G94 ve G95 İlerleme Modları: CNC Torna ve Freze Rehberi

Giriş

CNC freze veya torna merkezlerinde G94 (dakika başına ilerleme) modundan G95 (devir başına ilerleme) moduna geçerken yeni bir F kodu belirtilmesinin unutulması, yüksek hızlı iş milinin (spindle) sert karbür kesici takımıyla birlikte döner aynaya (chuck), sabit bir mengene çenesine (vise jaw) veya fikstür pabucuna (fixture clamp) son sürat dalmasına neden olan en yıkıcı ve en yaygın programlama hatalarından biridir. Bu dalış, milisaniyeler içinde hassas taretin (turret) eksen hizasını bozar, iş milini kullanılmaz hale getirir ve yüksek maliyetli hammaddeleri anında hurda (scrap) sepetine göndererek binlerce dolarlık plansız duruş sürelerine (downtime) yol açar. G94 asynchronous feedrate ve G95 synchronous feedrate modları arasındaki bu modal geçişlerin yönetimi, atölyelerde maliyet tasarrufu sağlamanın ve hurda oranını en aza indirgemenin en temel anahtarıdır.

Teknik Özet

Teknik Öznitelik	Spesifikasyon Detayları
Komut Kodları	G94 (Feed per Minute) / G95 (Feed per Revolution); eski torna konfigürasyonlarında G98 / G99.
Modal Grubu	Grup 05 (Fanuc / Siemens / Mitsubishi), modal durum.
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi.
Kritik Parametreler	Parameter 3402 (Fanuc varsayılanı), Parameter 13450 (Fanuc MFC), Parameter #1074 (Mitsubishi I_Sync), Parameter #1268 (Mitsubishi kılavuz çekme), $TC_DPNT (Siemens diş sayısı).
Temel Kısıt	Eksen hareket hesaplaması için encoder geri besleme palsleri sağlamak üzere G95 yürütülmesi sırasında aktif master spindle hızı sıfırdan farklı (dönüyor) olmalıdır.

Hızlı Okuma

• Kontrol ünitesinin astronomik olarak yüksek bir modal feedrate değerini devralmasını önlemek için, G94 (feed per minute) modundan G95 (feed per revolution) moduna geçerken aynı blokta her zaman açıkça yeni bir F değeri tanımlayın.
• Herhangi bir G95 kesme hareketi yürütmeden önce spindle'ın aktif olarak döndüğünden (aktif bir S kodu ile M03 veya M04 komutu) emin olun, aksi takdirde eksenler hareketsiz kalır veya durdurulmuş bir spindle alarmı tetiklenir.
• G95 ile Constant Surface Speed (G96) kullanmanın, takım spindle merkezine yaklaştıkça eksen feedrate'inin gerçek zamanlı olarak şiddetle hızlanmasına neden olduğunu anlayın; bu durum G92/G50 spindle hızı sınırlamalarının (spindle speed clamp) dikkatli bir şekilde kurulmasını gerektirir.
• Bir feedrate modu geçişi sırasında F kodu atlanırsa otomatik olarak bir PS0011 alarmı vermek ve makineyi durdurmak için etkinleştirilebilen Fanuc 13450 bit 4 (MFC) gibi parametre ayarlarını doğrulayın.
• Senkronizasyon vektörlerini doğrulamak için kuru çalıştırma (dry run) grafiklerini veya simülasyon ekranlarını kullanın; fiziksel kuru çalıştırma aktivasyonunun (Dry Run anahtarı) genellikle G95'i geçersiz kıldığını ve eksenleri manuel jog hızlarında çalıştırdığını unutmayın.
• Çoklu mil (multi-spindle) ortamlarında, feedrate'in iş parçasını tutan aktif fiziksel chuck ile senkronize olması için master spindle atamasının doğru şekilde yönlendirildiğini doğrulayın.

Temel Kavramlar

İlerleme (feedrate) modları arasındaki birincil operasyonel fark, CNC yorumlayıcısının takımın göreceli yol hızını nasıl ölçeklendirdiğidir. G94 (asynchronous feed veya dakika başına ilerleme) altında, kontrol ünitesi katı bir zaman bazlı doğrusal hız belirler. Takım, spindle'ın ne kadar hızlı veya yavaş döndüğünden bağımsız olarak sabit bir hızda (dakikada milimetre veya inç gibi) ilerler. Bu sabit doğrusal ilerleme, çok eksenli bir kontur boyunca kararlı bir yol hızının korunmasına bağlı olan frezeleme, yönlendirme (routing) ve konumlandırma operasyonları için temel gereksinimdir. İşleme operasyonlarını kurarken, farklı modal komutlar arasındaki temel koordinasyonu anlamak çok önemlidir. mutlak ve artışlı boyutlandırma (G90 ve G91) arasında geçiş yapmaya benzer şekilde, feedrate modlarını yönetmek, programlama hatalarını önlemek için aktif modal durumun tutarlı bir şekilde izlenmesini gerektirir.

Buna karşılık, G95 (synchronous feed veya devir başına ilerleme), takımın doğrusal ilerlemesini doğrudan master spindle'ın fiziksel dönüşüne kilitler. Spindle'ın her tam 360 derecelik dönüşü, eksenin komut verilen F değeri (mm/rev veya inch/rev gibi) kadar hassas ve fiziksel bir şekilde ilerlemesiyle sonuçlanır. Bu senkronizasyon tornalama, diş açma ve derin delik delme işlemleri için kritik öneme sahiptir çünkü devir başına sabit bir talaş yükünü (chip load) matematiksel olarak garanti eder. Ağır bir tork yükü altında spindle hızı dalgalanırsa veya yavaşlarsa, ilerleme eksenleri de mükemmel bir uyum içinde yavaşlayarak takım kırılmasını önler ve tutarlı bir yüzey kalitesi sağlar.

Komut Yapısı

İlerleme (feedrate) modlarının programlanması, önce aktif modal komutun oluşturulmasına, ardından karşılık gelen F değerinin deklare edilmesine dayanır. Bu komutlar modal olduğundan, bir mod oluşturulduğunda karşıt kod veya bunu geçersiz kılan bir çevrim (G93 inverse time feed gibi) programlanana kadar aktif kalır. Herhangi bir enterpolasyon gerçekleştirmeden önce doğru modun ayarlanması, güvenli çalışma için esastır. iş parçası koordinat sistemlerini (G54 ila G59) yapılandırmanın geometri sıfırını hizalaması gibi, G94 veya G95 deklare etmek de eksen hareket vektörleri için matematiksel oran sıfırını belirler.

Torna sistemleri için program yazarken geliştiriciler, kontrol ünitesinin hangi G-kodu sistemini çalıştırdığını belirlemelidir. Standart frezeleme ortamları yerel olarak G94 ve G95 kullanırken, torna ortamları genellikle bu davranışları G98 ve G99 ile eşleştirir. Tezgah üreticileri, dahili sistem değişkenleri ve parametreler aracılığıyla varsayılan başlangıç modlarını ve matematiksel artış hassasiyetini yapılandırır.

; Feed per Minute Modu (Frezeleme ve standart sistemler)
G94 F_ ;
; Feed per Revolution Modu (Frezeleme ve standart sistemler)
G95 F_ ;
; Klasik Torna G-Kodu Sistemi A (Feed per Minute)
G98 F_ ;
; Klasik Torna G-Kodu Sistemi A (Feed per Revolution)
G99 F_ ;

Parametre / Adres	İşlev ve Birimler	Standart Değer Aralığı
F	G94 modunda: mm/min, inch/min veya degrees/min cinsinden ilerleme hızı. G95 modunda: mm/rev veya inch/rev cinsinden ilerleme hızı.	Siemens: 0.001 ila 999999.999 mm/min. Mitsubishi: 0.001 ila 1000000.000 mm/min (G94), 0.001 ila 999.999 mm/rev (G95).
FZ	Diş başına ilerleme (Siemens yerel uzantısı). mm/tooth veya inch/tooth cinsinden ilerleme hızını belirtir.	Aktif takım veri ofsetine göre dinamik olarak hesaplanır.
S	RPM cinsinden spindle hız komutu. G95 hesabı için doğrudan girdi.	Spindle'ın dakika başına devrini temsil eden tamsayı değeri.

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc kontrollerinde, güç açıldığındaki varsayılan feedrate davranışı Parameter 3402 bit 4 (FPM) ile tanımlanır. Sistem yöneticileri, mod değişiklikleri sırasında kontrolün önceki bir feedrate değerini devralıp devralmayacağını veya bir güvenlik alarmı ile durup durmayacağını belirlemek için Parameter 13450 bit 4 (MFC) parametresini yapılandırabilirler.

Standart programlama formatı doğrusal dakika başına ilerleme için G94'ü ve devir başına senkron ilerleme için G95'i kullanır, bu durum şu kod satırı ile temsil edilir: G95 G01 Z-50.0 F0.2 S1000 M03;.

Sistem Kategorisi	Kontrol Elemanı / Ayar	Teknik Açıklama ve Değer Aralığı
Parametreler	Parameter 3402 bit 4 (FPM)	İlk modal ilerleme durumu. 0 = G95/G99 (Feed per revolution), 1 = G94/G98 (Feed per minute).
Parametreler	Parameter 13450 bit 4 (MFC)	Mod geçişinden sonra F değerinin devralınması. 0 = modal F'i devral, 1 = alarm tetikle.
Parametreler	Parameter 1403 bit 0 (MIF)	G94 modunda ondalık noktasız tamsayı F komutu için artış sistemi. 0 = 1 mm/min, 1 = 0.001 mm/min.
Parametreler	Parameter 1405 bit 1 (FR3)	G95 modunda ondalık noktasız tamsayı F komutu için artış sistemi. 0 = 0.01 mm/rev, 1 = 0.001 mm/rev.
Alarmlar	PS0011	FEED ZERO COMMAND. Bir Grup 05 geçişinden sonra (MFC = 1 iken) belirtilen bir feedrate olmadan kesme ilerlemesi yürütülürse oluşur.
Alarmlar	PS0187	Komut verilen spindle hızı sıfır (S0) iken G95 modunda eksen hareketi komut edildiğinde tetiklenir.
Sürümler	M-Serisi vs. T-Serisi	İşleme merkezleri (M-serisi) yerel olarak G94/G95 kullanır. Klasik G-kodu Sistemi A çalıştıran tornalar (T-serisi) G98 (feed per minute) ve G99 (feed per revolution) kullanır.

Uyarı: G96 (Constant Surface Speed) altında G95 modu yürütülürken, operatörler rotasyon merkezine yakın yerlerde kontrolsüz eksen hızlanmasını önlemek için G92/G50 spindle hız sınırlamalarını (spindle speed clamp) yapılandırmalıdır; aksi takdirde chuck veya turret ile ani çarpışmalar meydana gelebilir.

Siemens

Siemens kontrolörleri, manuel hareketleri SD41100 ($SN_JOG_REV_IS_ACTIVE) ayar verisi aracılığıyla yöneterek devir başına ilerleme davranışlarının derinlemesine entegrasyonuna izin verir. G95 modunda eksene özgü varsayılan hızlar, MD32050 ($MA_JOG_REV_VELO) makine verisi aracılığıyla yapılandırılır.

Siemens, bir hareket bloğunda FZ komut adresini kullanarak yerel diş başına ilerleme sözdizimini (syntax) destekler: N30 G1 G95 FZ=0.02.

Sistem Kategorisi	Control Element / Setting	Teknik Açıklama ve Değer Aralığı
Parametreler	$TC_DPNT	FZ hesaplamaları için aktif takımın diş sayısını tanımlayan takım ofset veri parametresi.
Parametreler	SD41100 $SN_JOG_REV_IS_ACTIVE	Manuel JOG modunda devir başına ilerlemeyi (G95) etkinleştirmek için kullanılan ayar verisi.
Parametreler	MD32050 $MA_JOG_REV_VELO	G95 aktif olduğunda JOG modundaki varsayılan devir başına ilerleme hızı.
Parametreler	MD $MC_EXTERN_FUNCTION_MASK bit 9	ISO Dialect modu ölçeklendirme konfigürasyonu. 0 = G95 F değeri 0.01 mm ile çarpılır, 1 = G95 F değeri 0.001 mm ile çarpılır.
Alarmlar	Alarm 14800	Programlanan yol hızı sıfıra eşit veya sıfırdan küçük. G94/G95 modlarında F0 programlandığında tetiklenir.
Alarmlar	Alarm 10861	Konumlandırma ekseninin hızı sıfır. Sıfır veya negatif F ya da FZ programlandığında tetiklenir. Kontrolü durdurur.
Sürümler	Yerel vs. ISO Dialect T	Yerel mod (G290), ISO Dialect M ve ISO Dialect T Sistem C komutları G94/G95 kullanır. Klasik ISO Dialect T Sistem A ise G98/G99 kullanır.

Uyarı: Spindle sabitken (M05) Siemens üzerinde G95 çalıştırmak, açıklayıcı bir alarm kodu oluşturmadan eksenleri hareketsiz bırakacaktır; bu durum operatörlerin spindle encoder aktivitesini manuel olarak doğrulamasını gerektirir.

Mitsubishi

Mitsubishi CNC sistemleri, parametre #1074 I_Sync aracılığıyla özel başlangıç durumlarına izin vererek torna ve freze kurulumları arasındaki klasik ayrımı çözer ve atölyelerin açılış varsayılanlarını birleştirmesini sağlar. Kılavuz çekme (tapping) çevrimi davranışları, parametre #1268 ext04/bit2 kullanılarak dinamik olarak değiştirilebilir.

Mitsubishi tornalama blokları, şu sözdizimi (syntax) satırında gösterildiği gibi feedrate modal durumlarını kolayca değiştirecek şekilde yapılandırılabilir: G95 G01 Z-50. F0.2 ;.

Sistem Kategorisi	Control Element / Setting	Teknik Açıklama ve Değer Aralığı
Parametreler	Parameter #1074 I_Sync	Güç açıldığında/resetlendiğinde ilk senkronize ilerleme ayarı. 0 = Asenkron (G94), 1 = Senkron (G95).
Parametreler	Parameter #1268 ext04/bit2	Senkronize kılavuz çekme (tapping) ilerleme modu yürütme bayrağı. 0 = rigid tapping kesinlikle G95 mm/rev'dir, 1 = kılavuz çekme çevriminde G94 mm/min değerine izin verir.
Parametreler	Parameter #1292 ext28/bit1	Senkronize kılavuz çekme ve feedrate konfigürasyon parametresi.
Alarmlar	M01 0105 (Operation error)	G95 senkronize ilerleme hareketi sırasında spindle hızı sıfır ise tetiklenir.
Alarmlar	P32 (Address error)	Kontrol ünitesi G94 modal durumunda kilitliyken E adresi (inç başına diş sayısı) programlanırsa oluşur.
Alarmlar	P62 (No F command)	G12.1 kutupsal koordinat enterpolasyonu G95 modunda başlarsa ve deklare edilmiş bir F kodu olmadan G94'e geçişe zorlarsa tetiklenir.
Sürümler	M vs. L Sistemleri	Standart sistemler G94/G95 kullanır. Klasik G-kodu Sistemi A çalıştıran L sistemleri ise G98 (feed per minute) ve G99 (feed per revolution) kullanır.

Uyarı: Fiziksel bir kuru çalıştırma (Dry Run) yapmak G95 modal durumlarını tamamen baypas eder ve standart G94 kurallarını uygular; bu da eksenlerin spindle-senkronize hızlar yerine yapılandırılmış manuel jog hızlarında hareket etmesine neden olur.

Marka Karşılaştırmaları

Karşılaştırma Özelliği	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Frezeleme ve Tornalama Sözdizimi	Standart frezeleme: G94 (feed/min), G95 (feed/rev). Standart klasik tornalama: G98 (feed/min), G99 (feed/rev).	Standart yerel mod: G94 (doğrusal ilerleme), G95 (devir başına ilerleme). ISO Dialect T Sistem A: G98/G99.	Standart sistemler: G94 (asynchronous feed), G95 (synchronous feed). Klasik G-kodu Sistemi A: G98/G99.
Diş Başına İlerleme (FZ)	— (no source)	G95 FZ=... kullanılarak yerel olarak desteklenir ve $TC_DPNT takım veri parametresini referans alır.	— (no source)
Spindle/Eksen Senkronizasyon Seçimi	— (no source)	Herhangi bir spindle/eksene göre ilerleme hızını türetmek için FPR(...) talimatı aracılığıyla dinamik olarak desteklenir.	— (no source)
Manuel JOG Entegrasyonu	— (no source)	Spindle-senkronize manuel el çarkı hareketlerini etkinleştirmek için SD41100 aracılığıyla desteklenir.	— (no source)
Varsayılan Açılış Parametreleri	Parameter 3402 bit 4 (FPM) tarafından yönetilir (0 = G95, 1 = G94).	— (no source)	Parameter #1074 I_Sync tarafından yönetilir (0 = G94, 1 = G95).
Kılavuz Çekme Esnekliği	— (no source)	— (no source)	Parameter #1268 ext04/bit2 aracılığıyla kılavuz çekme sırasında zaman bazlı G94 komutlarına izin verir.
Kuru Çalıştırma Kuralları	— (no source)	— (no source)	G95'i baypas eder, manuel jog ilerleme hızında G94 zaman bazlı hız ölçeklendirmesini zorunlu kılar.

Teknik Analiz

Bu üç markanın mimari uygulamalarını analiz etmek, belirgin mühendislik felsefelerini ortaya koymaktadır. Fanuc, derin geriye dönük uyumluluğu ve donanım düzeyinde parametrelendirmeyi vurgular. Hassas ölçeklendirmesini doğrudan 1403 (MIF) ve 1405 (FR3) gibi parametrelere izole ederek, tezgah üreticileri bellek içindeki ondalık artış davranışlarını tam bir CAM post-processor revizyonuna ihtiyaç duymadan değiştirebilir. Bu, eski programların onlarca yıllık klasik Fanuc platformlarında sorunsuz çalışmasını sağlar ancak feedrate ölçeklendirme uyumsuzluklarını prevent etmek için manuel parametre yönetimini gerektirir.

Siemens, yazılım esnekliği ve dinamik çok eksenli enterpolasyona doğru keskin bir şekilde ayrışır. Diş bazlı programlamanın (FZ) ve aktif takım diş ofseti takibinin ($TC_DPNT) dahil edilmesi, çevrimdışı matematik hesaplamalarını ortadan kaldırarak hesaplamaları tamamen CNC kernel'inin içine taşır. Siemens, FPR talimatını sağlayarak spindle-senkronize feedrate'lerin herhangi bir aktif alt spindle (sub-spindle) veya dönen eksene göre ölçeklenmesini etkinleştirir; bu yetenek, karmaşık çok amaçlı mill-turn merkezlerinde muazzam bir operasyonel avantajı temsil eder. Ayrıca, devir başına ilerleme hızını doğrudan manuel el çarklarına (SD41100) entegre etmek, operatör kontur kontrolüne odaklanıldığını yansıtır.

Mitsubishi, sağlam güvenlik geçersiz kılmaları ve özel idari varsayılanlar sağlayarak bu sözdizimi esnekliğini dengeler. #1074 I_Sync parametresi, torna ve freze kurulumları arasındaki klasik ayrımı çözerek atölyelerin açılış varsayılanlarını birleştirmesini sağlar. Kutupsal koordinat enterpolasyonu (G12.1) sırasındaki güvenlik davranışları aktif olarak yönetilir; kontrolör fiziksel geometrileri korumak için asenkron ilerlemeye zorla geri döner ve yeni bir F komutu talep eder. Benzer şekilde, G94 dakika başına ilerleme deklarelerinin parametre #1268 aracılığıyla senkron kılavuz çekme çevrimlerini yönetmesine izin verilmesi, eski CAM postları için yüksek geriye dönük uyumluluk sağlar.

Program Örnekleri

Fanuc Programlama Örneği

; Fanuc Mill-Turn Profil Programı
G90 G21 G40 ; Mutlak metrik mod, telafiyi iptal et
G95 G01 Z-50.0 F0.2 S1000 M03 ; Devir başına ilerlemeye geç, spindle 1000 RPM'de saat yönünde dönerken 0.2 mm/rev ile derinliğe ilerle
G94 G01 X100.0 F250.0 ; Dakika başına ilerlemeye geri dön, 250 mm/min ile doğrusal ilerleme

Fanuc Kuru Çalıştırma Yol Analizi

Kuru çalıştırma doğrulaması: İlk blokta kontrolör standart mutlak konumlandırmayı kurar. İkinci blokta G95, Z ekseni hareketini dönen spindle'a kilitleyerek senkronize devir başına ilerlemeyi başlatır. Spindle saat yönünde 1000 RPM hızla dönerken ve ilerleme hızı 0.2 mm/rev iken, Z ekseni hesaplanan 200 mm/min hızla doğrusal olarak ilerler. Üçüncü blokta G94, durumu anında asenkron dakika başına ilerlemeye değiştirerek, spindle RPM dalgalanmalarını tamamen göz ardı eder ve X eksenini katı bir zaman bazlı 250 mm/min hızla hareket ettirir.

Siemens Programlama Örneği

N10 G290 (Siemens yerel moduna geç)
N20 G95 FZ=0.02 S1200 M3 (Spindle 1200 RPM, aktif takım ofseti diş sayısını kullanarak 0.02 mm/tooth ile diş başına ilerleme)
N30 G1 Z-35.0 (Z ekseni boyunca doğrusal enterpolasyon gerçekleştir)
N40 G94 F350 (Hızlı takım geri çekme için doğrusal ilerleme hızı 350 mm/min moduna geç)

Siemens Kuru Çalıştırma Yol Analizi

Kuru çalıştırma doğrulaması: N10 bloğu yerel Siemens komut sözdizimini (syntax) ayarlar. N20 bloğunda G95, devir başına ilerlemeyi etkinleştirir ancak özellikle FZ=0.02 diş başına ilerleme parametresini kullanır. Siemens yorumlayıcısı takım veritabanına erişir, aktif takımın diş parametresini ($TC_DPNT, örneğin 4 diş) okur ve dinamik olarak buna eşdeğer bir 0.08 mm/rev (0.02 mm/tooth × 4 diş) devir başına ilerleme hızı hesaplar. Takım, Z ekseni boyunca 0.08 mm/rev hızla ilerler. N40 bloğunda G94, senkronize durumu iptal ederek ekseni spindle'dan bağımsız olarak 350 mm/min hızla geri çekilmeye zorlar.

Mitsubishi Programming Example

; Mitsubishi Torna Diş Açma Hazırlığı
G90 G21 G95 ; Mutlak programlama, metrik sistem, devir başına senkron ilerleme
G01 Z-40. F0.15 S800 M03 ; 800 RPM spindle rotasyonu altında 0.15 mm/rev ile doğrusal kesim
G94 G04 X4.0 ; Zaman bazlı 4.0 saniyelik dwell yürütmek için asenkron ilerlemeye geç

Mitsubishi Kuru Çalıştırma Yol Analizi

Kuru çalıştırma doğrulaması: İlk blokta G95, senkronize devir başına ilerlemeyi kurar. İkinci blok, Z ekseni boyunca doğrusal bir hareket komut eder. Spindle 800 RPM hızla dönerken ve ilerleme hızı 0.15 mm/rev iken, takım 120 mm/min hızla ilerler. Üçüncü blokta programcı, bir dwell (G04) komut etmeden önce G94 dakika başına ilerlemeye geçer. G94 altında, X4.0 komutu makineyi tam olarak 4.0 saniye boyunca beklemeye (dwell) zorlar; eğer kontrol G95'te bırakılsaydı, dwell katı bir zaman gecikmesi yerine spindle devirlerine göre hesaplanacaktı.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden ve Çözüm
Fanuc	PS0011	Grup 05 modal ilerleme modları (G94/G95) arasında geçiş yaptıktan hemen sonra yeni bir F kodunun atlanması (MFC parametresi 1 olarak ayarlandığında).	Yürütme, geçiş bloğunda anında durur ve ekranda bir FEED ZERO COMMAND alarmı görüntülenir.	Güvenlik için Parameter 13450 bit 4 (MFC) parametresini 1 olarak yapılandırın ve G94/G95 geçişini içeren bloğa yeni bir F değeri programlayın.
Fanuc	PS0187	Spindle hızı sıfır (S0) olarak komut edilmişken veya spindle durdurulmuşken G95 modunda eksen hareketi komut edilmesi.	Eksen tamamen yerinde kilitli kalır ve spindle-senkronize hız hatası fırlatılır.	Geçerli bir spindle hızı (S değeri) programlayın ve G95'i yürütmeden önce spindle'ın aktif olarak döndüğünden (M03/M04) emin olun.
Siemens	Alarm 14800	Geçersiz kılan sabit bir feedrate olmadan G94/G95 modlarında programlanan feedrate F0 olarak girilmiştir.	Program yürütülmesi "Programmed path velocity less than or equal to zero" mesajıyla durur.	Aktif blokta sıfırdan farklı, pozitif bir F veya FZ feedrate değeri deklare edin.
Siemens	Alarm 10861	G94, G95 veya G96 aktifken bir konumlandırma ekseninde sıfır veya negatif F ya da FZ programlanması.	Kontrolör yürütmeyi durdurur, eksenler kilitlenir ve "velocity of positioning axis is zero" hatası görüntülenir.	Takım ofsetlerini ve program verilerini inceleyin; pozitif, sıfır olmayan bir feedrate deklare edin. Tam sistem resetlemesi gerektirir.
Mitsubishi	M01 0105	G95 (senkronize ilerleme) modunda bir hareket bloğu yürütülürken spindle rotasyon hızının sıfır olması.	Eksenler enterpolasyonlar sırasında süresiz olarak durur (stall) ve aktif bir Operation Error kodu görüntülenir.	Spindle'ın aktif olduğunu ve encoder'ın pals ilettiğini doğrulayın. G95 öncesinde aktif bir S kodu ve M03/M04 programlayın.
Mitsubishi	P32	Kontrol ünitesi G94 (dakika başına ilerleme) modal durumundayken vida diş açma hatvesi E adresinin programlanması.	İşlem anında durur ve P32 Address Error alarmı görüntülenir.	E diş hatve adresini deklare etmeden önce G95 senkronize ilerleme moduna geri geçiş yapın.
Mitsubishi	P62	Deklare edilmiş yeni bir F kodu olmadan G95 modunda kutupsal koordinat enterpolasyonunun (G12.1/G112) başlatılması.	Kontrol otomatik olarak ilerleme durumlarını G94'e geçirir, durur ve No F Command hatası fırlatır.	Kutupsal koordinat başlatma bloğunun hemen içinde yeni bir F feedrate komutu deklare edin.

Uygulama Notu

CNC tezgahlarında duruş sürelerini (downtime) sıfırlamak ve parça hurda oranını en aza indirmek için kontrol ünitesi parametrelerinin ve alarm yapılarının optimize edilmesi kritik önem taşır. Fanuc sistemlerinde Parameter 13450 bit 4 (MFC) değeri 1 olarak ayarlandığında, Group 05 modal geçişlerinde (G94/G95) yeni bir F kodu yazılması unutulursa kontrol ünitesi modal değeri devralmak yerine programı durdurarak güvenli bir şekilde PS0011 (FEED ZERO COMMAND) alarmı verir. Ayrıca G95 modunda iş mili hızı sıfır (S0) veya iş mili tamamen durmuşken (M05) eksen hareketi komut edilirse kontrol ünitesi PS0187 alarmıyla eksenleri kilitler. Mitsubishi sistemlerinde ise `#1074 I_Sync` parametresi sayesinde tezgah açılış başlangıcının G94 veya G95 modunda olacağı belirlenerek program uyumsuzlukları önlenir. Mitsubishi'nin dairesel kutupsal koordinat enterpolasyonu (G12.1/G112) aktifken G95 modundan G94 moduna geçildiğinde yeni bir F kodu girilmezse P62 alarmı tetiklenir ve iş mili durdurularak kesici takımın mengene çenelerine çarpması engellenir. Bunun yanı sıra, Mitsubishi parametre `#1268 ext04/bit2` sayesinde kılavuz çekme (tapping) döngülerinde G94 mm/min cinsinden zaman bazlı komutlara izin verilerek CAM çıktılarında esneklik ve maliyet tasarrufu sağlanır. Siemens ünitelerinde ise MD20380 veya tooth count `$TC_DPNT` gibi parametrelerle takım dişi bazlı FZ komutları yürütülerek manuel hesaplama hatalarından doğan hurda riski sıfırlanır. Ayrıca birçok frezeleme işleminde, yanlış ilerleme modları takım boyu ofsetleri ile yıkıcı şekilde etkileşime girer; örneğin, takım boyu telafisi (G43, G44 veya G49) aktifken, ani bir G95 hız dalgalanması yol sapma hatalarını büyüterek anında sert çarpışmalara yol açabilir. G95 devir başına ilerleme modunda tezgahlarda eksen hızının `FC = F × N × OVR` formülüyle iş mili devrine (N) bağlandığı unutulmamalıdır. Özellikle torna tezgahlarında G95 ile Constant Surface Speed (G96) birleştirildiğinde, kesici takım merkez çizgisine yaklaştıkça spindle devri kontrolsüz şekilde tırmanır. Bu kontrolsüz hızlanmayı sınırlamak için G92 veya G50 iş mili devir sınırlama komutlarının (spindle speed clamp) mutlaka programın başına yazılması gerekir; aksi takdirde eksenler aşırı hızla ilerleyerek taret hizasını bozacak ve büyük maddi hasara yol açacaktır. Mitsubishi'de kuru çalıştırma (dry run) anahtarı aktif edildiğinde ise G95 modal durumu devre dışı kalır ve tezgah G94 dakika başına ilerleme kurallarına geçerek eksenleri JOG hızında sürer, bu sebeple kuru çalıştırma sırasında grafik ekran simülasyonları ile yörünge doğrulaması yapılmalıdır.

İlişkili Komut Ağı

• G93 (Inverse Time Feedrate): Çok eksenli eş zamanlı frezelemede standart olan ve hareket bloğunu tamamlamak için gereken sürenin dakika cinsinden tersini belirterek hem G94 hem de G95 modlarını geçersiz kılan komut.
• G96 (Constant Surface Speed ON): Spindle-senkronize yüzey hızını sağlamak için torna tezgahlarında doğal olarak G95 devir başına ilerleme davranışlarına dayanan ve bunu varsayılan olarak kullanan komut.
• G97 (Constant Spindle Speed ON/OFF): G96'yı iptal ederek spindle'ı sabit bir RPM değerine kilitleyen ve uzun doğrusal kesimler sırasında G95 eksen hareket hızlarını doğrudan stabilize eden komut.
• G12.1 / G112 (Polar Coordinate Interpolation): Mitsubishi ve diğer kontrollerde G95 durumlarını zorla geçersiz kılan, sistemi asenkron G94'e kaydıran ve geometriyi korumak için yeni bir F kodu bildirimi gerektiren karmaşık enterpolasyon modu.
• FPR (Siemens Master Spindle Designation): G95 devir başına yol hareketlerini hesaplamak için hangi döner eksenin veya ikincil spindle'ın geri besleme encoder kaynağı olarak kullanılacağını dinamik olarak atayan talimat.

Sonuç

CNC atölyelerinde eksen çarpışmalarından kaynaklanan yüksek taret onarım maliyetlerini önlemek, plansız duruş sürelerini (downtime) engellemek ve parça hurda oranını düşürmek için katı bir operasyonel disiplin ve parametrik kontrol uygulanmalıdır. Her programın başında G94 veya G95 modal kodları açıkça deklare edilmeli, geçiş yapılan satırlarda yeni F kodları kesinlikle belirtilmeli ve Fanuc 13450 bit 4 (MFC), Mitsubishi #1074 I_Sync gibi emniyet parametreleri aktif tutulmalıdır. G96 ile G95 entegrasyonunda maksimum iş mili devri G92/G50 komutlarıyla sınırlandırılmalı ve kesime başlamadan önce mutlaka grafik ekran simülasyonları üzerinden yörünge doğrulaması yapılmalıdır. Bu basit fakat hayat kurtarıcı kuralların uygulanması, hem pahalı karbür takımları ve iş millerini koruyacak hem de işletmenize sürdürülebilir bir maliyet tasarrufu sağlayacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

G95 devir başına ilerleme modunda CNC tezgahım alarm vermeden neden tamamen hareketsiz kalıyor?

Bu durum, G95 modunun eksen hareketini hesaplamak için spindle encoder geri besleme palslerine ihtiyaç duymasından kaynaklanır. Spindle tamamen duruyorsa (M05) veya sıfır hızda (S0) komut edilmişse, hesaplanan eksen ilerleme hızı tam olarak sıfır olur. Kontrol aktif olsa bile eksenler hareket etmez. Eyleme yönelik pratik ipucu: G95 kesme hareketini başlatmadan önce programınızda mutlaka M03/M04 iş mili dönme komutunun ve sıfırdan büyük bir S (devir) değerinin aktif olduğunu kontrol edin.

Fanuc kontrol ünitelerinde F kodu yazmadan G94'ten G95'e geçildiğinde oluşan çarpışmaları engellemek için hangi parametre ayarlanmalıdır?

Fanuc'ta Parameter 13450 bit 4 (MFC) bu güvenlik davranışını yönetir. MFC 0 olduğunda, CNC önceki dakika başına modal ilerlemeyi doğrudan devir başına modal ilerleme olarak devralır (örneğin F250 mm/min, F250 mm/rev olur) ve ani bir çarpışma gerçekleşir. MFC değeri 1 olarak ayarlandığında ise yorumlayıcı geçiş satırında yeni bir F kodu yazılmamışsa PS0011 (FEED ZERO COMMAND) alarmı verir ve çarpışma gerçekleşmeden önce tezgahı güvenle durdurur. Eyleme yönelik pratik ipucu: Tezgah parametre ekranından Parameter 13450.4 (MFC) değerini 1 olarak güncelleyin ve programınızda G94/G95 geçişi yapılan her satıra yeni bir F değeri yazmayı standartlaştırın.

Mitsubishi CNC ünitelerinde kutupsal koordinat interpolasyonu (G12.1) başlatıldığında neden P62 alarmı alıyorum ve bu durum kesiciyi nasıl korur?

Mitsubishi'de kutupsal koordinat enterpolasyonu (G12.1/G112) başlatıldığında kontrol eksenleri zaman bazlı kontrol etmelidir. Sistem G95 (devir başına ilerleme) modal durumundaysa otomatik olarak asenkron G94 (dakika başına ilerleme) moduna geçiş yapar. Eğer bu geçiş satırında deklare edilmiş yeni bir F kodu yoksa kontrol sistemi P62 (No F Command) alarmı verir ve durur. Bu durum kesici takımın kontrolsüz şekilde aynaya veya mengene çenelerine dalmasını önleyerek koruma sağlar. Eyleme yönelik pratik ipucu: Programınızda G12.1 komutunu çağırdığınız bloğa doğrudan dakika başına ilerleme hızını temsil eden yeni bir F kodunu (örneğin G12.1 G94 F300) ekleyerek alarmı giderin ve kesme emniyetini sağlayın.