrolü başarısız oldu. Type I cycle işleminde finiş profili sürekli olarak artmaz veya azalmaz.
Alarm Kodu	PS0322	Finiş şekli başlangıç noktasını aşıyor. Çevrim başlangıç koordinatı, maksimum kontur sınırının gerisinde kalıyor.
Alarm Kodu	PS0063	QSR kontrolü etkinken adres Q'da belirtilen sıra numarası aktif ana programda bulunamıyor.
Kinematik Seçeneği	T vs M Serisi	T-serisi torna standart G70/G71/G72 kullanır. M-serisi işleme merkezleri bu atamaları G70.7/G71.7/G72.7 olarak dönüştürür.
Format Versiyonu	FS15-TA formatı	G71/G72'deki kaba işleme payları I ve K'nin kontrolör tarafından yok sayıldığı eski programlama formatı.

Uyarı: Parameter 5107'nin rapid traverse ile geri çekilecek şekilde yanlış yapılandırılması; ayna (chuck), punta bariyeri veya taret (turret) ile ciddi bir hard collision yaşanmasına neden olabilir. Bu konfigürasyon hatası takımı anında tahrip eder ve tamamen bozulmuş bir hurda (scrap) parça ile sonuçlanır.

Siemens

Siemens Sinumerik kontrolleri, değişkenleri dahili sistem parametreleri aracılığıyla yakalayarak G71 komutlarını yürütür. Kontrolör bu dialect girişlerini boyuna kaba işleme için CYCLE371T gibi yerel Siemens shell cycle yapılarına sessizce yönlendirir.

Torna kaba ve ince işleme pasoları için Siemens ortamında programlanan standart ISO-dialect sözdizimi aşağıdaki gibi yazılır:

G71 U2.0 R1.0
G71 P80 Q120 U0.5 W0.2 F200
G70 P80 Q120

Siemens, programlanan değişkenleri arka plan kanal parametrelerinde izole ederek bir G71 cycle işleminin G72 değişkenlerinin üzerine yazmasını engeller. Ayrıca aktif G-code sistemine bağlı olarak döngüleri dönüştürmek için dinamik dialect geçişi özelliğine sahiptir.

Kategori	Öğe Kodu	Teknik Açıklama / Operasyon Detayları
Sistem Parametresi	SD55410	$SCS_MILL_SWIVEL_ALARM_MASK, CYCLE800'deki swivel alarmlarının görüntülenmesini kontrol eder (32-bit DWORD).
Sistem Parametresi	SD55221	Bit 5, geometri ekseni Y eksik olduğunda teknoloji kısıtlamalarını yönetir (0 veya 1 bit bayrağı).
Sistem Parametresi	MD20360	$MC_TOOL_PARAMETER_DEF_MASK Bit 18, düzlem değişiklikleri sırasında takım düzlemi G-code tutma önceliğini kontrol eder (0 veya 1 bit bayrağı).
Sistem Verisi	GUD registers	Yakalanan değişkenler, shell yürütülmesinden önce Global User Data register kayıtlarında (örneğin _ZFPR) saklanır.
Alarm Kodu	Alarm 14011	Sabit döngüler (fixed cycles) G70 ila G73, Manual Data Automatic (MDA) modu içinde programlanmış veya yürütülmüştür.
Alarm Kodu	Alarm 61805	Ara Siemens shell kontur bloklarında mutlak (absolute) ve artışlı (incremental) koordinatlar aynı anda programlanmıştır.
Alarm Kodu	Alarm 61801	Çevrim çağrısında yanlış değer programlanmış veya aktif G-code sisteminde yanlış ayar verisi tanımlanmıştır.
ISO Dialect Modu	Sistem Dialectleri	A ve B sistemleri standart kodlarla eşleşir. C sistemi G70'i G72'ye, G71'i G73'e ve G72'yi G74'e eşler.

Uyarı: Çevrim yürütülmesi sırasında sıra işaretçileri P ve Q ile tanımlanan NC bloklarının içinde alt program çağrısı M98 veya alt program sonu M99 programlanmaya çalışılması kesinlikle yasaktır. Bu geçersiz komut, Siemens'in arka plandaki shell cycle işleminin başarısız olmasına ve durmasına neden olur.

Mitsubishi

Mitsubishi sistemleri, tescilli tek bloklu konfigürasyonun yanı sıra standart iki bloklu komut satırlarına sahip son derece esnek torna cycle mimarileri sunar. Bu, depth of cut ve retract miktarlarının sistem belleğinde global olarak saklanmasını sağlar.

Standart iki bloklu format ve özel tek bloklu formatlar (MITSUBISHI CNC Special Format) şu şekilde komut yapısına sahiptir:

; Geleneksel 2 Bloklu:
G71 U3.0 R1.0 H0 ;
G71 P100 Q200 U0.5 W0.2 F0.25 ;
; Tescilli 1 Bloklu:
G71 P100 Q200 U0.5 W0.2 D2.0 F0.3 ;

Parameter #8051 ve parameter #8052 gibi global parameters çift yönlü register kayıtları olarak çalışır. U ve R adreslerinin programlanması, bu parametre yuvalarına gerçek zamanlı olarak doğrudan dinamik yazma gerçekleştirir.

Kategori	Öğe Kodu	Teknik Açıklama / Operasyon Detayları
Sistem Parametresi	Parameter #8051	G71 THICK, kaba işleme cycle işlemleri için global depth of cut değerini saklar. Ayar aralığı: 0 ila 99999.999 mm arası.
Sistem Parametresi	Parameter #8052	G71 PULL UP, çevrim başlangıcına geri dönerken global retract miktarını saklar. Aralık: 0 ila 99999.999 mm arası.
Sistem Parametresi	Parameter #1270	ext06/bit2, şekil aramanın üstten mi (0) başlayacağını yoksa saklanan ana/sıra numaralarıyla mı (1) eşleşeceğini belirler.
Sistem Parametresi	Parameter #1265	ext01/bit0, geleneksel iki bloklu format (0) ile özel tek bloklu format (1) arasında seçim yapar.
Alarm Kodu	P32	Parametre #1265 aracılığıyla özel 1 bloklu format seçildiğinde G71/G72 içinde R veya A adresi komut verilmiştir.
Alarm Kodu	P33	Geleneksel iki bloklu format seçildiğinde bileşik torna cycle işleminin ilk kurulum bloğu atlanmıştır.
Alarm Kodu	P204	Bitmiş şekil profili aynı ana programda saklandığında hem P hem de Q sıra numaraları atlanmıştır.
Kinematik Seçeneği	L vs M Sistemi	L-sistemlerinde G70-G76 bileşik torna cycle kodları olarak işlev görür. M-sistemlerinde ise G70-G89 delme ve kılavuz çekme (tapping) işlemlerine eşlenir.
Harici Referans	A Adresi	Dosya adlarını açılı ayraçlar (örneğin <PROFILE>) içine alarak alfanümerik harici alt program çağrılarına izin verir.

Uyarı: Bitmiş şekil profili ana programda saklanırken başlangıç ve bitiş sıra numaraları P ve Q'nun atlanması, anında P204 alarmını tetikler. Bu program hatası, işleme sürecini kesintiye uğratır ve adresler atanana kadar yürütmeyi kilitler.

Marka Karşılaştırmaları

Özellik Karşılaştırması	Fanuc Kontrol Sistemi	Siemens Sinumerik Sistemi	Mitsubishi CNC Sistemi
Gelişmiş Motor (Engine)	CNC çekirdeği tarafından doğrudan standart donanım canned cycle kodları olarak yorumlanır.	Değişkenleri GUD register kayıtlarına kaydederek dahili yerel Siemens shell cycle yapılarına (örneğin CYCLE371T) yönlendirilir.	Yerel sistem değişkenlerini ve çift yönlü parametreleri (reversible parameters) kullanarak bileşik canned cycle işlemleri olarak çalışır.
Komut Formatı	Katı iki bloklu komut yapısı.	Döngüye ve sistem konfigürasyonuna bağlı olarak iki bloklu veya tek bloklu.	Standart 2 bloklu formatı ve cut depth için D adresine sahip özel bir 1 bloklu formatı destekler.
Harici Dosyalar	Standart alt program (subroutine) numaraları kullanılarak çağrılmalıdır (yalnızca sayısal).	Standart alt program yapıları aracılığıyla işlenir.	A adresindeki <dosyaadi> aracılığıyla basitleştirilmiş alfanümerik harici dosya kontur referansı sunar.
Cep Kaba İşleme (Pocket Roughing)	Sürekli monoton olmayan kontroller ve parametre 5146 ile Type II cycle işlemlerinde desteklenir.	Gelişmiş kontur shell hesaplamaları ile işlenir.	H adresindeki cep işleme (pocket machining) modu kullanılarak açıkça seçilir (0=hayır, 1=evet).
İşleme Merkezi Eşlemesi	M-serisi sistemler eşdeğer döngüleri G70.7, G71.7 ve G72.7'ye atar.	— (no source)	M sistemlerinde G70 ila G76 tamamen delik işleme cycle işlemlerine (hassas delik işleme, kılavuz çekme) eşlenir.

Teknik Analiz

Fanuc's mimarisi, çoklu tekrarlayan cycle işlemlerini ele alırken son derece belirgin birkaç davranış sergiler. İlk olarak Fanuc, bu cycle kodlarının temel G-code tanımını makine tipine göre dinamik olarak değiştirir; işleme merkezleri için G71.7 ve G72.7'yi kullanırken standart tornaları G71 ve G72 ile sınırlandırarak matematiksel etki alanlarını tamamen ayrı tutar. İkinci olarak Fanuc, basit monoton profiller ile cepli karmaşık profilleri aktif olarak birbirinden ayıran ve her bir tip için kaba işleme pasolarını yönetmek üzere farklı parametre konfigürasyonları (örneğin Parameter 5105) gerektiren iki katmanlı bir geometrik değerlendirme sistemi (Type I'e karşı Type II) entegre eder. Son olarak Fanuc, mükemmel şekilde hesaplanmış CNC mantığı ile kusurlu CAM post-processor çıktıları arasındaki boşluğu matematiksel olarak kapatmak için son derece ayrıntılı parametre kontrolleri (Parameter 5146 gibi) sunarak makinenin bir döngüyü başarısız kılmak yerine mikroskobik kod tersine dönmelerini dinamik olarak tolere etmesini sağlar.

Siemens, torna cycle mimarisini üç gelişmiş arka plan davranışı sayesinde diğer kontrol markalarından büyük ölçüde ayırır. İlk olarak Siemens, bu ISO-dialect komutlarını yerel Siemens "shell cycle" yapılarına (örneğin CYCLE371T) sessizce yönlendirerek işler. Bir ISO G71 veya G72 okunduğunda, kontrolör değişkenleri dahili sistem parametreleri ($C_xx gibi) aracılığıyla yakalar ve hareketi yürütmek üzere son derece optimize edilmiş Siemens standart döngülerini çağırmadan önce bunları kanala özgü Global User Data (GUD, örneğin _ZFPR) alanlarına kaydeder. Bu, eski ISO programlarının Siemens'in üstün temel kinematiklerini kullanırken kusursuz şekilde çalışmasını garanti eder. İkinci olarak Siemens, G-code işlevinin aktif G-code sistemine (A, B veya C) bağlı olarak tamamen dönüştüğü dinamik dialect geçişi sunar. Sistem C aktifse, G71 komutu kaba işleme rolünü tamamen terk eder ve bunun yerine G73/G74'e geçerek eski programların katastrofik, istenmeyen takım yolları yürütmesini önler. Son olarak Siemens, her benzersiz cycle işleminin parametrelerini arka plan belliğinde yapısal olarak izole eder; bir boyuna kaba işleme pasosu (G71) için programlanan değişkenler, enine kaba işleme pasosunun (G72) değişkenlerinden bağımsız olarak kaydedilir, böylece karmaşık ve birbiriyle bağlantılı kaba işleme rutinlerinin, döngü tipleri arasında geçiş yaparken birbirlerinin cutting depth veya retraction yollarının üzerine yanlışlıkla yazılması engellenir.

Mitsubishi, torna cycle mimarisini diğer CNC markalarından son derece esnek birkaç özellikle ayırır. İlk olarak Mitsubishi, "Reversible Parameters" (#8051 G71 THICK ve #8052 G71 PULL UP gibi) çift yönlü parametrelerini yoğun bir şekilde kullanır. Bu mimari, depth of cut ve retract miktarlarının global olarak saklanmasını sağlar; bir operatör G-code değiştirmeden kaba işleme derinliğini doğrudan parametre ekranı üzerinden ayarlayabilir veya tam tersi, G71 bloğundaki U ve R adreslerini programlayarak makine parametrelerini anında dinamik olarak yeniden yazabilir. İkinci olarak Mitsubishi, tescilli bir tek bloklu format sunar ("MITSUBISHI CNC Special Format"); diğer kontroller programcıları kesme derinliklerini ve finiş profillerini tanımlamak için katı iki bloklu yapılar kullanmaya zorlarken, Mitsubishi kesme miktarını D adresine kaydırarak tüm döngünün tek bir blokta yoğunlaştırılmasına izin verir. Son olarak Mitsubishi, tamamen sayısal alt program çağrıları kısıtlamasından kurtulur; bitmiş şekil profili harici bir dosyada saklanıyorsa, programcı alfanümerik bir dosya adını açılı ayraçlar içine alarak (örneğin <ROUGH_PROFILE>) A adresinde tanımlayabilir ve bu da atölye zeminindeki dosya yönetimini önemli ölçüde kolaylaştırır.

Program Örnekleri

Fanuc Program Örneği

G00 X80.0 Z5.0 ; Takımı cycle başlangıç noktasına konumlandır (clearance plane)
G71 U2.0 R1.0 ; Kesme derinliğini 2.0mm ve geri çekilme miktarını 1.0mm olarak ayarla
G71 P100 Q200 U0.5 W0.1 F0.25 ; X/Z payları ile N100 ila N200 arasındaki konturu kaba işle
N100 G01 X20.0 Z0.0 F0.15 ; Kontur başlangıç bloğu (doğrusal G01/G00 olmalıdır)
G01 X20.0 Z-20.0 ; Doğrusal torna pasosu
G02 X40.0 Z-30.0 R10.0 ; Dairesel interpolation pasosu (yay profili)
G01 X60.0 Z-30.0 ; Alın tornalama adımı
G01 X60.0 Z-50.0 ; Boyuna tornalama
N200 G01 X80.0 Z-55.0 ; Kontur bitiş bloğu
G70 P100 Q200 ; Tanımlanan N100-N200 konturunu kullanarak G70 finiş pasosunu yürüt

Kuru Çalıştırma İncelemesi

Fanuc profilinin kuru çalıştırmasını güvenli bir şekilde gerçekleştirmek için önce makine Z eksenini kilitleyerek ve operatör panelindeki kuru çalıştırma anahtarını etkinleştirerek makine takımını izole edin. Programı blok blok adım adım yürütün. Taretin Z5.0 ve X80.0 konumlarına rapid (hızlı) hareketini gözlemleyin; kesici takım ucunun stok yüzeyinden tam olarak 5.0mm uzakta durduğunu kontrol edin. G71 yürütülürken takımın 2.0mm radyal artışlarla beslendiğini ve düzgün talaş kırma sağlamak amacıyla her pasodan sonra 1.0mm geri çekildiğini izleyin. Kaba işleme cycle işlemleri tamamlandığında, takımın X80.0 Z5.0 koordinatına döndüğünü doğrulayın. Ardından, ince işleme takımının indekslenmesini gözlemleyin ve görsel takım yolu uyuşmazlıklarını kontrol ederek aktif feedrate (F0.15) ile N100 ila N200 arasındaki tam profili izleyin. Son olarak hiçbir alarm kodunun (PS0064 veya PS0322) tetiklenmediğini doğrulayarak yolun monoton olduğunu ve ham iş parçası sınırlarının dışından doğru şekilde geçtiğini onaylayın.

Siemens Program Örneği

G00 X80.0 Z5.0 ; Başlangıç clearance konumuna rapid konumlan
G71 U2.0 R1.0 ; Siemens shell-mapped kaba işleme parametrelerini çağır
G71 P80 Q120 U0.5 W0.2 F200 ; Paylar ile başlangıç/bitiş işaretçilerini tanımla
N80 G01 X20.0 Z0.0 ; İlk kontur bloğu (doğrusal konumlandırma)
G01 X20.0 Z-25.0 ; Mil tornalama bölümü
G03 X50.0 Z-40.0 CR=15.0 ; CR yarıçapı ile dairesel interpolation
G01 X50.0 Z-60.0 ; Omuz bölgesine tornalama
N120 G01 X80.0 Z-60.0 ; Son kontur bloğu
G70 P80 Q120 ; Eşlenen CYCLE371T yolu üzerinden finiş pasosunu yürüt

Kuru Çalıştırma İncelemesi

Siemens G-code satırlarını çalıştırmadan önce, ani bir Alarm 14011'den kaçınmak için kontrolörün Manual Data Automatic (MDA) modu yerine standart Automatic modda olduğunu onaylayın. Feedrate override düğmesini %10'a ayarlayın ve programı yürütün. Takımın başlangıç clearance noktası olan X80.0 Z5.0 koordinatına rapid (hızlı) ulaştığını doğrulayın. Siemens yerel shell cycle (CYCLE371T) işleminin U2.0 ve R1.0 değişkenlerine dayanarak kesme adımlarını hesaplamasını gözlemlemek için bloklar arasında adım adım ilerleyin. Kesici takım ucunun paralel Z ekseni yollarında hareket ettiğini ve her pasodan sonra dışarıya doğru geri çekilmesini kontrol edin. Kaba işleme bittiğinde, G70'i yürütmeden önce takımın başlangıç noktasına yeniden konumlandığını onaylayın. İnce işleme pasosunun, programlanan hız ve feedrate ile N80 ila N120 konturunu izlemesini izleyerek nihai geometrinin takım ucunu aşırı yüklemeden hedef iş parçası ana hatlarıyla eşleştiğini doğrulayın.

Mitsubishi Program Örneği

G00 X80.0 Z5.0 ; Güvenli takım çevrimi başlangıç koordinatına rapid konumlan
G71 U3.0 R1.0 H0 ; 3.0mm kesme derinliği, 1.0mm geri çekilme, cep yok olarak ayarla
G71 P100 Q200 U0.5 W0.2 F0.25 ; N100-N200 kontur sırası aralığını tanımla
N100 G01 X20.0 Z0.0 ; Bitmiş şekil konturu başlangıcı (doğrusal)
G01 X20.0 Z-30.0 ; Dış çap tornalama
G02 X50.0 Z-45.0 R15.0 ; Omuz kavis yarıçapı tornalama
G01 X70.0 Z-45.0 ; Çap kademesi tornalama
N200 G01 X80.0 Z-50.0 ; Bitmiş şekil profili sonu
G70 P100 Q200 ; Yarıçap kompansasyonu ile G70 finishing cycle yürüt

Kuru Çalıştırma İncelemesi

Ayna kilitleme işlemini yaparak ve doğru çevrim öncesi ofsetlerini sağlamak için başlangıç bloğunda takım ucu yarıçap kompansasyonunun (G40) etkin olduğunu doğrulayarak Mitsubishi kuru çalıştırma işlemini başlatın. Programı kuru çalıştırma modunda çalıştırın ve takımın X80.0 Z5.0 clearance düzlemine hareketini izleyin. Kaba işleme cycle işlemleri sırasında, CNC'nin kompansasyonu otomatik olarak askıya aldığını (X ve Z eksenlerinde tekdüze bir allowance bıraktığını) doğrulamak için dijital ekranı kontrol edin. Takımın sabit bir 3.0mm depth of cut değerinde adımlamasını izleyerek geri çekilme hareketlerinin mengene çenesi veya ayna çeneleriyle parazit yapmadığını doğrulayın. Kaba işleme pasosundan sonra, G70 komutunun N100 ila N200 geometrisini tam olarak kesmek için takım yarıçap kompansasyonunu (G68.2 veya standart G41/G42) yeniden uyguladığını doğrulayın ve hiçbir servo alarmı veya P204 program hatasının tetiklenmediğini kontrol edin.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	PS0064	Programlanan finiş şekli, Type I cycle işleminde kesme ekseni boyunca sürekli olarak artmaz veya azalmaz.	CNC makinesi cycle çağrı bloğunda hemen durur ve CRT ekranında bir alarm gösterir.	CAM post-processor tarafından mikroskobik bir çöküntü veya geri dönüş (örneğin Z ekseni boyunca 0.001 mm geriye doğru) oluşturulmuştur. Çözüm: Kesinlikle monoton bir profil programlayın veya izin verilen bir sapma toleransı belirtmek için Parameter No. 5146'yı yapılandırın.
Fanuc	PS0322	Canned cycle başlangıç noktası matematiksel olarak maksimum işleme profili sınırının gerisinde kalıyor.	Çevrim yürütülmesi hareket başlamadan önce durur ve takım çevrim öncesi koordinatında kilitli kalır.	Fiziksel takım başlangıç konumu ham malzemenin içine veya konveks geometriye çok yakın konumlandırılmıştır. Çözüm: Takım başlangıç noktasını iş parçası profili ham sınırının güvenli bir şekilde dışına yeniden konumlandırın.
Fanuc	PS0063	Parameter 5102#2 (QSR) aktifken aktif NC programında adres Q'da belirtilen sıra numarası bulunamıyor.	İkinci G71 veya G72 bloğu okunduğunda makine anında alarm verir ve otomatik cycle analizini durdurur.	Bitiş sıra numarası kontur profilinden atlanmış, yanlış etiketlenmiş veya silinmiştir. Çözüm: P ve Q arasındaki sıra numaralarının kontur blok numaralarıyla tam olarak eşleştiğini doğrulayın.
Siemens	Alarm 14011	Programcı G70, G71 veya G72 canned cycle işlemini Manual Data Automatic (MDA) modu içinde yürütmeye çalışmıştır.	Kontrol sistemi cycle çağrısını bloke eder, bir alarm durumu oluşturur ve blok hareketini yürütmeyi reddeder.	Sabit torna çevrimlerinin G70 ila G73 MDA modu içinde çalıştırılması kesinlikle yasaktır. Çözüm: Çevrimleri bunun yerine standart Automatic modundan yeniden programlayıp çalıştırın.
Siemens	Alarm 61805	Ara Siemens shell kontur bloklarında mutlak (absolute) ve artışlı (incremental) değerlerin eşzamanlı programlanması.	Kaba işleme sırasında hareket kontur ortasında durur, eksenleri kilitler ve aktif kontur hesaplama hatası görüntüler.	Ara kontur bloklarında mutlak ve artışlı koordinatlar (X/U veya Z/W gibi) karıştırılmıştır. Çözüm: Yalnızca mutlak veya yalnızca artışlı register kayıtlarını kullanmak için ara blokları temizleyin.
Siemens	Alarm 61801	Çevrim çağrısında yanlış değer programlanmış veya aktif G-code sisteminde yanlış ayar verisi tanımlanmıştır.	Makine cycle çağrısı hemen başarısız olur ve kontrolör bir parametre konfigürasyon hatası görüntüler.	Çevrim çağrı parametrelerinde izin verilmeyen bir değer programlanmıştır. Çözüm: Aktif ISO G-code dialect sistemini doğrulayın ve cycle parametrelerini düzeltin.
Mitsubishi	P32	Parametre #1265 aracılığıyla Mitsubishi özel 1 bloklu formatı etkinken G71/G72 bloğu içinde R veya A adresi komut verilmiştir.	Kontrolör hemen blokta bir program hatası tetikleyerek cycle yürütülmesini engeller.	Parametrelerin geri çekilmeyi ve derinliği kontrol ettiği 1 bloklu format cycle içinde R veya A adresi komut verilmiştir. Çözüm: R/A adreslerini kaldırın veya geleneksel 2 bloklu formata geri dönün.
Mitsubishi	P33	Parametre tarafından 2 bloklu format seçildiğinde sabit döngünün (derinlik ve geri çekilme içeren) ilk bloğu atlanmıştır.	CNC, cycle çağrısında bir program hatasıyla durur ve ikinci bloğu analiz etmeyi reddeder.	Parametre #1265 ext01/bit0 "0" (2 bloklu format) olarak ayarlanmıştır ancak cycle işleminin ilk bloğu atlanmıştır. Çözüm: Her iki G71/G72 bloğunu da programlayın veya 1 bloğu etkinleştirmek için parametre #1265'i değiştirin.
Mitsubishi	P204	Bitmiş şekil profili aynı ana programda saklandığında hem P hem de Q sıra numaraları atlanmıştır.	Çevrim komutu yürütülmesi başarısız olur ve operatör konsolunda bir program hatası oluşturur.	Bitmiş şekil profili aynı ana programdadır ancak P ve Q sıra adresleri atlanmıştır. Çözüm: Başlangıç ve bitiş N sıra numaralarını P ve Q adreslerinde açıkça tanımlayın.

Uygulama Notu

Hatalı bir takım başlangıç noktası veya yanlış yapılandırılmış parametreler yüzünden taretin ayna (chuck) ya da mengene çenesi (vise jaw) gibi mekanik sınırlara şiddetle çarpması, kesici elmas ucun anında parçalanmasına ve taret ekseninin kayarak makinenin günlerce servis beklemek zorunda kalmasına neden olur. Bu duruş süresi (downtime) riskini sıfıra indirmek ve hurda (scrap) oranlarını düşürmek amacıyla Fanuc ünitelerinde Parameter 5104#2 (FCK) aktif edilerek kontur geometrisi çevrim öncesinde otomatik olarak denetlenmelidir; başlangıç noktası ihlali halinde CNC sistemi harekete başlamadan önce güvenli bir şekilde PS0322 alarm kodu üreterek sistemi kilitler. Benzer şekilde, kaba talaş çevriminden sonra hızlı geri çekilme hareketinin Parameter 5107#0 (ASU) üzerinden talaş ilerlemesi yerine rapid (hızlı) olarak ayarlanması durumunda taretin iş parçasına bindirme tehlikesi doğar. Siemens kontrol ünitelerinde düzlem değişimleri sırasında takım düzlemi G-kodu tutma önceliği MD20360 ($MC_TOOL_PARAMETER_DEF_MASK) Bit 18 parametresi üzerinden yapılandırılarak geometrik sapmalar önlenmeli ve MDA (Manual Data Automatic) modunda çalışırken Alarm 14011 hatası alarak iş milinin durmasının önüne geçilmelidir. Mitsubishi sistemlerinde ise #8051 G71 THICK ve #8052 G71 PULL UP gibi çift yönlü parametrelerin doğrudan ekran üzerinden düzenlenebilmesi, operatörün G-kodunu değiştirmeden döküm parçalardaki ham talaş payı değişkenliklerine hızlıca uyum sağlamasına ve iş parçası üzerinde oluşabilecek hataları engellemesine olanak tanır.

İlişkili Komut Ağı

• G73 (Pattern Repeating Cycle): Tanımlanmış bir kontur boyunca tekdüze bir stok katmanının kaldırıldığı dökümler veya dövmeler gibi şekillendirilmiş malzemelerin kaba kesimi için eşlenmiştir.
• G74 (Longitudinal Deep-Hole Drilling and Grooving): Verimli talaş tahliyesi sağlamak amacıyla Z eksenine paralel otomatik kademeli delme (peck drilling) veya alın kanalı açma işlemleri için kullanılır.
• G75 (Transverse Deep-Hole Drilling and Grooving): Otomatik talaş rahatlatma ile radyal X ekseni boyunca kademeli kanal açma veya kesme (parting-off) operasyonlarını kontrol eder.
• G76 (Compound Thread Cutting Cycle): Sabit hacimli kesme derinlikleri ile birden fazla diş açma pasosunu hesaplayarak tek noktadan diş açma işlemini otomatikleştirir.
• G68 (Coordinate Rotation): Özel operasyonlar için koordinat sistemini döndürmek amacıyla kullanılır, ancak interpolation uyumsuzluklarını önlemek için torna roughing ve finishing cycle işlemleri yürütülmeden önce güvenli bir şekilde iptal edilmelidir.

Sonuç

Torna kaba ve ince işleme çevrimlerinde sıfır hurda (scrap) ve kesintisiz çalışma süresi hedefi, yalnızca program kodunun doğruluğuna değil, aynı zamanda güvenli takım başlangıç noktası seçimine ve kontrol ünitesine özgü güvenlik parametrelerinin optimize edilmesine bağlıdır. İlk parça imalatından önce mutlaka kuru çalıştırma (dry run) yapılmalı, Parameter 5146 ve MD20360 gibi kritik tolerans ve düzlem ayarları doğrulanmalıdır. Üretim öncesinde yapılacak bu parametrik kontroller, pahalı takım kırılmalarını, duruş sürelerini (downtime) ve malzeme kayıplarını önleyerek CNC torna tezgahlarının maksimum verimlilik ve minimum işletme maliyetiyle çalışmasını sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Fanuc torna kontrolünde G71 kaba talaş çevrimi neden PS0064 alarmı verir ve nasıl çözülür?

PS0064 alarmı, Type I tek yönlü kaba talaş çevriminde tanımlanan işleme konturunun kesme ekseni boyunca monoton (tek yönlü artan veya azalan) olmamasından kaynaklanır. Özellikle CAM programlarının arkasında bıraktığı 0.001 mm'lik mikroskobik ters yönlü hareketler veya finiş profili üzerindeki cepler bu hatayı tetikleyerek tezgahı durdurur ve duruş süresine (downtime) neden olur. Çözüm için profilinizi Z ekseninde sürekli azalan/artan şekilde yeniden düzenleyin veya tezgahınızın Parameter 5146 değerini depth of cut (kesme derinliği) miktarına kadar bir mikroskobik tolerans değeri ile güncelleyerek tezgahın küçük CAM sapmalarını yok saymasını sağlayın.

Siemens kontrolde G71 ve G72 çevrimlerini MDA modunda çalıştırmak neden Alarm 14011 hatasına yol açar?

Siemens Sinumerik kontrol üniteleri, G70-G73 gibi hazır ISO çevrim kodlarını arka planda CYCLE371T gibi kendi özel kabuk çevrimlerine (shell cycles) yönlendirerek yürütür. MDA modu, bu çoklu atlama ve kontur hesaplama algoritmalarını işleyecek bellek ve kanal yapısına izin vermediğinden kontrol ünitesi emniyet amacıyla Alarm 14011 vererek sistemi durdurur. İş mili duruşlarını ve zaman kaybını önlemek için bu hazır çevrimleri içeren tüm program satırlarını doğrudan standard Automatic (Otomatik) modda çalıştırın.

Mitsubishi CNC tornalarda tek bloklu G71 çevrimi ile iki bloklu çevrim arasındaki fark nedir?

Mitsubishi torna sistemlerinde geleneksel iki bloklu ISO formatında kesme derinliği ve geri çekilme miktarı (U ve R adresleri) kod içinde tanımlanırken, tek bloklu özel formatta kesme derinliği D adresiyle tanımlanır ve geri çekilme miktarı global parametrelerden okunur. Parameter #1265 (ext01/bit0) değeri "0" (iki bloklu format) olarak ayarlanmışken ilk blok yazılmazsa P33 hatası alınır ve tezgah kilitlenir. Çevrimlerinizi basitleştirmek ve programlama kaynaklı duruş sürelerini azaltmak için parameter #1265 değerini "1" yaparak tek bloklu özel Mitsubishi formatına geçiş yapın ve cut depth değerini D adresiyle belirtin.