Fanuc 910/911 SRAM Parity Alarmı Giderme ve Bellek Kurtarma Kılavuzu

Giriş

Yatakları sıkışmış bir taret veya ayna çenelerine (chuck jaws) saatte 30 metre hızla bindiren bir CNC ekseni, sadece pahalı kesici takımları parçalamakla kalmaz; aynı zamanda hassas iş parçalarını anında hurda (scrap) yığınına dönüştürerek binlerce avroluk plansız duruş süresi (downtime) zararı yaratır. Fanuc 910 ve 911 SRAM Parity Alarmları, kontrol ünitesindeki 3 V yedek pil voltajının 2.6 V limitinin altına düşüp uzun süreli makine duruşlarında SRAM verilerini tamamen yok etmesiyle başlar. Güç açılışında sistemi kilitleyen bu donanımsal arıza, acil müdahale edilmediğinde tüm üretimi durdurur. Bellek sıfırlama sonrasında eksen sınırları, ayna (chuck) ve punta (tailstock) bariyer parametreleri doğru şekilde geri yüklenmeden başlatılan her cycle, taretin mekanik aksama çarpmasına ve yüksek maliyetli hurda oranlarına yol açar. Bu nedenle, plansız duruş sürelerini önlemek ve yüksek üretim hacmine sahip atölyelerde kritik parametrelerin korunmasını sağlamak amacıyla periyodik bir Fanuc otomatik veri yedekleme döngüsü kurulması şiddetle önerilir. Bu proaktif önlemler, doğrudan maliyet tasarrufu sağlamanın ve operasyonel verimliliği korumanın en güvenilir yoludur.

Teknik Özet

Sistem Kategorisi	Spesifikasyon Detayları
Komut Kodu	Memory All Clear (açılışta RESET + DELETE), SRAM DATA UTILITY (BOOT Menüsü)
Modal Grup	Sistem Kurtarma / Donanım Teşhisi
Markalar	Fanuc
Kritik Parametreler	0004#3 (NEPRM), 0010#4 (PRG9), 0389#2 (PRG8)
Temel Kısıt	Kurtarma işlemi, standart ayarların, programların ve parametrelerin harici yedekleme medyasından manuel olarak veya toplu (batch) halde yeniden yüklenmesini gerektiren eksiksiz bir bellek silme işlemi talep eder.

Hızlı Okuma

• Fanuc kontrol ekranında yanıp sönen bir "BAT" uyarısı, 3 V yedek pilin 2.6 V değerinin altına düştüğünü gösterir ve CNC gücü açık durumdayken hemen sıcak değişim (hot replacement) yapılmasını gerektirir.
• Bitik bir yedek pil ile bir yılı aşan uzun süreli makine duruşları, uçucu SRAM belleği kaçınılmaz olarak bozarak Alarm 910 veya 911'i tetikler.
• Kurtarma işlemini başlatmak için, güç açma dizisi sırasında RESET ve DELETE tuşlarına aynı anda basılarak gerçekleştirilen fiziksel bir Memory All Clear işlemi gereklidir.
• Fanuc Series 20i kontrolörlerinde, SRAM'i temizlemek farklı bir donanım tuşu kombinasyonu gerektirir: önyükleme (boot) sırasında 7 ve 9 tuşlarına basılı tutulmalıdır.
• Makine eksenlerinin sınırları aşmasını ve sert yapısal çarpışmalara yol açmasını önlemek için, özellikle ayna (chuck) ve punta (tailstock) bariyerleri olmak üzere özel parametrelerin geri yüklenmesi zorunludur.
• 0004#3 (NEPRM) parametresi 1 olarak ayarlandığında ladder üzerinden parametre düzenlemeleri çalıştırmak ve ardından NEPRM değeri 0 iken başka bir değişiklik yapmak, kalıcı bir EEPROM parity uyumsuzluğu (parity mismatch) oluşturur.

Temel Kavramlar

Fanuc SRAM parity yönetimi, kesintisiz veri bütünlüğünü garanti etmek için hassas bir bit düzeyinde ve bayt düzeyinde donanım yapısı üzerinde çalışır. Uçucu RAM belleğe veri yazıldığında, parity biti olarak adlandırılan ve #P olarak tanımlanan bağımsız bir kontrol biti, standart 8 bitlik veri baytına (#0 ila #7) eklenir. Bu parity biti, bayttaki toplam "1" bitlerinin sayısını tutarlı bir şekilde çift (even) veya tek (odd) yapmaya zorlamak için dinamik olarak 0 veya 1 olarak ayarlanır. Bellek okunduğunda, yazmaç (register) mimarisi bu durumu kontrol eder; herhangi bir sapma veri bozulmasını gösterir ve iş mili (spindle) devreye girmeden önce makineyi önleyici olarak durdurmak için donanım düzeyinde bir kilitlemeyi (lockout) tetikler.

Modern Fanuc kontrolörleri, SRAM dizilerini gelişmiş bir Error Correcting Code (ECC) algoritması ile tasarlayarak bu temel doğrulamayı tamamlar. Sistem, yalnızca basit bir ikili parity kontrolüne güvenmek yerine, her 16 bitlik kelime (word) için 8 bitlik düzeltme verisi kullanır. Bu, CNC'nin aktif üretimi durdurmadan tek bitlik bellek hatalarını anında dinamik olarak yakalamasına ve düzeltmesine olanak tanır. Kontrol, yalnızca ECC motoru tarafından otomatik olarak düzeltilemeyen çok bitli bir arıza meydana geldiğinde, Alarm 935 gibi sert bir makine kesintisi üretir.

Bu uçucu bellek ortamını güvenli bir şekilde yönetmek için CNC, ana CNC yazılımından bağımsız çalışan tescilli bir BOOT SYSTEM barındırır. Bu izole katman, özel bir SRAM DATA UTILITY yardımcı ekranına ev sahipliği yapar. Bu yapısal bağımsızlık, bakım mühendislerinin sert bir parity hatası birincil operatör arayüzünü tamamen dondurduğunda bile bir PCMCIA veya CF kart kullanarak tüm SRAM mimarisini temiz bir şekilde yedeklemesine veya geri yüklemesine olanak tanır. Bu bellek kartlarını dışa aktarma ve geri yükleme işlemlerinin kesin süreci, manuel adımları açıklayan Fanuc SRAM yedekleme ve geri yükleme kılavuzunda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Komut Yapısı

Sistem yazılımı koruması ve konfigürasyonu, parametrelerin SRAM ve EEPROM içinde nasıl saklandığı üzerinde hassas kontrol gerektirir. Operatörler, kritik program aralıkları için düzenleme izinlerini kontrol etmek ve verilerin uçucu olmayan (non-volatile) belleğe nasıl kaydedileceğini yapılandırmak için belirli bit parametrelerini yönetmelidir. Sistem makrolarını düzenlerken veya saklarken, bu kayıtçılardan (registers) doğru şekilde yararlanmak, rutin çalışma sırasında program dizinlerinin yanlışlıkla değiştirilmesini veya bozulmamasını sağlar.

0004#3 parametresi ile etkileşime girerken özel dikkat gösterilmelidir. Bu bitin ayarlanması, kontrolörün fiziksel olarak ömür sınırlı EEPROM yongasına sürekli yazma yapmasını engeller ve bunun yerine daha hızlı olan RAM belleği hedefler. Ancak, bu bit etkinken ladder mantığı üzerinden değerleri değiştirmek ve ardından bu bit devre dışıyken değişiklik yapmak, uçucu olan ve olmayan katmanlar arasında ciddi bir parity uyumsuzluğu (parity mismatch) yaratır. Bu tutarsızlık, sistemin sonraki yeniden başlatmada özel verileri üzerine yazmaya zorlar.

SRAM'i temizlemek ve geri yüklemek için gereken fiziksel işlemler, sistem önyükleme (boot) dizisi sırasında kontrol paneli arayüzünde gerçekleştirilir:

• Standart Memory All Clear: Açılış sırasında RESET + DELETE tuşlarına basılı tutun.
• Series 20i Memory All Clear: Açılış sırasında 7 + 9 tuşlarına basılı tutun.
• Programlanabilir Parametre Değişikliği: G10 L50

Parametre	Bit Adı	Ayar Değerleri	Açıklama ve Fonksiyonel Etki
0004#3	NEPRM	0 veya 1	EEPROM üzerindeki aşırı yıpranmayı önlemek için yalnızca RAM içinde parametre değişikliğine izin verir (1) veya standart yazma sağlar (0).
0010#4	PRG9	0 veya 1	Düzenlemeleri engelleyerek (1) veya izin vererek (0), 9000-9999 aralığındaki kritik sistem programlarını korur.
0389#2	PRG8	0 veya 1	Düzenlemeleri engelleyerek (1) veya izin vererek (0), 8000-8999 aralığındaki özel makro programlarını korur.

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc CNC sistemlerinde SRAM; parametreler, hatve hatası telafisi (pitch error compensation), takım ofsetleri ve makro programlar için çekirdek depolama alanıdır. Güç kapalıyken verileri korumak için kesintisiz bir 3 V pil yedeğine dayanır. Pil voltajındaki düşüş fark edilmezse veya donanım taşıma sırasında şiddetli bir fiziksel darbe alırsa, parity errors hemen kontrolü izole eder ve tüm işlemleri kilitler. Kurtarma prosedürü, SRAM bölümünü tamamen silen kasıtlı bir Memory All Clear işlemi gerektirir. Silme işleminin ardından operatörler, tescilli BOOT SYSTEM ekranında önyükleme yapmalı ve sistem görüntüsünü önceki bir yedek kartından geri yüklemek için SRAM DATA UTILITY menüsüne gitmelidir. Tam bir geri yükleme işleminin, özellikle eksen sınır limitleri ve punta (tailstock) bariyerleri gibi güvenlik açısından kritik verilerin ihmal edilmesi mekanik çarpışmalara yol açacaktır.

Marka Karşılaştırmaları

Fanuc Kontrolör Serisi	Bellek Silme Komut Tuşları	Teşhis ve İzleme Yolu	Donanımsal SRAM Montaj Yöntemi
Series 15	Açılışta RESET + DELETE tuşları	Teşhis adresi DGN 3016 üzerinden izlenir	Birincil kontrolör kartı üzerindeki özel yuvalara monte edilmiş SRAM modülü
Series 16i / 18i / 21i	Açılışta RESET + DELETE tuşları	BOOT SYSTEM menüsünde SRAM yardımcı programı arayüzü	Kart sürümleri arasındaki yuva varyasyonları ile doğrudan ana CPU kartına monte edilmiştir
Series 20i	Açılışta aynı anda 7 + 9 tuşları	BOOT SYSTEM menüsünde SRAM yardımcı programı arayüzü	Kompakt ana CPU kartı mimarisine doğrudan entegre edilmiştir

Teknik Analiz

Fanuc serileri arasındaki analitik ayrışma, fiziksel silme dizilimlerinde ve teşhis (diagnostic) izleme arayüzlerinde yatmaktadır. Series 16i, 18i ve 21i gibi standart kontrolörler SRAM'i sıfırlamak için başlatma sırasında çift tuşlu RESET ve DELETE kombinasyonuna güvenirken, Series 20i 7 ve 9 tuşlarına basılı tutularak gerçekleştirilen özel bir donanım düzeyinde bypass gerektirir. Bu, kompakt serilerde tam bir silme işleminin yanlışlıkla yürütülmesini önler. Teşhis açısından bakıldığında, teşhis eşlemesi belirgin bir değişim sunar. Eski Series 15, bellek veri yolu durumlarını aktif olarak izlemek için DGN 3016 teşhis kayıtçısını kullanırken, modern Series 16i and 18i kontrolleri bu denetimi dinamik BIOS düzeyindeki ekranlara kaydırarak bellek yuvası eşlemesini değişen ana CPU anakart revizyonları genelinde doğrudan yönetir.

Program Örnekleri

%
O1001 (SRAM PARAMETER AND MACRO TEST) ;
G90 G17 G40 ;
G10 L50 ; (Enable programmable parameter write to alter SRAM registers)
N9000 P0010 R00000000 ; (Modify Parameter 0010 bit 4 to 0 to enable program edits)
G11 ; (End of programmable parameter input)
M98 P9000 ; (Call protected subprogram P9000 residing in SRAM memory)
M30 ; (End of program, rewind program pointer to beginning of memory)
%

kuru çalıştırma (dry run)

• Bir kuru çalıştırma yürütmesinde veya çevrimdışı test ortamında bu kod bloğu, bir makro çağrısı yürütmeden önce SRAM parametrelerine programlı olarak nasıl erişileceğini ve değiştirileceğini gösterir.
• G10 L50 komutu, doğrudan uçucu SRAM kayıtçılarını hedefleyerek parametre giriş modunu açar.
• Parametre satırı, 9000 aralığındaki alt programlarda değişiklik yapılmasına izin vermek için koruma bitinin durumunu değiştirir (Parameter 0010'un PRG9 bitini 0 olarak ayarlar).
• G11 komutu, veri giriş modunu sonlandırarak güncellenen durumu yazar.
• Ardından M98 P9000 komutu yürütülür ve SRAM bellek alanından 9000 alt programı çağrılır.
• Son olarak, M30 programı sonlandırır ve aktif program göstergesini program belleğinin başına geri sarar.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden ve Teknik Çözüm
Fanuc	Alarm 910	Şerit bellek (tape memory) RAM modülünün düşük baytında (Byte 0) RAM parity hatası algılandı.	Anında makine çevrimi durması, kırmızı alarm ışığının yanması ve tam sistem kilitlenmesi (lockout).	Bozulmuş düşük bayt kayıtçıları veya ana PCB bellek veri yolunda fiziksel bir arıza. Kasdi bir Memory All Clear (açılışta RESET + DELETE) ve yedekten temiz bir geri yükleme gerektirir. Alarm devam ederse ana CPU kartının değiştirilmesi gerekir.
Fanuc	Alarm 911	SRAM modülünün yüksek baytında (Byte 1) RAM parity hatası algılandı.	Teşhis ekranında yüksek bayt parity hatası gösterilmesiyle birlikte tam operasyonel kilitlenme.	Yüksek bayt bellek kayıtçılarında veri bozulması veya arızalı bir FROM/SRAM modülü. Çözüm, önyükleme sırasında tam bir bellek silme işlemi yürütmeyi ve parametre paketini yeniden yüklemeyi gerektirir. Fiziksel donanım hasarı varsa modül değişimi gereklidir.
Fanuc	Alarm 935	Error Correcting Code (ECC) kontrolü, SRAM parça programı deposunda otomatik olarak düzeltilemeyen çok bitli bir arıza algıladı.	İş mili (spindle) durması, eksen hareketinin durması ve Alarm 935 gösterilerek sistemin kapanması. Ayrıca, SRAM parity alarmları tüm kontrol sistemini durdururken, eksen özelindeki SV0411 servo deviation alarm gibi sorunlar geri bildirim döngüsü anomalilerine işaret eder.	16 bitlik bir kelimedeki (word) birden fazla bit aynı anda arızalanarak ECC algoritmasının tek bitlik kendi kendini düzeltme sınırını aşmıştır. Bu durum, program belleğinin boot menüsü üzerinden temizlenmesini, alanın yeniden başlatılmasını ve dosyaların geri yüklenmesini gerektirir. Hata tekrarlanırsa fiziksel SRAM yongasını değiştirin.

Uygulama Notu

Teknisyenlerin bellek sıfırlama işlemi sonrasında ayna ve punta bariyer parametrelerini geri yüklemeden makineyi çalıştırması, eksenlerin durma sınırlarını aşarak iş parçasına veya taret gövdesine sert bir şekilde bindirmesiyle sonuçlanır. Bu durum, anında parça kaybı, takım kırılması ve günlerce sürebilecek plansız duruş süreleri doğurarak üretim maliyetlerini fırlatır. Fanuc yedekleme rutinleri sırasında BOOT SYSTEM tüm SRAM alanını agresif biçimde taradığından, normalde boş olan veya kullanılmayan bellek sektörlerindeki rastgele bit durumları nedeniyle de durup dururken sahte bir parity alarmı tetiklenebilir. RESET ve DELETE tuşlarına basarak gerçekleştirilen bir Memory All Clear işlemi, bu ölü bölgeleri tamamen sıfırlayıp sahte alarmları ortadan kaldırarak temiz bir parametre yükleme zemini hazırlar. Ancak, merdiven diyagramı (ladder logic) üzerinden yapılan düzenlemelerde Parameter 0004#3 (NEPRM) aktifken (1) işlem yapıp, ardından NEPRM değeri 0 iken tekrar parametre yazılması, EEPROM ile RAM arasında kalıcı bir parity uyumsuzluğu yaratır. Bu uyumsuzluk, sistemin sonraki açılışında tüm özel ayarları fabrika varsayılanlarıyla ezmesine yol açarak hedeflenen maliyet tasarrufu ve sıfır hurda hedeflerini tamamen başarısızlığa uğratır.

İlişkili Komut Ağı

• RESET + DELETE Tuşları (Memory All Clear): Parity alarmlarını ortadan kaldırmak ve temiz bellek alanları başlatmak için başlangıçta tüm SRAM bölümünü siler.
• 7 + 9 Tuşları (Series 20i Memory Clear): Fanuc Series 20i kontrollerinde uçucu belleği temizlemek için özel olarak gereken iki tuşlu başlangıç bypass'ı olarak hizmet eder.
• SRAM DATA UTILITY: Tüm SRAM konfigürasyonunun bellek kartı aracılığıyla toplu olarak kaydedilmesine ve toplu olarak geri yüklenmesine izin vermek için bağımsız BOOT SYSTEM menüsü içinde çalışır.
• G10 L50 (Programlanabilir Parametre Girişi): Parametrelerin ve kayıtçı değerlerinin bir parça programı içinden doğrudan aktif SRAM bölümüne otomatik olarak yazılmasını sağlar.
• M98 P9000: Parametre kilidi altında korunan SRAM bellek alanında saklanan alt programları ve özel makroları çağırır.

Sonuç

Üretimde sıfır hurda oranı ve kesintisiz iş mili (spindle) çalışma süresi elde etmek, disiplinli bir koruyucu bakım takvimine bağlıdır. Flashing "BAT" uyarısı ekranda görünür görünmez, kontrol ünitesi açık durumdayken 3 V yedek lityum pilin sıcak değişimini (hot-swap) gerçekleştirmek, SRAM parity arızalarını başlamadan engelleyen en ucuz ve en etkili yöntemdir. Alarm 910 veya 911 ile kilitlenen bir sistemde ise, izole BOOT SYSTEM menüsündeki SRAM DATA UTILITY arayüzünü kullanarak temiz bir yedek geri yüklemesi yapmak, sistemi en hızlı şekilde hatasız üretime döndürmenin yegane yoludur. Bu proaktif parametre ve pil yönetimi adımları, beklenmedik mekanik çarpışmaları önleyerek doğrudan yedek parça maliyetlerinden tasarruf edilmesini sağlar ve üretim kalitesini güvence altına alır.

Sıkça Sorulan Sorular

SRAM parity alarmı sonrasında parça hurda oranını sıfıra indirmek için ilk yapılması gereken elektriksel kontrol nedir?

SRAM hafıza silme (Memory All Clear) işlemi sonrasında geri yüklenen parametre setinde chuck (ayna) ve tailstock (punta) limitlerinin makineye fiziksel olarak doğru öğretildiğini onaylamaktır. Eğer bu limitler kontrol edilmeden iş parçası sıfırlanıp cycle başlatılırsa taret doğrudan mekanik aksama çarpar. Pratik Aksiyon: Parametre yükleme işleminden sonra makineyi otomatik çevrime almadan önce, eksenleri el çarkı (manual pulse generator) yardımıyla en uç hareket noktalarına yavaşça sürerek yazılımsal sınır anahtarlarının (software limit switches) tareti güvenli mesafede durdurduğunu gözünüzle doğrulayın.

Fanuc 910/911 alarmı tetiklendiğinde anakart (master PCB) değişimi yapmadan önce plansız duruş süresini önleyecek acil müdahale nedir?

Çoğu zaman Alarm 910 ve 911 fiziksel bir kart arızasından ziyade, uzun süreli elektrik kesintileri veya pil bitmesi sonucu SRAM içindeki veri hücrelerinin bozulmasından kaynaklanır. Hemen yüksek maliyetli kart değişimine gitmek yerine donanımsal bellek temizleme yapılmalıdır. Pratik Aksiyon: CNC gücünü kapatın, ön paneldeki RESET ve DELETE tuşlarına aynı anda basılı tutarak makineye start verin; ekran açıldığında bellek temizleme mesajı gelecektir, onaylayıp SRAM bellek ölü bölgelerini sıfırlayın ve ardından BOOT SYSTEM üzerinden güncel parametre yedeğinizi yükleyin.

Sıkça parametre ayarı değiştiren atölyelerde EEPROM ömrünü uzatıp parity mismatches (uyumsuzluk) hatasından kaçınmanın yolu nedir?

Parameter 0004#3 (NEPRM) bitini 1 yaparak parametre yazma işlemlerini doğrudan hızlı RAM belleğe yönlendirmek, fiziksel olarak yazma sınırı olan EEPROM yongasının aşınmasını önler. Ancak ladder üzerinden dinamik parametre yazılırken NEPRM biti açık bırakılıp, ardından bu bit kapatılarak manuel değişiklik yapıldığında sistem RAM ve EEPROM verilerini eşitleyemez ve bir sonraki açılışta parity hatası verir. Pratik Aksiyon: Ladder veya makro üzerinden G10 L50 ile parametre yazma işlemi tamamlandığında, NEPRM (Parameter 0004#3) durumunu varsayılan değerine (0) döndürmeden önce tüm yazma işlemlerinin sonlandığını ve buffer'ın boşaldığını M30 komutundan önce kesin olarak doğrulayın.