G43 Pozitif Takım Boyu Telafisi CNC Programlama Rehberi

Giriş

Makine referans dönüşünün ardından konumlandırma bloğunda G43 pozitif takım boyu telafisinin unutulması, aktif olmayan bir offset değeri nedeniyle fener milinin hızla aşağı inerek parça sıfırına dalmasıyla sonuçlanır. Spindle dönen kesiciyi fiziksel telafiden yoksun olarak parça sıfırına doğru sürdüğünde, takım tutucu veya iş mili kafası doğrudan tablaya monteli iş parçası pabuçlarına (clamps), mengene çenesine (vise jaw) veya döner aynaya (chuck) şiddetle bindirir. Meydana gelen bu yüksek kuvvetli çarpışma, karbür kesim takımını parçalayıp fener mili şaftını eğerken, aşırı yük alarmıyla makineyi plansız duruş süresine (downtime) sokarak iş parçasını anında pahalı bir hurdaya (scrap) dönüştürür.

Bu tür fiziksel hasarları önlemek ve üretim maliyetlerini düşürmek için, Fanuc, Siemens ve Mitsubishi CNC sistemlerinde Z ekseni yörüngesinin matematiksel olarak doğru şekilde yeniden hesaplanması kritik önem taşır. G43 pozitif takım boyu telafisinin doğru şekilde etkinleştirilmesi, programcıların parça programlarını teorik bir gauge çizgisine göre offline yazmalarını ve gerçek takım boyu ölçüm karmaşıklığını kontrolün takım ofset kayıtlarına aktarmalarını sağlar. Parametre konfigürasyonlarının, look-ahead (ön okuma) arabelleği kurallarının ve reset davranışlarının doğru yönetilmesi, hareket güvenliğini artırırken plansız duruş sürelerini önleyerek iş mili çevrim zamanını optimize eder. Geri çekilme hareketlerindeki beklenmeyen çarpışmaları önlemek için, operatörlerin g28-automatic-return-to-reference-position veya g30-reference-position-return komutları ile güvenli referansa dönüş satırlarını eksiksiz programlaması şarttır.

Teknik Özet

Teknik Özellik	Değer / Gereksinim
Komut Kodu	G43
Modal Grubu / Modalite	Grup 08 / Modal
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Fanuc: No. 5040 (Grup 23 ve yön anahtarı), No. 5001 (Tip A/B/C seçimi); Siemens: MD 20380 (ISO Dialect offset modu), MD 10760 (G53 bastırma); Mitsubishi: No. 1268 (koordinat kaydırma - eksen hareketi karşılaştırması)
Temel Kısıtlama	Takım boyu telafisi talaş kaldırmadan önce etkinleştirilmeli ve doğrulanmalıdır. Fanuc ve Mitsubishi sistemlerinde referans dönüşleri (G28/G30) aktif modal offset vektörünü iptal eder. Diş açma yollarında offset programlanması yasaktır.

Hızlı Okuma

• Çalıştırmadan Önce Ofsetleri Ayarlayın: Programı çalıştırmadan önce takım ucundan parça sıfırına olan gerçek mesafeyi ölçün ve bunu ilgili H-register (H ofset kayıt defteri) içine yükleyin.
• Önce Çalışma Düzlemini Seçin: Kontrol ünitesinin pozitif ofseti doğru fiziksel koordinat eksenine uygulayabilmesi için aktif düzlemi (frezeleme için G17) tanımlayın.
• Diş Açma Bloklarından Kaçının: Senkronizasyon alarmlarını önlemek için diş açma komutlarıyla aynı blokta asla G43 veya H-offset değişiklikleri programlamayın.
• Referans Dönüşü İptallerini Takip Edin: Kontrol ünitesi aktif telafi vektörlerini otomatik olarak iptal ettiği için, g28-automatic-return-to-reference-position veya g30-reference-position-return ile referansa döndükten sonra daima G43 komutunu yeniden programlayın.
• Parametre Kaydırma Tipini Doğrulayın: Hareketi öngörebilmek için parametre ayarlarının (Fanuc TOS/TOP veya Mitsubishi No. 1268 gibi) koordinat kaydırma mı yoksa fiziksel eksen hareketi mi olarak ayarlandığını kontrol edin.
• Program Format Geçişlerinden Önce İptal Edin: Program format sistemlerini değiştirmeden (G188/G189) veya koordinat ön ayarları (G92.1) yapmadan önce bir G49 iptal komutu yürütün.

Temel Kavramlar

Frezeleme CNC kontrollerinde G43 pozitif takım boyu telafisinin etkinleştirilmesi, matematiksel olarak yeniden hesaplanmış bir Z ekseni yörüngesi oluşturur. Bu, programcıların işleme sırasında kesici takımların gerçek fiziksel boylarını bilmelerine gerek kalmadan, teorik bir teknik resim düzlemine göre offline olarak parça programları geliştirmelerine olanak tanır. Makine kurulumu sırasında operatör, fiziksel takım grubunu (takım ucundan parça sıfırına veya referans hattına olan mesafeyi) ölçer ve bu değerleri doğrudan kontrol panelindeki ofset tablosunun ilgili kayıtlarına girer. G43 komutu eşleşen ofset kaydıyla birlikte yürütüldüğünde, hareket çekirdeği (motion kernel) bu değeri aktif eksen konumuna uygulayarak takım ucunun programlanan koordinatları tam olarak takip etmesini sağlar.

Kurulum personeli ve programcılar; G43 komutunun referans noktasına dönüş, koordinat dönüşümleri ve takım yarıçap telafi modlarındaki davranışları konusunda son derece dikkatli olmalıdır. İş bağlama ekipmanlarına — tablaya monteli pabuçlar (clamps), mengene çeneleri (vise jaw) veya döner ayna (chuck) gibi — çok yakın mesafelerdeki en ufak bir ofset veya koordinat sapması, spindle veya takım taretinin doğrudan fikstürlere çarpmasıyla sonuçlanan katastrofik bir kırıma yol açabilir. Bu durum kesici takımın parçalanmasına, aşırı yük alarm kodunun tetiklenmesine ve iş parçasının hurdaya (scrap) çıkmasına neden olur.

Komut Yapısı

G43 komut yapısı, bir hedef koordinat ekseni ve bir takım boyu telafisi ofset kayıt (register) tanımlayıcısı gerektirir. Genellikle Z olan hedef koordinat, takım ucunun gitmesi gereken mutlak konumu tanımlar. Ofset kayıt defteri, H adresinin ardından ofset depolama numarasını temsil eden bir tam sayı dizini kullanılarak belirtilir. Hareket kontrol kartı, bu H ofset kaydında saklanan pozitif ofset değerini Z ekseni koordinatına ekleyerek fiziksel fener milinin ölçülen takım boyu kadar yukarıda durmasını sağlar. Ofset tablosundaki doğru kayıtları ayarlamak için otomatik problar g37-automatic-tool-length-measurement çevrimlerini çalıştırabilir.

Bu komutu güvenli bir şekilde çalıştırmak için programcılar, etkinleştirme bloğundan önce doğru çalışma düzlemini (frezeleme için genellikle G17) seçer. G43 komutu kesici yarıçap telafisi modunda çağrılırsa, look-ahead (ön okuma) kesintilerini önlemek için özel dikkat gösterilmelidir. Telafi, G49 veya H0 komutuyla iptal edilene kadar modal kalır. Bu modal durum, sonraki tüm Z ekseni hareketlerinin aktif ofset değeriyle değiştirilmesini sağlayarak takım ucunun iş parçası konturuna olan güvenli mesafesini korur.

Sözdizimi ve Adres Yapısı

Fanuc ve Mitsubishi Frezeleme: G17 G00 (veya G01) G43 Z__ H__ ;

Siemens ISO Dialect Modu: G291 ; G00 G43 Z__ H__ ;

Siemens Yerel Modu: T__ D__ ;

Adres / Değiştirici	Açıklama	Temel Gereksinim
G43	Takım boyu telafisi pozitif (+)	Pozitif takım boyu telafisini etkinleştiren modal komut.
Z	Hedef koordinat	Takım ekseni boyunca hedef koordinat noktası (genellikle G17'de Z).
H	Ofset kayıt numarası	Takım boyu ofset değerini içeren kayıt numarasını belirtir.
G49	Telafi iptali	Aktif takım boyu telafisi modal durumunu iptal eder.
H0 / D0	Kayıt iptali	H0 (veya Siemens'te D0) komutu aktif ofset vektörünü sıfırlar.

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc sistemlerinde pozitif takım boyu telafisi modal durumları, Parameter No. 5040 ve Parameter No. 5001 gibi çekirdek parametreler tarafından yönetilir. Eğer offset aktifken Parameter No. 5040 Bit 3 (TCT) üzerinde değişiklik yapılırsa Alarm PS0368 tetiklenir.

Başlangıç komutu G90 G00 G54 X100.0 Y100.0 S1500 M03 T01 ; ve ardından H01 ofset kaydını kullanarak telafiyi etkinleştiren G43 Z2.0 H01 M08 ; şeklinde programlanır; G49 G28 Z0.0 M05 ; satırı ile iptal edilir.

Kategori	Referans ID / Ayar	Detay / Özellikler
Parametre	No. 5040 Bit 3 (TCT)	G43, G44, G49 komutlarını Grup 23 hazırlık kodları olarak etkinleştirir.
Parametre	No. 5040 Bit 4 (TLG)	G43 ve G44 yön anlamlarını tersine çevirir.
Parametre	No. 5006 Bit 6 (TOS) / No. 11400 Bit 2 (TOP)	Takım boyu telafisi kaydırma tipi. 1 (koordinat kaydırma) olduğunda, yarıçap telafi modunda başlangıç/iptal programlanması look-ahead işlemcisini durdurur ve tezgahı yavaşlatarak durdurur.
Parametre	No. 5001 Bit 0 (TLC) ve Bit 1 (TLB)	Takım Boyu Telafisi Tip A, B veya C'yi yapılandırır.
Parametre	No. 5001 Bit 3 (TAL)	Tip C telafisinde, iki veya daha fazla eksende aynı anda offset uygulandığında alarmları bastırır (1 ise).
Parametre	No. 5001 Bit 6 (EVO)	1 ise, yürütme sırasında (G10, değişkenler veya HMI üzerinden) aktif takım boyu telafisi değerinin dinamik olarak güncellenmesine izin verir.
Parametre	No. 5000 Bit 1 (MOF)	Yarıçap telafisi modunda H kodu değiştiğinde eksen hareketini yapılandırır. 0 ise eksen ofset sapması kadar anında hareket eder.
Parametre	No. 19625	Ofset modunda blokları önceden okumak için look-ahead tampon bellek boyutu.
Alarm	PS0368	Offset aktifken Parameter No. 5040 Bit 3 değiştirildi. Önce ofseti iptal edin.
Alarm	PS0509	Takım ofseti veya G43, diş açma komutuyla (G32, G34, G35, G36) aynı blokta programlanmış.
Alarm	PS0170 / P170	Programlanan H kodu izin verilen maksimum ofset grubu sınırını aşıyor.
Versiyon Farkı	Series 30i/31i/32i-B Plus - 16i/18i/21i Karşılaştırması	No. 5000 Bit 3 (GNI) 0 olduğunda, vektör koordinatlarına sahip ancak hareket içermeyen G40 iptal bloğu hareketsiz işlem görür (önceki bloğun uç noktasında dik hareket eder). Eski programları güvenle çalıştırmak için GNI parametresini 1 yapın.
Versiyon Farkı	Modern Kontroller	Eğer #1247 set19/bit0 ve #1292 ext28/bit3 parametrelerinin her ikisi de 1 ise, otomatik çevrim başlangıcını engellemek için MCP alarmı Y51 108 tetiklenir.

Uyarı: Koordinat kaydırma tipi aktifken takım yarıçap telafisi modunda G43 çalıştırmak veya H değişiklikleri yapmak, look-ahead tampon interlocklarının devreye girmesine yol açar. Kontrol ünitesi kesişim vektörlerini hesaplayamaz; bu da tezgahı fiziksel duruşa zorlayarak kesicinin parçaya dalmasına (gouging), hurda oluşmasına ve kesicinin kırılmasına neden olur.

Siemens

Siemens kontrollerinde ISO dialect modu çözümlemesi MD 18800 ve MD 20380 üzerinden yapılandırılır. Eğer ISO dialect çeviri seçeneği aktif değilse, G43'ün çağrılması Alarm 61800 hatasını tetikler.

ISO dialect başlangıç dizisi, mod değiştirmek için G291 ; ile başlar, ardından pozitif ofseti etkinleştirmek için G00 G43 Z10.0 H02 M03 S1500 ; yürütülür ve yerel moda dönmek için G290 ; kullanılmadan önce G49 G00 Z200.0 D0 ; ile iptal edilir.

Kategori	Referans ID / Ayar	Detay / Özellikler
Parametre	MD 20380 $MC_TOOL_CORR_MODE_G43_G44	Harici dil aktifken G43/G44 ofsetlerinin nasıl işleneceğini tanımlayan kanala özgü veri.
Parametre	MD 10760 $MN_G53_TOOLCORR	1 ise, non-modal makine koordinatı hareketleri (G53, G153 veya SUPA) sırasında aktif takım boyu ve yarıçap telafisini bastırır.
Parametre	MD 18800 $MN_MM_EXTERN_LANGUAGE	Harici ISO Dialect yorumlayıcısını etkinleştirir (1 olarak ayarlanır).
Parametre	MD 20154 $MC_EXTERN_GCODE_RESET_VALUES[n]	NC sıfırlamasında veya güç açılışında hangi ISO Dialect G-kodlarının aktif olacağını tanımlar.
Parametre	H Kayıt Adresi	Takım ofset belleğindeki ofset aralığı (1 ila 32000).
Alarm	14800	G43 aktifken ve ilerleme hızı programlanmamışken doğrusal enterpolasyonda (G1) programlanan yol hızı sıfır olarak değerlendirilir.
Alarm	61800	MD 18800 seçeneği aktif değilken G291'e geçiş yapılması veya G43'ün yürütülmesi.
Alarm	61000	Aktif bir takım ofseti yokken teknolojik çevrimlerin (POCKET3/POCKET4) çağrılması.
Versiyon Farkı	SINUMERIK 840D sl ve 802D sl Karşılaştırması	Grup 20'deki çoklu kenar tornalama hazırlık fonksiyonları G51.2 (AÇIK) ve G50.2 (KAPALI) 840D sl modelinde desteklenirken 802D sl modelinde bulunmaz.
Versiyon Farkı	Eski SINUMERIK NCU571	Grup 39 (CPRECOF/CPRECON) veya Grup 40 (CUTCONOF/CUTCONON) için anahtar kelimeler geçersizdir.

Uyarı: MD 10760 parametresi G53 geri çekilme hareketleri sırasında ofsetleri koruyacak şekilde yanlış yapılandırılırsa, fener mili eksen limitlerini aşabilir ve parça mengene çeneleri veya bağlama fikstürleriyle şiddetli şekilde bindirebilir.

Mitsubishi

Mitsubishi kontrollerinde G43 işlemleri, Parameter No. 1268 ve Parameter No. 1247 gibi parametrelere bağlıdır. Koordinat kaydırma ve fiziksel eksen hareketi arasındaki seçim Parameter No. 1268 ext04/bit6 parametresiyle ayarlanır.

Program, takım boyu telafisini N10 G90 G00 G54 X100.0 Y100.0 ; ve ardından N20 G43 Z2.0 H01 M08 ; ile etkinleştirir; N30 G49 G00 Z200.0 ; ile iptal eder.

Kategori	Referans ID / Ayar	Detay / Özellikler
Parametre	Parameter No. 1268 ext04/bit6	Takım boyu ofseti çalışma tipi. 0 = eksen hareket tipi, 1 = koordinat kaydırma tipi.
Parametre	Parameter No. 1268 ext04/bit5	Değişen takım boyu ofset miktarı çalışma tipi. 0 = eksen hareket tipi, 1 = koordinat kaydırma tipi.
Parametre	Parameter No. 1247 set19/bit0	Takım boyu komutu ile hareket. 0 = ofset miktarı kadar hareket eder, 1 = hareket etmez (koordinatlar kaydırılır).
Parametre	Parameter No. 1292 ext28/bit3	Değiştirilen telafi değerlerinin uygulanma zamanlaması. 1 = bir sonraki bloktan itibaren uygulanır, 0 = bir sonraki telafi ekseni hareket bloğunda uygulanır.
Parametre	Parameter No. 1210 RstGmd/bit18 and bit7	NC sıfırlamasında G43 modal durumunun korunması. G43'ü korumak için Bit 18 = 1 and Bit 7 = 0 olmalıdır.
Parametre	Parameter No. 8122 Keep G43 MDL M-REF	1 ise, manuel referans dönüşünden sonra G43 takım boyu telafisi otomatik olarak yeniden etkinleştirilir ve korunur.
Parametre	Parameter No. 1274 ext10/bit3	H adresi tek başına komut verildiğinde (örn. H1;) H modal durumunun güncellenmesi. 1 = geçerli.
Parametre	Parameter No. 1381 TolOfsCmdCheck_M	Bit 1 değeri 1 ise boş değerleri kontrol eder; aktif ofset sıfır olarak değerlendirilirse program hatası tetikler.
Alarm	MCP Alarmı Y51 108	#1247, #1292 ve/veya #1274 parametrelerinin tamamı 1 olduğunda oluşan parametre çelişkisi. NC çalışmasını durdurur.
Alarm	Program Hatası P170	Komut verilen H ofset numarası izin verilen maksimum grubu aşıyor.
Alarm	Program Hatası P169	Aktif ofset miktarı sıfırken telafi komutu yürütülüyor (#1381/bit1 = 1 iken).
Alarm	Program Hatası P29	G43 tamamen iptal edilmeden önce Program Format Geçişi (G188/G189) çağrıldı; veya telafi ekseni belirtilmeden G92.1 koordinat ön ayarı komutlandırıldı.
Alarm	Program Hatası P70	G43/G44/G49 komutunun bir dairesel enterpolasyon komutuyla (G02/G03) aynı blokta programlanması.
Versiyon Farkı	M800V/M80V Serisi	Yüksek hızlı yüksek hassasiyet kontrolü III (G05 P20000) aktifken takım yarıçap telafisi açıldığında, kontrol seviyesi otomatik olarak Yüksek Hızlı Yüksek Hassasiyet II (G05 P10000) moduna düşürülür.
Versiyon Farkı	Torna ve Freze Konfigürasyonları	Torna sistemleri takım boyu telafisini birleşik bir T-kodu üzerinden otomatik olarak uygular. Freze sistemleri ise boy ofsetlerini modal H-kodu, yarıçap ofsetlerini ise modal D-kodu altında ayırır.

Uyarı: G43 iptal işlemi tamamlanmadan G188 veya G189 format geçişlerinin yapılması derleyiciyi durdurur ve Program Hatası P29 vererek iş mili ve eksen hareketlerini askıya alır.

Marka Karşılaştırmaları

Konu / Yön	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Takım Boyu Yön Değişimi	Pozitif (G43) ve negatif (G44) G-kodu yönleri arasında kesin olarak bölünmüştür.	Yerel modda D-kodu takım ucu kesme kenarı kayıt geometrisi ofsetleri aracılığıyla devre dışı bırakılır.	Hem eksen hareketini hem de koordinat kaydırmayı uygular (parametre #1268 bit 6).
Reset ve Referansa Dönüş Davranışı	G28 veya G30 referans dönüşleri sırasında otomatik iptali zorunlu kılar.	Kanal MD 10760 aracılığıyla G53/G153/SUPA hareketlerinde ofsetleri bastırır. Varsayılan olarak resette korunur.	Koruma durumu `#1210` reset ayarlarına ve `#8122` manuel referans dönüşü yeniden etkinleştirmelerine bağlıdır.
Look-ahead Kilitleri ve Güvenlik	Yarıçap telafisinde kesintiye uğrayan N-2 ön okuma tamponları yavaşlayarak durmaya zorlar.	Sürekli yol G642 yumuşatması, satır içi ofset güncellemelerini harmanlar.	Parametre güvenlik kontrolleri çelişirse koruyucu MCP alarmı Y51 108 NC çalışmasını otomatik durdurur.
Programlama Yorumlayıcısı	Yerel ayrıştırma.	G43'ü derlemek için iki dilli yorumlayıcı geçişi (G290/G291).	Modal kontrollerle entegre edilmiş birleşik Torna/Freze format geçişi (G188/G189).

Teknik Analiz

Analitik olarak, Fanuc, Siemens ve Mitsubishi arasında G43 pozitif takım boyu telafisi uygulamasındaki farklılıklar; ön işlemci (preprocessor) tasarımı, referans noktasına dönüş vektörlerinin işlenmesi ve programlama arayüzlerinde yoğunlaşmaktadır. Fanuc'un ön işlemcisi, aktif takım yarıçap telafisi modunda G43 üzerinde değişiklik yapıldığında yavaşlama duruşlarını tetikleyen katı bir look-ahead (ön okuma) arabelleğine dayanır. Buna karşın Siemens ve Mitsubishi, takım boyu güncellemelerini dinamik olarak hesaplamak ve harmanlamak için gelişmiş ön işlemci makro kuyruğu ve sürekli yol modu yumuşatmasını kullanır. Ek olarak Fanuc, takım boyu yönlerini G43 ve G44 olarak kesin bir şekilde ayırır. Siemens, aktif düzlem ve takım tipi tanımlarına göre ofsetleri çok boyutlu olarak hesaplayan D-kodu kesme kenarı kayıtlarını kullanarak yerel modda bu G-kodu seçimini tamamen devre dışı bırakırken, Mitsubishi parametre ayarlarına bağlı olarak fiziksel eksen yer değiştirmesi veya sessiz koordinat sistemi kaydırması arasında seçim sunar.

Referans dönüş davranışları ve reset modal durumları bir diğer büyük mimari ayrımı oluşturur. Fanuc, referans noktası dönüşleri (G28 veya G30) sırasında takım boyu vektörlerinin donanımsal düzeyde otomatik olarak iptal edilmesini zorunlu kılar; bu da sonraki konumlandırma bloklarında G43'ün açıkça yeniden tanımlanmasını gerektirir. Siemens ve Mitsubishi ise, Siemens MD 10760 veya Mitsubishi parametre #1210 gibi iç sistem konfigürasyonları tarafından yönetilen, reset ve referans dönüşlerinde modal ofset durumlarını koruma özelliğine sahiptir. Siemens, geliştiricilerin G53 hareketleri sırasında ofsetleri küresel olarak bastırmasına izin verirken, Mitsubishi çelişen hareket komutlarının aynı anda aktif olması durumunda makineyi MCP alarmı Y51 108 ile durduran yapılandırılmış bir parametre kontrolü kullanır. Mitsubishi ayrıca, başlatmadan önce G43'ün iptal durumunu doğrulayan dinamik format geçişlerini (G188/G189) içerir; bu özellik daha katı olan Fanuc yorumlayıcısında ve Siemens'in çift dilli G290/G291 ayrıştırıcısında bulunmaz.

Program Örnekleri

Fanuc Frezeleme Örneği

G90 G00 G54 X100.0 Y100.0 S1500 M03 T01 ; Mutlak konumlandırma, iş milini başlat
G43 Z2.0 H01 M08 ; H01 kullanarak Z2.0'a G43 takım boyu telafisini etkinleştirir ve soğutma sıvısını açar
G49 G28 Z0.0 M05 ; Takım boyu telafisini iptal eder ve Z eksenini referans sıfırına döndürür

Kuru Çalıştırma (Dry Run) Doğrulaması: Programı yürütmeden önce ofset kaydını doğrulayın. Başlangıç bloğunun kuru çalıştırılması sırasında Z ekseninin ölçülen takım boyu kadar yumuşak bir şekilde pozitif yönde kaydığını gözlemleyin. İş milinin aşırı eksen limitlerini aşmadığından veya çarpmadığından emin olmak için Z ekseninin makine referans noktasına geri çekildiğini ve G49'un ofset vektörünü iptal ettiğini doğrulayın.

Siemens ISO Dialect Örneği

G291 ; G43 takım boyu telafisini etkinleştirmek için yorumlayıcıyı ISO Dialect Moduna geçirir
G00 G43 Z10.0 H02 M03 S1500 ; H02 kaydından uygulanan pozitif ofset ile Z eksenini mutlak 10.0'a hareket ettirir
G49 G00 Z200.0 D0 ; Takım boyu telafisini iptal eder (G49) ve aktif takım ofsetlerini temizler (D0)

Kuru Çalıştırma Doğrulaması: Parçanın üzerinde bir simülasyon veya kuru çalıştırma gerçekleştirin. G291'in derleyiciyi ISO dialect yorumlayıcısına başarıyla geçirdiğini onaylayın. H02'den gelen ofsetin aktif düzlem boyunca sorunsuz bir şekilde uygulandığından emin olun ve D0 komutunun geri çekilme sırasında aktif ofset vektörünü iptal ederek hareket alarmlarını önlediğini doğrulayın.

Mitsubishi Frezeleme Örneği

N10 G90 G00 G54 X100.0 Y100.0 ; Güvenli başlangıç koordinatlarına mutlak hızlı konumlandırma
N20 G43 Z2.0 H01 M08 ; H01 ofset kaydıyla Z2.0'a G43 (+) takım boyu telafisini etkinleştirir ve soğutma sıvısını açar
N30 G49 G00 Z200.0 ; G49 ile takım boyu telafisini iptal eder ve Z eksenini geri çeker

Kuru Çalıştırma Doğrulaması: Fener milini güvenli bir mesafede konumlandırın ve boşta kuru çalıştırma yapın. Blok N20'de takım boyu telafisinin Z ekseninde etkinleştiğini ve koordinat sayaçlarını kaydırdığını onaylayın. Geri çekilme bloğundaki G49 komutunun, sonraki takım çağrılarında çarpışma uyarılarını önlemek için telafi durumunu tamamen iptal ettiğini doğrulayın.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	PS0368	Ofset aktifken Parameter No. 5040 Bit 3 (TCT) değiştirildi.	CNC sistemi durur ve parametre yazma hatası görüntüler.	Parametre ayarlarını değiştirmeden önce G49 komutu vererek takım boyu telafisini devre dışı bırakın.
Fanuc	PS0509	Diş açma komutuyla (G32, G34, G35, G36) aynı blokta takım ofseti veya G43 programlanmış.	Kontrolör yürütmeyi diş açma bloğunda anında durdurur.	Diş açma yollarını içeren bloklarda ofset programlamaktan veya H kodu değişikliklerinden kaçının.
Fanuc	PS0170	Programlanan H kodu izin verilen maksimum ofset grubu sınırını aşıyor.	NC durur ve geçersiz kayıt dizini bildirir.	Aktif takım ofset bellek kapasitesini kontrol edin. H adresini desteklenen geçerli bir dizinle değiştirin.
Siemens	Alarm 14800	G43 aktifken ve ilerleme hızı programlanmamışken doğrusal enterpolasyonda (G1) programlanan yol hızı sıfır olarak değerlendirilir.	İş mili hareketi duraklar ve enterpolasyon hata mesajı görüntülenir.	G1 enterpolasyon bloğunda sıfır olmayan bir F ilerleme hızının aktif olduğundan emin olun.
Siemens	Alarm 61800	MD 18800 seçeneği aktif değilken G291'e geçiş yapılması veya G43'ün yürütülmesi.	Kontrol sistemi program yürütmeyi iptal eder ve geçersiz G-kodu komutu uyarısı verir.	MD 18800 (ve seçenek 19800) parametresini 1 yaparak harici ISO dialect çeviri seçeneğini etkinleştirin.
Siemens	Alarm 61000	Aktif takım ofseti yokken teknolojik çevrimlerin (POCKET3/POCKET4) çağrılması.	İşleme çevrimi başlayamaz ve ofset eksik uyarısı verir.	Gelişmiş teknolojik çevrimleri çağırmadan önce bir takım ofseti (T ve D kenar seçimi) etkinleştirin.
Mitsubishi	Y51 108	#1247 set19/bit0, #1292 ext28/bit3 ve/veya #1274 ext10/bit3 parametrelerinin tamamı 1 olduğunda oluşan çelişki.	NC sistemi otomatik çalışmayı kilitler ve çevrim başlangıç dizisini durdurur.	Ofset zamanlamasını ve tek başına komutları doğrulayarak çelişen parametre ayarlarını çözün; bunların aynı anda 1 olmasını önleyin.
Mitsubishi	Program Hatası P170	Komut verilen H ofset numarası izin verilen maksimum grubu aşıyor.	Program yürütülmesi durur ve geçersiz ofset aralığı görüntüler.	Sistemin izin verdiği kayıt kapasitesi dahilinde bir H ofset numarası kullanın.
Mitsubishi	Program Hatası P169	Aktif ofset miktarı sıfırken telafi komutu yürütülüyor (#1381/bit1 = 1 iken).	İş mili durur ve boş ofset değeri hatası görüntüler.	H tablosunda seçilen ofset kaydına sıfır olmayan, ölçülmüş bir takım boyu değerinin yüklendiğinden emin olun.
Mitsubishi	Program Error P29	G43 tamamen iptal edilmeden önce Program Format Geçişi (G188/G189) çağrıldı; veya telafi ekseni belirtilmeden G92.1 koordinat ön ayarı komutlandırıldı.	Kontrolör çalışmayı durdurur ve format alarmını tetikler.	Format değiştirmeden veya G92.1 ön ayarlarını çağırmadan önce telafiyi tamamen iptal etmek için G49 ve bir hareket komutu verin.
Mitsubishi	Program Error P70	G43/G44/G49 komutunun bir dairesel enterpolasyon komutuyla (G02/G03) aynı blokta programlanması.	Kontrolör durur ve geçersiz dairesel ofset formatı uyarısı verir.	Takım ofset komutlarını dairesel enterpolasyon bloklarından ayırın. G43'ü doğrusal veya konumlandırma bloklarında etkinleştirin.

Uygulama Notu

Yarıçap telafi modu (G41/G42) etkinken Fanuc TOS veya TOP (No. 5006 Bit 6 veya No. 11400 Bit 2) koordinat kaydırma parametresi 1 olarak ayarlandığında, H kodunda yapılacak herhangi bir değişiklik look-ahead (ön okuma) tamponunu aniden kesintiye uğratarak tezgahı ani duruşa zorlar. Bu ani duruş, fener milinin iş parçasına dalmasına (gouging) yol açarak parça yüzeyini bozar, kesici ucu kırar ve iş parçasını anında hurdaya (scrap) ayırır. Benzer şekilde, Siemens kontrollerinde MD 10760 $MN_G53_TOOLCORR parametresinin 0 olarak bırakılması (G53 sırasında takım ofsetlerinin korunması), takım değişimi için referansa çekilme sırasında iş milinin eksen sınırlarını aşarak mengene çenelerine (vise jaws), iş parçası pabuçlarına (clamps) veya fener mili aynasına (chuck) şiddetle bindirmesine neden olur. Mitsubishi ünitelerinde ise G43 modal durumdayken telafi ekseni belirtilmeden G92.1 ile koordinat sıfırlaması yapılması, Program Hatası (P29) alarmıyla spindle hareketlerini kilitleyerek üretimi durdurur. Tüm bu senaryolar, plansız duruş sürelerini (downtime) artırıp ciddi parça ve takım maliyet kayıplarına yol açar. Bu kayıpları engellemek ve maliyet tasarrufu sağlamak için, formata özel G49 iptal komutları ve hareket satırları eksiksiz uygulanmalı, makine koordinat hareketlerinden önce suppression (bastırma) parametre ayarları kontrol edilerek ofsetlerin sıfırlandığı teyit edilmelidir.

İlişkili Komut Ağı

• g28-automatic-return-to-reference-position (Referans Noktasına Otomatik Dönüş): Fanuc sistemlerinde referansa dönüş sırasında aktif G43 takım boyu telafisi vektörlerini otomatik olarak iptal eder.
• g30-reference-position-return (Referans Noktasına Dönüş): İkinci koordinat konumuna referans dönüşü gerçekleştirir ve aktif takım boyu ofsetini otomatik olarak temizler.
• g37-automatic-tool-length-measurement (Otomatik Takım Boyu Ölçümü): Probun takım boyu değerlerini ölçmesini ve G43 tarafından kullanılan ilgili H ofset kaydını güncellemesini sağlar.

Sonuç

CNC frezeleme süreçlerinde plansız duruş sürelerini (downtime) kalıcı olarak ortadan kaldırmak ve duruş kaynaklı parça hurda oranlarını en aza indirgemek, G43 pozitif takım boyu telafisinin sistematik bir şekilde doğrulanmasını gerektirir. Her yeni takımla parça kesimine başlamadan önce, H tablosundaki ofset değerlerinin kontrol edilmesi ve referans dönüşü (G28/G30) sonrasındaki ilk hareket satırında G43'ün aktif ofset kaydıyla birlikte yeniden ilan edilmesi güvenli üretimin temel adımıdır. Kuru çalıştırma (dry run) ile ilk parça simülasyonunun yapılması ve look-ahead arabellek kesintilerine yol açan parametre çelişkilerinin giderilmesi, taret ve fener mili bindirmelerini sıfırlayarak işletmelerde yüksek takım tasarrufu ve parça verimliliği sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

CNC frezede G28 referansa dönüş yapıldıktan sonra G43 komutunun yeniden yazılması neden zorunludur?

Fanuc ve Mitsubishi gibi kontrollerin hareket çekirdeği, referans noktasına dönüş komutu yürütüldüğünde aktif takım boyu ofset vektörünü güvenlik nedeniyle donanımsal düzeyde sıfırlar. Referans dönüşü sonrası programda G43 yeniden ilan edilmezse, takım telafisiz hareket ederek doğrudan iş parçası pabuçlarına (clamps) veya mengene çenelerine çarparak kırıma ve iş parçasının hurdaya çıkmasına neden olur. Pratik Eylem: Her referans dönüşünden sonraki ilk konumlandırma bloğunda G43 komutunu ve H ofset numarasını koordinatlarla birlikte mutlaka yeniden tanımlayın.

Mitsubishi CNC sisteminde otomatik çalışmayı kilitleyen Y51 108 parametre çelişki alarmı nasıl çözülür?

Y51 108 alarmı, Mitsubishi ünitesindeki tek başına H komut güncelleme zamanlaması (#1274 ext10/bit3) ile eksen boy telafisi hareket parametrelerinin (#1247 ve #1292) aynı anda 1 olarak yapılandırılmasıyla oluşan mantıksal bir çelişki nedeniyle tetiklenir. Sistem güvenlik koruması amacıyla otomatik çalışmayı kilitler ve taret hareketlerini engeller. Pratik Eylem: Parametre ekranından ilgili bit çelişkilerini kontrol edin, #1247 veya #1292 parametrelerinden birini sıfır yaparak otomatik başlatma kilidini kaldırın.

Fanuc ünitesinde G43 boy telafisi aktifken diş açma (G32/G34) bloklarında neden PS0509 alarmı alınır?

CNC kontrolleri diş açma çevrimleri sırasında eksen ilerlemesini iş mili dönüş hızıyla (spindle encoder) anlık olarak senkronize etmek zorundadır; bu senkronizasyon sırasında look-ahead (ön okuma) arabelleği ve ofset geçiş hesaplamaları tamamen askıya alınır. Diş açma satırında ofset güncellemesi veya G43 çağrılması preprosesörün çökmesine ve Alarm PS0509 vermesine sebep olur. Pratik Eylem: Takım boyu telafilerini ve H ofset tanımlarını daima diş açma çevrimine girmeden önceki doğrusal yaklaşma bloklarında tamamlayın.