G09 ve G9 Tam Durdurma Komutu Programlama

Giriş

Yüksek ilerleme hızlarında çalışan bir CNC torna kulesinin (turret), yavaşlama kontrolü yapılmadığı takdirde kritik köşe geçişlerini aşarak döner ayna çenelerine (chuck jaws) veya punta gövdesine (tailstock) hızla çarpması, üreticiler için en büyük kabuslardan biridir. Sürekli kesim (continuous-path) modlarında, aktif eksen hareketi fiziksel olarak tamamlanmadan kontrol ünitesinin bir sonraki bloğu yürütmeye başlaması köşeleri yuvarlatarak çevrim süresini kısaltır; ancak iş parçası bağlama ekipmanlarına yakın bölgelerde bu durum, iş miline zarar veren yıkıcı bir çarpışmaya ve yüksek bedelli malzemelerin hurda oranının (scrap rate) artmasına yol açar. Fanuc ve Mitsubishi sistemlerinde G09, Siemens SINUMERIK kontrollerinde ise G9 olarak kodlanan geçici (non-modal) tam durdurma (exact stop) komutu, bir sonraki bloğa geçmeden önce eksenleri tamamen durmaya zorlayıp koordinat konumunu doğrular. Bu doğrulama adımı, hatalı parçalardan kaynaklanan malzeme kaybını azaltarak doğrudan maliyet tasarrufu sağlar ve plansız makine duruş sürelerini (downtime) en aza indirir.

Teknik Özet

Teknik Özellik	Detaylar
Komut Kodu	G09 (Fanuc, Mitsubishi) / G9 (Siemens)
Modal Grubu	Grup 00 (Fanuc, Mitsubishi) / Grup 11 (Siemens) — Non-modal (Tek seferlik / One-shot)
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Fanuc: No. 1497 (Segment eşiği); Siemens: MD20734 (Fonksiyon maskesi); Mitsubishi: sv024 (Pozisyona giriş kontrol genişliği)
Temel Kısıtlama	Tam durdurma yavaşlama kontrolünün gerekli olduğu her blokta programlanmalıdır; aşırı kullanımı çevrim sürelerini artırır.

Hızlı Okuma

Kritik Köşelerde Kullanın: Çevrim sürelerini gereksiz yere artırmadan yörünge yuvarlamasını önlemek için G09/G9 komutlarını yalnızca kritik keskin geçiş köşelerinde programlayın.
Pozisyona Giriş Genişliklerini Doğrulayın: Durulma toleranslarını kontrol etmek için servo konumlandırma pencerelerini (Fanuc parametreleri, Siemens makine verileri veya Mitsubishi #2224 sv024 gibi) kontrol edin ve yapılandırın.
Çevrimler için Alt Programlara Ekleyin: Yavaşlama kontrolünün yürütüldüğünden emin olmak için tam durdurma komutlarını hazır çevrimler yerine doğrudan alt program profil yollarına yerleştirin.
Sıfır Ofseti Geri Çekmelerini Yönetin: Siemens MD10760 gibi takım taşıyıcı parametrelerini doğrulayarak sıfır ofseti bastırma komutlarının (G53/SUPA) takım ofsetlerini güvenli bir şekilde iptal ettiğinden emin olun.
İleri Okuma Belleği Tüketimini Önleyin: Aktif G41/G42 altında hareket içermeyen blokları sınırlandırarak Fanuc sistemlerinde fazla kesmeyi ve takım yarıçap telafisi dalmalarını önleyin.
Aktif Dönüşüm Çakışmalarını İzleyin: Program derleme hatalarını önlemek için tam durdurma işlemlerini Mitsubishi'nin G43.7 (Takım Pozisyon Telafisi) veya G68.1 (3D Koordinat Dönüşümü) gibi çakışan kodlarından ayırın.

Temel Kavramlar

Yüksek ilerleme hızlarında, sürekli kesim (continuous-path) modları, koordinat eksenlerinin aktif hareket fiziksel olarak tamamlanmadan önce sonraki bloklara geçmesine izin verir. Bu yol harmanlaması (path blending) dış köşelerin yuvarlatılmasına neden olur. Operatör, geçici (non-modal) bir tam durdurma komutu programlayarak, eksenleri programlanan bloğun sonunda sıfır hıza yavaşlamaya zorlar. Bu gecikme, fiziksel takım konumunun hedef koordinatları yakalamasını sağlayarak iş parçası üzerindeki profil doğruluğunu korur.

Ancak eksenlerin tamamen durması gerektiğinden, ardışık bloklarda tam durdurma kullanılması çevrim süresini önemli ölçüde artırır. Programcılar G09/G9 komutlarını kesinlikle kritik geçiş köşelerine ayırmalıdır. Eksenler durulduğunda kontrol ünitesi, sonraki bloğu başlatmadan önce gecikmenin (lag) belirlenen pozisyona giriş genişliği sınırları içinde olduğunu doğrular; böylece boyutsal hassasiyet ile mekanik makine sarsıntısı arasında bir denge kurulur.

Komut Yapısı

Geçici (non-modal) tam durdurma komutu, yavaşlama kontrolünün gerekli olduğu belirli blokta beyan edilmesi gereken tek seferlik (one-shot) bir talimattır. Yalnızca aynı blok içinde tanımlanan hareket komutlarını (G01 doğrusal enterpolasyon veya G02 ve G03 dairesel enterpolasyon gibi) etkiler. Blokta herhangi bir hareket programlanmamışsa komut bir yavaşlama kontrolü gerçekleştirmez.

Programlandıktan sonra, kontrol ünitesi bloğun sonunda sürekli kesim yürütmesini askıya alır. Sistem, servo eksenlerin yapılandırılan pozisyona giriş toleransı dahiline ulaştığını doğrular. Konumlandırma kriterleri karşılandığında blok geçişi gerçekleşir ve sonraki NC bloğu başlatılır. Bu blok bazlı kontrol, genel modal kesim modunu bozmadan bölgesel hassasiyet sağlar.

Sözdizimi:

Fanuc / Mitsubishi: G09 G01 X_ Y_ Z_ F_ ;
Siemens: G9 G01 X_ Y_ Z_ F_ [G601/G602/G603] ;

Parametreler:

Marka	Parametre	Açıklama	Değer Aralığı
Fanuc	Parametre No. 1497	Otomatik tam durdurma kontrolü işlevi için kritik segment uzunluğu eşiğini ayarlar.	Pozitif tam sayılar
Fanuc	Parametre No. 5040 Bit 3 (`TCT`)	Takım boyu telafisi kaydırma tipini kontrol eder.	İkili (`0` veya `1`)
Fanuc	Parametre No. 3401 Bit 7 (`GSC`) ve Bit 6 (`GSB`)	Grup ve modal atamayı belirlemek için G-kodu Sistemi A, B veya C'yi seçer.	İkili kombinasyonlar (`00`, `01`, `10` veya `11`)
Fanuc	Parametre No. 3402 Bit 6 (`CLR`)	Güç açma/sıfırlama sırasında modal G-kodlarının varsayılan temizlenmiş duruma getirilip getirilmeyeceğini belirler.	İkili (`0` veya `1`)
Siemens	`$MC_EXTERN_FUNCTION_MASK` (MD20734) Bit 3	Tarayıcı hatalarını işlemek için ISO Dialect çevirici davranışını kontrol eder.	`0` (tarayıcı hataları alarm üretir) veya `1` (tarayıcı hataları atlanır)
Siemens	`$MC_EXTERN_FUNCTION_MASK` (MD20734) Bit 4	Hızlı hareket (`G00`) bloklarında tam durdurma yürütülmesini kontrol eder.	`0` (G64 aktifse G00 sürekli kesim yapar) veya `1` (G00 her zaman tam durdurmayı zorunlu kılar)
Siemens	`$MC_GCODE_RESET_VALUES` (MD20150)	Güç açıldığında varsayılan G-grubu sıfırlama durumlarını tanımlar.	Örn. `G60` (Tam durdurma) veya `G64` (Kesme modu)
Mitsubishi	Servo Parametresi `#2224 sv024`	Mikron cinsinden temel kesme ilerlemesi pozisyona giriş kontrol genişliğini ayarlar.	Mikron
Mitsubishi	Parametre `#2077 G0inps`	Mikron cinsinden konumlandırma (G00) pozisyona giriş kontrol genişliğini ayarlar.	Mikron
Mitsubishi	Parametre `#2078 G1inps`	Mikron cinsinden kesme ilerlemesi (G01) pozisyona giriş kontrol genişliğini ayarlar.	Mikron
Mitsubishi	Parametre `#1148 I_G611`	Güç açıldığında yüksek hassasiyet kontrolünün varsayılan modal durumunu belirler.	`0` (KAPALI / G64) veya `1` (AÇIK / G61.1)
Mitsubishi	Parametre `#1306 InpsTyp`	Yavaşlama kontrol yöntemini belirler (komut, yumuşatma veya pozisyona giriş).	Yavaşlama, yumuşatma veya pozisyona giriş kontrolleri
Mitsubishi	Parametre `#3004` Bit 2	Anlık olarak kontrolü devre dışı bırakmak için G09 kontrolü KAPALI sistem yazmaç değişkeni.	`0` (Aktif tam durdurma kontrolü) veya `1` (Anlık olarak devre dışı)

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc G09 tam durdurma, sürekli kesim modunu askıya alan geçici (non-modal) bir Grup 00 komutudur. Eksenleri sıfır hıza yavaşlatarak yüksek hızlı frezeleme veya tornalama sırasında keskin dış profiller elde edilmesini sağlar.

Standart blok düzeni: G09 G01 X150.0 Y100.0 F200.0 ;

Kategori	Detaylar
Parametreler	Parametre No. 1497 (segment uzunluğu eşiği), Parametre No. 5040 Bit 3 (`TCT`), Parametre No. 3401, Parametre No. 3402.
Alarmlar	Alarm PS0368 (ofsetler aktifken Parametre No. 5040'ı değiştirme), Alarm PS0010 (geçersiz G-kodu veya devre dışı bırakılmış seçenek), Alarm PS0306 (pah kırma ekseni uyumsuzluğu), Alarm PS0051 (pah kırma için geçersiz işaret).
Versiyonlar	Series 15 program formatı ile Series 30i/31i/32i-B Plus karşılaştırması (yorumlamayı değiştiren ve modern hazır çevrimleri devre dışı bırakan Parametre No. 0001 Bit 1 `FCV` = 1 ile kontrol edilir).

Uyarı: Takım yarıçap telafisi (G41/G42) aktifken hareket içermeyen blokların (beklemeler G04 veya veri girişleri G10 gibi) eklenmesi, ileri okuma belleğini (look-ahead buffer) tüketerek eksen hareketinin durmasına veya malzemenin dalmasına neden olabilir. Programcılar, parametre yapılandırmalarını değiştirmeden önce takım ofsetlerini mutlaka iptal etmelidir.

Siemens

Siemens SINUMERIK kontrolleri, geçici tam durdurmayı Grup 11'de G9 olarak tanımlar. Blok sınırlarında hassas konumlandırma sağlar ve geçişler Grup 12 konumlandırma pencereleri aracılığıyla yönetilebilir.

Standart blok düzeni: G9 G01 X150.0 Y120.0 F500.0 G601 ;

Kategori	Detaylar
Parametreler	`$MC_EXTERN_FUNCTION_MASK` (MD20734) Bit 3 ve Bit 4, `$MC_GCODE_RESET_VALUES` (MD20150).
Alarmlar	Alarm 14800 (programlanan yol hızı sıfıra eşit veya daha küçük), Alarm 12080 (G291 ISO modunda sözdizimi hatası), Alarm 14060 (atlama seviyesi sınırların dışında).
Versiyonlar	SINUMERIK 840D sl ile 802D sl karşılaştırması (Grup 20 `G51.2` çok köşeli tornalama ve ters zamanlı ilerleme `G93` 840D sl'de tamamen desteklenirken 802D sl'de mevcut değildir).

Uyarı: Sıfır ofseti bastırma komutlarını (G53, G153 veya SUPA) kullanarak fiziksel iş parçası bağlama ekipmanlarının yakınında eksenleri geri çekerken, parametre MD10760 ayarları nedeniyle takım telafileri bastırılmazsa beklenmedik sert çarpışmalar meydana gelebilir. Gereksiz durulma gecikmelerini önlemek için konumlandırma pencerelerini çok dar ayarlamaktan kaçının.

Mitsubishi

Mitsubishi CNC sistemleri, koordinat konumlandırmasını kontrol etmek ve eksen ilerleme hızları aniden değiştiğinde mekanik makine sarsıntısını önlemek için G09 komutunu yürütür. Komut, yalnızca tanımlandığı bloktaki kesme hareketleri için etkindir.

Standart blok düzeni: G09 G01 X100.000 F150 ;

Kategori	Detaylar
Parametreler	Servo Parametresi `#2224 sv024` (kesme ilerlemesi kontrol genişliği), Parametre `#2077` (G00 kontrol genişliği), Parametre `#2078` (G01 kontrol genişliği), Değişken `#3004` Bit 2.
Alarmlar	Program Hatası `P45` (Takım Pozisyon Telafisi G43.7 aktifken G09), Program Hatası `P923` (3D koordinat dönüşümü G68.1 ile birlikte G09), Program Hatası `P33` (geçersiz G-kodu komut formatı).
Versiyonlar	M8 Serisi ile Eski Sistemlerin karşılaştırması (modern M8 Serisinde sıra numarası adresi N 8 basamağa kadar destekler; M80V TypeB, spline `G05.1 Q2` veya eğimli yüzey `G68.2` ile birleştirildiğinde G09'u kısıtlar).

Uyarı: G09 komutunu gelişmiş dönüşümlerle veya telafi değişiklikleriyle (örneğin takım konum telafisi veya koordinat dönüşümleri) birleştirmek derleme hatalarını (P45, P923, P33) tetikler. Senkronizasyon alarmlarını önlemek için kelepçe açma (unclamp) M-kodlarının yavaşlama ile doğru şekilde zamanlandığından emin olun.

Marka Karşılaştırmaları

Konu	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Komut tanımı	G09 (Grup 00 geçici tam durdurma kontrolü)	G9 (Grup 11 geçici tam durdurma kontrolü)	G09 (Grup 00 geçici tam durdurma kontrolü)
Modal alternatif	G61 (Grup 13 modal tam durdurma modu)	G60 (Grup 10 modal tam durdurma modu)	G61 (Grup 13 modal tam durdurma modu)
Pozisyona giriş kriterleri	Genel pozisyona giriş parametre kontrolleri	Grup 12 blok geçişleri (G601/G602/G603)	Ayrılmış parametreler #2077 (G00) ve #2078 (G01)
Çeviri desteği	Standart Fanuc yorumlayıcı	Çift dilli çeviriciler (G290/G291) ve MD20734	Fanuc eski sistem çevirisi
Programatik atlama	— (kaynak yok)	MD20734 Bit 3 ile tarayıcı hatası atlama	Sistem yazmacı #3004 Bit 2 (G09 kontrolü KAPALI)

Teknik Analiz

Yavaşlama davranışları analiz edildiğinde Fanuc, Siemens SINUMERIK ve Mitsubishi kontrolleri arasında yapısal farklar ortaya çıkar. Fanuc ve Mitsubishi tam durdurmayı geçici bir Grup 00 komutu olarak ele alırken, Siemens modal tam durdurmayı (G60) Grup 10'a ve geçici tam durdurmayı (G9) Grup 11'e ayırır. Bu ayrım, Siemens'in blok geçişlerini bağımsız bir Grup 12 kullanarak yönetmesine olanak tanır; burada programcılar hassas konumlandırma (G601), kaba konumlandırma (G602) veya set değeri enterpolasyonu (G603) pencereleri arasından seçim yapabilirler. Buna karşın Fanuc ve Mitsubishi, durulma kriterlerini belirlemek için G-kodu seçimleri yerine genel parametre ayarlarına veya eksene özel yazmaçlara güvenir.

Mitsubishi ayrıca programcıların tam durdurma kontrollerini dinamik olarak geçersiz kılmasına izin verir. Sistem Değişkeni #3004 Bit 2'yi 1 olarak ayarlayarak, kontrol ünitesi program içinde anlık olarak G09 kontrollerini yoksayar; bu işlem standart Fanuc yapılandırmalarında desteklenmez. Yüksek hızlı hızlı hareketler için Mitsubishi, G09'u blok çakışması (G0.5 P1) işlevine doğrudan bir geçersiz kılma olarak entegre eder, çakışmayı iptal eder ve sıfır hızı zorunlu kılar. Siemens, Fanuc G09 dosyalarının çevirisini çift dilli G291 yorumlayıcı modları aracılığıyla yönetir ve sözdizimi tarayıcı hatalarını işlemek için makine verisi $MC_EXTERN_FUNCTION_MASK Bit 3'ten yararlanır; Fanuc ise vektör hesaplama hatalarını önlemek için hareket içermeyen telafi bloklarının büyük ölçüde kısıtlandığı muhafazakar bir ileri okuma belleği felsefesini sürdürür.

Program Örnekleri

Fanuc Örneği

G09 G01 X150.0 Y100.0 F200.0 ;
G09 G02 X80.0 Y40.0 R30.0 F120.0 ;
G09 G01 Z-35.0 F150.0 ;

Kuru Çalıştırma (Dry Run) Açıklaması:

İlk blokta takım, X150.0 ve Y100.0 koordinatlarına 200.0 mm/dk hızla doğrusal enterpolasyon gerçekleştirir. G09 komutu eksenleri uç noktada sıfır hıza yavaşlamaya zorlar ve ilerlemeden önce gerçek takım konumunun hedef koordinatla eşleştiğini kontrol eder.
İkinci blokta takım, X80.0 ve Y40.0 koordinatlarına 30.0 mm yarıçaplı saat yönünde dairesel bir yay boyunca hareket eder. Konumlandırma doğruluğunu doğrulamak için eksen ilerleme hızı yay sınırında sıfıra yavaşlar.
Üçüncü blokta Z ekseni Z-35.0 seviyesine 150.0 mm/dk hızla dalar ve sonraki koordinat hareketlerinden önce pozisyona giriş kontrolü gerçekleştirmek için eksen hızını en dipte tamamen sıfıra indirir.

Siemens Örneği

G9 G01 X150.0 Y120.0 F500.0 G601 ;
G9 G02 X80.0 Y40.0 CR=30.0 F250.0 G602 ;
G64 ;
G9 G01 Z-25.0 F120.0 ;

Kuru Çalıştırma Açıklaması:

İlk blok, 500.0 mm/dk ilerleme hızında X150.0 ve Y120.0 koordinatlarına doğrusal bir hareket komut eder. G9 komutu geçici bir tam durdurmayı tetikler ve G601 ayarı eksenler "hassas" (fine) konumlandırma penceresine girene kadar blok geçişinin geciktirilmesini sağlar.
İkinci blok, 30.0 mm yarıçapla X80.0 ve Y40.0 koordinatlarına saat yönünde dairesel enterpolasyon yürütür. Geçiş, eksenler G602 tarafından ayarlanan "kaba" (coarse) konumlandırma penceresine girdiğinde gerçekleşir.
Üçüncü blok sürekli kesim modu G64'ü etkinleştirerek sonraki blokların ilerleme hızlarını harmanlamasına izin verir.
Dördüncü blok, ekseni tamamen durduran ve ardından kontrol ünitesini tekrar G64 sürekli kesim harmanlama moduna döndüren Z-25.0 seviyesine geçici bir tam durdurmalı Z ekseni dalışı gerçekleştirir.

Mitsubishi Örneği

G09 G01 X100.000 F150 ;
G09 G02 X50.0 Y50.0 R25.0 F120 ;
G09 G01 Z-50.0 F100 ;

Kuru Çalıştırma Açıklaması:

İlk blok X100.0 koordinatına 150 mm/dk hızla doğrusal enterpolasyon gerçekleştirir. G09 komutu X eksenini tamamen durmaya zorlayarak sonraki adıma geçmeden önce eksen gecikmesinin #2078 kesme ilerlemesi pozisyona giriş genişliği parametresi dahilinde olduğunu doğrular.
İkinci blok takımı saat yönünde dairesel bir yol boyunca 25.0 mm yarıçapla X50.0 ve Y50.0 koordinatlarına taşır ve köşe geçişinde tam durdurma kriterlerini kontrol eder.
Üçüncü blok Z eksenini Z-50.0 seviyesine daldırır ve konumlandırma durumunu doğrulamak için ilerleme hızını en dipte sıfıra yavaşlatır.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	Alarm PS0368	Koordinat veya takım ofsetleri aktifken Parametre No. 5040 Bit 3 (TCT) değişikliği yapmak.	CNC sistemi PS0368 kodunu görüntüler ve yürütmeyi hemen durdurur.	Takım boyu telafisi kaydırma parametreleri değiştirilmeden önce takım ofsetleri iptal edilmelidir.
Fanuc	Alarm PS0010	Geçersiz bir G-kodu programlamak veya yazılımsal seçeneği kapalı bir işlevi çağırmak.	CNC ekranı "IMPROPER G-CODE" (Geçersiz G-Kodu) gösterir ve program derlemesini durdurur.	G-kodu sözdizimini doğrulayın ve ilgili yazılım özelliklerinin kontrol ünitesinde etkinleştirildiğinden emin olun.
Siemens	Alarm 14800	Sıfıra eşit veya daha küçük bir yol hızıyla eksen hareketi komut etmek veya F harfini tamamen atlamak.	Kontrol ünitesi NC programını kesintiye uğratır ve sıfır hız hatası görüntüler.	Aktif blokta geçerli, sıfırdan farklı bir ilerleme hızı (F harfi) belirtin veya sabit ilerleme hızı işlevlerini etkinleştirin.
Siemens	Alarm 12080	Derleyici eşlenmemiş bir komutla karşılaştığında G291 ISO Dialect modunda sözdizimi hatası.	ISO çeviri işlemi sözdizimi hatası ekranıyla durur.	Eşlenmemiş blok sözdizimini düzeltin veya tarayıcı hatalarını yerel çeviriciye yönlendirmek için MD20734 Bit 3 parametresini etkinleştirin.
Mitsubishi	Program Hatası P45	Aktif Takım Konum Telafisi G43.7 ile aynı blokta G09 tam durdurma programlamak.	Kontrol ünitesi blok düzenini reddeder ve P45 Program Hatası verir.	G43.7 ile G09 komutunu aynı blokta birleştirmekten kaçının; yavaşlama kontrollerinden önce ofsetleri iptal edin veya izole edin.
Mitsubishi	Program Hatası P923	3D koordinat dönüşümü G68.1 ile aynı blokta G09 komut etmek.	NC derlemesi, koordinat dönüşüm çakışması hatası P923 ile durur.	G09 komutunu ayrı programlayın veya tam durdurma kontrolünü gerçekleştirmeden önce aktif G68.1 koordinat dönüşlerini iptal edin.

Uygulama Notu

Takım telafileri ve koordinat dönüşümleri etkin durumdayken yavaşlama kontrollerini yanlış yönetmek, yüksek maliyetli ham malzemelerin anında hurdaya ayrılmasına ve saatlik üretim kayıplarına yol açar. Örneğin, Fanuc sistemlerinde aktif takım yarıçap telafisi (G41/G42) ve G09 ile birlikte ikiden fazla hareket içermeyen bloğun (G04 dwell veya G10 veri girişi gibi) ardışık olarak kullanılması, ileri okuma telafi belleğini tüketerek kesici takımın iş parçasına dalmasına (gouging) sebebiyet verir. Bu tür hatalar, duruş süresi (downtime) maliyetlerini artırıp parça hurda oranını yükselttiğinden, HMI panelindeki Ayna Bariyeri (Barrier Chuck) ve Punta Bariyeri (Barrier Tailstock) ekranlarından elektronik sınırların doğru yapılandırılması hayati önem taşır. Koordinat kayması nedeniyle torna kulesinin (turret) bu yasaklı bölgelere girmesi halinde kontrol ünitesi hareketi anında durdurarak Alarm PS0452 hatası verir ve döner çenelerle olası bir sert çarpışmayı önler. Benzer şekilde, Siemens kontrollerinde G53, G153 veya SUPA sıfır ofseti bastırma komutlarıyla geri çekme yaparken MD10760 parametresinin takım telafilerini iptal edip etmeyeceği önceden kontrol edilmelidir; ofsetlerin beklenmedik şekilde etkin kalması takımı bağlama aparatlarına çarptırarak pahalı mekanik hasarlara yol açar. Mitsubishi sistemlerinde ise C ekseni sıkma (clmp_M) kodlarının, eksen G09 ile tam duruşa geçmeden önce tetiklenmesi unclamp gecikmesi (clmp_D) uyumsuzluğu yaratır; bu durum matkabın kırılmasına, iş milinin kilitlenmesine ve iş parçasının çöpe gitmesine neden olur.

İlişkili Komut Ağı

G08 Look-Ahead Kontrolü: Fanuc ve Mitsubishi'de birden fazla bloğu önceden okuyarak yol yuvarlamasını önlemek için kullanılan modal look-ahead kontrol komutudur; G09 bu özelliği yerel olarak geçersiz kılar.
G07.1 Silindirik Enterpolasyon: Düz koordinatları döner silindir eksenine haritalayan standart silindirik enterpolasyon komutudur; burada G09, sarılmış profil üzerinde hassas köşe geçişleri sağlamak için kullanılabilir.
G07 Silindirik Enterpolasyon (Siemens): Tam durdurma kontrollerinin (G9), döner geçiş kesimleri sırasında takımın sarılmış sınırları aşmamasını garanti ettiği Siemens'e özgü silindirik enterpolasyon komutudur.
G61 (Tam Durdurma Modu): İptal edilene kadar her blokta yavaşlama kontrollerini zorunlu kılan, tek seferlik G09 komutunun modal karşılığı olarak işlev gören modal tam durdurma komutudur.
G64 (Sürekli Kesim Modu): G61 tam durdurma kontrollerini devre dışı bırakan ve koordinat hareketleri arasında pürüzsüz sürekli kesim harmanlamasına olanak tanıyan modal kesme modudur.

Sonuç

CNC imalatında yüksek parça kalitesi sağlamak ve hurda oranını (scrap rate) sıfıra yakın tutmak için G09 veya G9 tam durdurma komutları yalnızca keskin dış köşeler, dar cepler veya kritik geri çekme noktaları gibi boyutsal doğruluğun zorunlu olduğu geçişlerde kullanılmalıdır. Gereksiz her tam durdurma bloğunun çevrim süresini doğrudan uzattığı ve üretkenliği düşürdüğü unutulmamalıdır. Üretim öncesinde, servo eksen durulma toleranslarını kontrol eden Mitsubishi `#2224 sv024` veya Siemens G601 konumlandırma pencereleri mutlaka kontrol edilmeli, ayna ve punta bariyer ayarları doğrulanmalıdır. Bu parametrik optimizasyonlar, plansız makine duruş sürelerini önleyerek işletmeye doğrudan maliyet tasarrufu olarak geri döner.

Sıkça Sorulan Sorular

G09 komutu çevrim süresini çok uzatıyorsa ne yapmalıyım?

Eğer ardışık tam durdurma komutları yüzünden çevrim süreniz uzuyor ve verimliliğiniz düşüyorsa, yavaşlama kontrolünü her blokta geçici olarak çağırmak yerine daha hassas servo ayarları kullanabilirsiniz. Mitsubishi sistemlerinde G01 kesme ilerlemesi pozisyona giriş genişliğini belirleyen `#2078` parametresini veya Siemens sistemlerindeki `G602` (kaba konumlandırma) toleransını iş parçası hassasiyetine göre esneterek durulma gecikmelerini azaltın. **Eylem:** Kaba işleme operasyonlarında G09 kullanımını tamamen kaldırın ve yalnızca finiş geçişlerindeki kritik köşe bloklarına bu komutu ekleyin.

Takım yarıçap telafisi aktifken G09 kullanıldığında oluşan bindirmeler nasıl önlenir?

Fanuc kontrollerinde G41 veya G42 modundayken G09 bloğunun arkasından hareket içermeyen ikiden fazla kod bloğu (örneğin arka arkaya G04 bekleme veya G10 veri transferi) yazıldığında ileri okuma belleği tükenir ve takım rotadan çıkarak parçayı hurdaya ayırır. Bu durum kontrol ünitesinin telafi vektörlerini hesaplayamamasından kaynaklanır. **Eylem:** Takım yarıçap telafisi devredeyken araya eksen hareketi olmayan bloklar eklemekten kaçının; eğer eklemeniz gerekiyorsa bu bloklardan önce telafiyi G40 ile iptal edip sonrasında tekrar etkinleştirin.

Mitsubishi'de G09 kullanımı sırasında P45 ve P923 alarmı nasıl çözülür?

Mitsubishi M8 serisinde G09 komutunun, G43.7 (takım pozisyon telafisi) veya G68.1 (3D koordinat dönüşümü) gibi gelişmiş dönüşümlerle aynı blok içinde çalıştırılması derleme hatasına yol açar ve iş milini kilitleyerek zaman kaybına neden olur. Sistem bu iki fonksiyonun eşzamanlı hesaplanmasına izin vermez. **Eylem:** G09 komutunu bu özel çevrimlerin veya dönüşümlerin yapıldığı bloklardan tamamen ayırın ve tam durdurma yavaşlama kontrolünü dönüşüm kodlarından bağımsız bir satırda programlayın.

G09 Tam Durdurma: CNC Köşe Yuvarlama ve Çarpışma Önleme Kılavuzu