CNC Arıza Teşhisinde 7 Adımlı Yöntem: Maliyet ve Hurda Oranı Odaklı Rehber
Fanuc, Siemens ve Mitsubishi CNC sistemlerinde arıza teşhisi yapın. Parametre ayarları ve hata kodları ile maliyetleri düşürün, parça hurdalarını tamamen önleyin.
Giriş
CNC atölyelerinde fener milinin (spindle) rigid tapping sırasında ilerlemesiz (feedrate) dönmeye devam etmesiyle fırlayan veya kırılan bir kılavuz takımı, sadece saniyeler içinde binlerce liralık havacılık alaşımı iş parçasını hurdaya (scrap) ayırır ve tüm vardiyanın üretim zamanını yok eder. Fanuc sistemlerinde bir F-kodu hatasıyla tetiklenen PS0011 (FEED ZERO) veya dairesel interpolasyondaki sapmalarla oluşan PS0020 alarmları, feci mekanik çarpışmaları önlemek için tasarlanmış birer emniyet kilididir. Bu koruyucu sistemler, makineyi ve takımı korurken aynı zamanda plansız duruş sürelerine (downtime) yol açarak üretim verimliliğini doğrudan baltalar. İşletmelerin karlılığını koruması ve hurda oranını (scrap rate) sıfıra indirmesi, Fanuc, Siemens ve Mitsubishi ünitelerindeki güvenlik parametrelerinin ve alarm kurtarma adımlarının mükemmel bir şekilde optimize edilmesine bağlıdır.
Teknik Özet
| Ölçüm veya Nitelik | Teknik Özellik Detayları |
|---|---|
| Komut Kodu veya Modu | Yok (Sistem Teşhis Yöntemi) |
| Modal Grubu | Non-modal / Teşhis Yöntemi |
| Desteklenen Markalar | Fanuc, Siemens, Mitsubishi |
| Kritik Parametreler | Fanuc Parameter No. 8900 Bit 0 (PWE), Siemens MD13150 ($MN_SINAMICS_ALARM_MASK), Mitsubishi #8931 |
| Birincil Operasyonel Kısıtlama | Parameter Write Enable (PWE) ayarını etkinleştirmeden veya ekran kilidi değişkenlerini değiştirmeden sistem parametrelerini düzenlemeyin. |
Hızlı Okuma
- Yazma İzinlerini Doğrulayın: Fanuc Parameter No. 8900 Bit 0 (PWE) değerini 1 yaparak Parameter Write Enable işlevini etkinleştirin veya panel yapılandırmalarını ayarlamadan önce Mitsubishi Parameter #8931 değerinin 0 olduğundan emin olun.
- Referans Dizilerini Tamamlayın: Mitsubishi M01 0009 hatalarını önlemek için G30 koordinat dizilerini komut etmeden önce, sistem açılışından sonra standart bir G28 referans konumuna dönüş işlemi gerçekleştirin.
- Aşırı Hareket (Overtravel) Sınırlarını Ayarlayın: Mekanik eksen çarpışmalarını önlemek için Mitsubishi Parameters #2013 (OT-) ve #2014 (OT+) parametrelerinde depolanmış strok limitlerini tanımlayın veya Siemens MD36030 durma toleranslarını ayarlayın.
- Güvenli Jog Yönlerini Kullanın: Güvenlik sinyallerini geçersiz kılmak yerine, bir Chuck veya tailstock sınır çarpışmasını (örneğin Mitsubishi M01 0008) temizlerken eksenleri kesinlikle ters yönde jog edin.
- Osiloskop İzlemelerini Tetikleyin: Dinamik kapalı çevrim konum ve hız verilerini kaydetmek için doğrudan G-code içinde $AN_SLTRACE=1 kullanarak entegre Siemens Servo Trace yardımcı programını etkinleştirin.
- Elektriksel Gürültülikleri İzole Edin: Ciddi alarmlar (Mitsubishi Z53 veya SV servo alarmları gibi) yalnızca atölyedeki bitişik makineler çalışırken meydana geliyorsa, harici güç şebekesi dalgalanmalarını ve gürültüyü izleyin.
Temel Kavramlar
Fanuc sistemlerinde CNC arızalarını teşhis ederken, programcılar ve operatörler arızanın sözdizimi (syntax) hatalarından mı, servo donanımından mı yoksa harici çevre birimlerinden mi kaynaklandığını izole etmek için sistematik bir hata giderme yaklaşımını kesinlikle izlemelidir. Kılavuzlar, belirli sorulardan oluşan kapsamlı bir araştırma yaklaşımının ana hatlarını çizer: arızanın tam olarak ne zaman meydana geldiği, hangi program ve sıra numarasının aktif olduğu, eksenel hareket sırasında mı oluştuğu, bir M/S/T kodunun yürütülüp yürütülmediği, arızanın tek bir programa özgü olup olmadığı ve tekrarlanabilir olup olmadığı. Operatörler, hareketi gerçekleştirmeden önce modal G-code ve koordinat sistemlerinin düzgün şekilde kurulduğundan emin olmalıdır; bunun yapılmaması, kesici takımın iş parçasına çarpmasına, potansiyel olarak parçayı clamp üzerinden fırlatmasına, fiziksel yaralanmalara veya hasarlı takımlara neden olabilecek beklenmedik takım yollarına yol açabilir. Eğer bir program hatalı yazılırsa —örneğin bir takım değişimi (M06) gerçekleştirmeden önce bir hazır çevrimi (canned cycle) iptal etmeyi unutmak veya taretin takım değiştirme yöntemini yanlış yapılandırmak gibi— makine duracak ve mekanik hasarı önlemek için bir alarm kodu üretecektir. Güvenli kullanım, operatörlerin test edilmemiş kodları, özellikle de takımın eksen sınırını aşmasını (overtravel) önlemek için chuck ve tail stock bariyeri gibi sınırlar içinde çalışırken, kuru çalıştırma (dry run) yöntemiyle denemesini gerektirir.
Etkili arıza teşhisi, operatörün dahili teşhis (DGN) ekranlarını kullanarak arıza anında makinenin tam durumunu yakalama yeteneğine büyük ölçüde dayanır. PS0020 (OVER TOLERANCE OF RADIUS) gibi bir alarm kodu tetiklendiğinde, somut sonuç çevrimin durdurulmasıdır; bu da makineyi, ciddi şekilde fazla kesmeye ve parçanın mahvolmasına yol açacak hatalı bir spiral takım yolunu yürütmekten fiziksel olarak korur. Operatörler, servo alarmlarından veya aşırı ısınma alarmlarından (OH0700/OH0701) önce sıklıkla görülen olağandışı motor titreşimi, soğutma sıvısı yetersizliği veya yanmış bir fan motoru gibi fiziksel belirtileri dikkatle izlemelidir. Trouble Diagnosis Guidance ekranı gibi yerleşik teşhis araçlarını kullanan bakım personeli, kök nedeni kopmuş bir pals kodlayıcı kablosuna, aşırı yüklenen bir amplifikatöre veya uygunsuz bir feedrate komutuna kadar görsel olarak takip edebilir.
Siemens arıza teşhisinin anında pratik programlama etkisi, donanım bütünlüğünü korumak için işlemenin hızlı ve mutlak bir şekilde kesilmesidir. Bir hata algılandığında, kontrolör bir alarm kodu yayınlar ve bir NC Stop veya aktif hızlı frenleme gerçekleştirir, sıklıkla sürücüleri felç etmek için NC ready rölesini düşürür. Programcılar ve operatörler, işlemler sırasında mekanik tutma cihazlarının durumunu yakından izlemelidir. Örneğin, ağır işleme basıncı nedeniyle bir eksen hedef konumundan uzağa itilirse ve standstill izleme alarmını tetiklerse, operatörler sıkıştırma (clamping) durumunu mekanik olarak iyileştirmelidir (örneğin clamp üzerindeki basıncı artırmalıdır). Bununla birlikte operatörler, taret motorunun aşırı yüklenmesini veya fener mili (spindle) dönerken chuck ünitesini çalıştırma girişimini gösteren OEM PLC alarmlarını izlemelidir. Ignoring these safety interlocks, or failing to program a tool change point far enough outside the retraction area so the turret can swivel safely, will inevitably lead to a severe hard collision or a scrap part due to tool breakage.
Mitsubishi platformlarında kapsamlı CNC arıza teşhisi gerçekleştirirken, bakım personeli ve operatörler 4 aşamalı bir "Confirm Trouble's Situation" (Arıza Durumunu Doğrulama) yaklaşımını kesinlikle uygulamalıdır: tam oluşum zamanını, makine durumunu (otomatik veya manuel mod), ilgili arıza/alarm kodunu ve arızanın sıklığını tanımlamak. Çözülmemiş alarmların pratik programlama etkisi, chuck, tailstock veya taret gibi fiziksel engellere karşı feci bir sert çarpışmayı önlemek için tüm eksen hareketlerini anında durduran, otomatik çevrim ilerlemesinde katı bir kilit (interlock) oluşturmasıdır. Programcılar ve operatörler, kesintili arızaları teşhis ederken belirli çevresel arıza nedenlerini aktif olarak izlemelidir; Mitsubishi teşhis protokolü, bir arızanın çok seyrek veya benzersiz şekilde atölyedeki bitişik bir makine çalışırken meydana gelmesi durumunda, kök nedenin dahili CNC mantığından ziyade tesisteki ani bir şebeke voltajı düşüşü veya elektriksel gürültü olmasının son derece muhtemel olduğunu açıkça belirtir. Güvenli kullanım, M01 0008 Chuck/tailstock stroke end gibi aktif bir alarm kodunu temizlemeye çalışmadan önce, operatörlerin girişim bölgesini boşaltmak ve spindle clamp ünitesi veya takım tutucu gibi mekanik bileşenlerin hasarsız olduğundan emin olmak için makineyi kesinlikle ters yönde jog etmelerini gerektirir. Mutlak konum kaybının düzgün teşhis edilememesi veya uygun dogless sıfır noktası başlatma (dogless zero-point initialization) işlemi gerçekleştirilmeden bir sürücü ünitesinin hatalı şekilde değiştirilmesi, makinenin ciddi şekilde uzamsal yönelimini kaybetmesine neden olarak kaçınılmaz olarak parçanın hurdaya çıkmasına veya kritik mekanik hasara yol açar.
Komut Yapısı
Sistem teşhisi ve eksen güvenlik sınırları, katı komut adres biçimleri ve bit düzeyinde parametre yapıları tarafından yönetilir. Teknisyenler, bir arızanın kaynağını bulmak için yazılımsal hata mesajlarının fiziksel donanım durum sinyalleriyle nasıl bağlantılı olduğunu anlamalıdır. Her kontrol platformu, aktif alarmları, eksen konumlarını ve interlock yapılarını yönetmek için özel bir dil kullanır. Örneğin Fanuc, teşhis ekranlarındaki ikili bit eşlemelerine (bit 0 ila bit 7) güvenirken; Siemens, sayısal yer tutuculara sahip yapılandırılmış mesaj dizilerini kullanır ve Mitsubishi, güvenlik cihazlarını doğrudan dahili PLC kaydedicilerine (registers) eşler.
Bu parametrelerin doğru şekilde ayarlanması, mekanik aşırı hareketi (overtravel) önler ve kurulum sırasında spindle hızlarını sınırlar. Dairesel interpolasyon sınırları kesin yarıçap değerleriyle tanımlanırken, sürücü amplifikatörleri mekanik motor aşırı yükünü algılamak için standstill izleme pencerelerini kullanır. Bu parametrelerin ayarlanması, yazma erişiminin kilidini açmak için güvenlik kodlarının ve belirli kontrol girişlerinin aktif olarak doğrulanmasını gerektirir. Eksenlerin yapısal sınırların ötesine geçmesine neden olarak büyük makine çarpışmalarına yol açabileceği için plansız parametre değişiklikleri yasaktır.
Markaya Özgü Teşhis Sözdizimi
- Fanuc Adres Yapısı: Modal ve non-modal G-code, M-code ve özel makro değişkenlerini birleştiren yapılandırılmış bir sözdizimi kullanır. Parametreler, teşhis ve sistem ekranlarındaki ikili bit yapıları (örneğin bit 0 ila bit 7) aracılığıyla ayarlanır. Standart adresler arasında doğrusal eksenler için X, Y, Z; dairesel yay merkezleri için I, J, K; ve sıra numaraları, hazır çevrim parametreleri ve alt program çağrıları için P, Q, R yer alır. Özel makrolar, gelişmiş matematik ve kontrol ifadeleri için köşeli parantez mantığı ve değişkenler (örneğin #20000) kullanır.
- Siemens Mesaj Biçimlendirmesi: Biçimlendirilmiş mesaj dizesi: <Alarm No.> <Konum verisi> <Alarm metni>. Standart sistem hatalarını başlatmak için kullanıcı tarafından programlanan sözdiziminden kaçınarak, dinamik değişken verilerini gömmek için %1 (Kanal veya Sistem hata numarası) ve %2 (Blok numarası, etiket veya genel parametre) yer tutucularını kullanır.
- Mitsubishi PLC Sinyal Eşlemesi: HMI teşhis ekranları (I/F Diagnosis, NC Memory Diagnosis) ve fiziksel donanım ekranları. PLC sinyalleri X (girişler) ve Y (çıkışlar) cihazlarına (örneğin X0200, Y0200) ve dahili durumlar R-kaydedicilerine (örneğin R26, R56) eşlenir. Fiziksel 7 segmentli LED yanıp sönme sözdizimi: üç kez yanıp söner ve ardından alarm kodu üç sıralı bölümde görüntülenir.
Teşhis Parametreleri ve Limitleri
| Marka Adı | Parametre veya Adres | İşlevsel Açıklama | Ayar Aralığı veya Değerleri |
|---|---|---|---|
| Fanuc | Parameter No. 3410 | Bir yayın başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki yarıçap farkı için tolerans sınırını ayarlar | Doğrusal mesafe / Artış birimleri |
| Fanuc | Parameter No. 8900 (Bit 0 - PWE) | Panel değişikliklerine izin veren Parameter Write Enable anahtarı | 0 (Devre Dışı) veya 1 (Etkin) |
| Fanuc | Parameter No. 1422 / 1432 | Maksimum kesme feedrate değerini tanımlar (sıfır olması feedrate alarmını tetikler) | Feedrate birimleri |
| Siemens | MD13150 $MN_SINAMICS_ALARM_MASK | SINAMICS sürücü hatalarının ve uyarılarının görüntülenmesini filtrelemek için kullanılan onaltılık (hexadecimal) bit maskesi | Onaltılık (Varsayılan: 0909H, tümünü göster: FFFFH) |
| Siemens | MD11411 $MN_ENABLE_ALARM_MASK | Alarm görüntülemeyi ve reaksiyonunu yapılandırır (Bit 11: genişletilmiş teşhis; Bit 0: otomatik mod alarm reaksiyonu) | Bit maskesi (örneğin Bit 11, Bit 0) |
| Siemens | MD36030 $MA_STANDSTILL_POS_TOL | Standstill izleme için konum tolerans aralığını tanımlar | Doğrusal mesafe |
| Mitsubishi | #8931 | Harici teşhis araçları vasıtasıyla parametre ayarını ve çalışmasını kısıtlar | 0 ila 2 (1 veya 2, araç üzerinden ayar yapmayı devre dışı bırakır) |
| Mitsubishi | #2013 OT- / #2014 OT+ | Soft limit I- / I+; depolanan stroke limitinin negatif ve pozitif sınırları | -99999.999 ila 99999.999 (mm) |
| Mitsubishi | #1302 AutoRP | Program yeniden başlatıldığında başlangıç konumuna otomatik dönüşün etkin olup olmadığını belirler | 0 (Devre Dışı) veya 1 (Etkin) |
Marka Uygulamaları
Fanuc
Fanuc sistemlerinde mühendisler, MDI paneli üzerinden koordinat veya bariyer parametresi ayarlarına izin vermek için Parameter No. 8900 (Bit 0 - PWE) değerini 1 yapmalıdır. Dairesel hareketler programlandığında, kontrol ünitesi başlangıç ve bitiş yörünge yarıçaplarını karşılaştırarak Parameter No. 3410 içinde tanımlanan maksimum tolerans eşiğini uygular. Takım koordinatları ve yörüngeleri, G-code bloklarındaki standart mutlak (absolute) ve artımlı (incremental) girişler kullanılarak kurulur. Bu hareketler; konum kaymalarını ve eksen ofsetlerini yapılandıran G50 X10.0 Z20.0, G00 W50.0 ve G91 U100.0 sözdizimi satırlarında gösterilmektedir.
| Parametre, Alarm, veya Versiyon | Sistem Teşhis Detayı |
|---|---|
| Parameter No. 1422 / 1432 | Maksimum kesme feedrate değerini tanımlar (sıfır olarak ayarlanması otomatik bir feedrate alarmı tetikler). |
| Alarm PS0020 | G02/G03 dairesel interpolasyonu sırasında tetiklenen OVER TOLERANCE OF RADIUS. |
| Alarm PS0011 | F-code ile komut verilen kesme feedrate değeri sıfır olduğunda veya kılavuz çekme (rigid tapping) için çok küçük olduğunda tetiklenen FEED ZERO alarmı. |
| Alarm SV0401 / SV0404 | Hız kontrolü hazır sinyalleri (V READY OFF / V READY ON) kesildiğinde veya uygunsuz şekilde etkinleştiğinde tetiklenen servo alarmları. |
| Versiyon: M Serisi vs. T Serisi | Rigid tapping işlemi için G84/G74 (M Serisi) vs. G84/G88 (T Serisi) kullanılır; takım boyu ofsetleri için G43/G44 (M Serisi) vs. G41/G42 takım ucu yarıçap telafisi (T Serisi) kullanılır. |
| Versiyon: 30i-B / 0i-F | Smart Troubleshooting işlevi, αi-B serisi servo amplifikatörlerle eşleştirildiğinde özel olarak kullanılabilir. |
Uyarı: Parameter Write Enable (PWE) işlevinin etkinleştirilmesi kontrolü kurulum durumuna getirir; beklenmedik eksen hareketlerini önlemek için eksen sınırlarını değiştirmeden önce normal operasyonların askıya alındığından emin olun.
Siemens
Siemens SINUMERIK platformları, HMI'ın alarmları ve sürücü uyarılarını nasıl işleyeceğini yapılandırmak için Makine Verisi (Machine Data) değişkenlerine güvenir. Operatörler, SINAMICS sürücü donanım raporlarını filtrelemek için MD13150 parametresini ayarlar ve otomatik çevrimlerin güvenlik sınırı geçişlerine nasıl tepki vereceğini belirlemek için MD11411 parametresini yapılandırır. Programcılar, yerleşik güvenlik komutlarını ve durum izleme çağrılarını doğrudan NC bloğuna yazabilirler. Komut seti, operasyon sırasında eksen davranışlarını yönetmek için FFWOF, $AN_SLTRACE=1, MSG("Check ambient temperature"), ve WAITP(X) gibi ifadeleri kullanır.
| Parametre, Alarm, veya Versiyon | Sistem Teşhis Detayı |
|---|---|
| Parameter MD36030 | Standstill izleme için konum tolerans aralığını tanımlar ($MA_STANDSTILL_POS_TOL). |
| Alarm 10720 | Programlanan yörünge, eksen yazılım limitlerini ihlal ettiğinde tetiklenen yazılım limit anahtarı (software limit switch) ihlali. |
| Alarm 25040 | Mekanik kuvvetlerin bir ekseni MD36030 toleransı dışına itmesiyle tetiklenen standstill izleme hatası. |
| Alarm 700022 | İndeksleme sıkışmaları sırasında DB1600.DBX2.6 aracılığıyla tetiklenen taret motoru aşırı yükü kullanıcı PLC alarmı. |
| Versiyon: 840D sl vs. 828D | Operatör paneli hazır sinyali DB10.DBX108.3 (840D sl) vs. DB2700.DBX2.3 (828D) adresine eşlenmiştir. |
| Versiyon: VSM10 (3AA1 vs 3AA0) | Yükseltilmiş Voltaj Algılama Modülleri (VSM10), eski 0.625 MΩ'a kıyasla > 10 MΩ yalıtım direnci sağlar. |
Uyarı: Donanım değişiminden sonra Safety Integrated sağlama toplamları (checksums) doğrulanmazsa, güç açılış teşhisleri (power-on diagnostics) atlanır; bu da sürücüyü kilitleyebilir ve ilerleme ekseni felcine neden olabilir.
Mitsubishi
Mitsubishi sistemleri, eksen güvenlik alanlarını yönetmek için yazılım kilidi parametrelerini ve eksen dönüş ayarlarını kullanır. Teknisyenler, harici teşhis yazılımlarından gelen kurulum değişikliklerini sınırmak için Parameter #8931'i değiştirir ve programın yeniden başlatılması sırasında otomatik geri dönüş dizilerini yetkilendirmek için Parameter #1302'yi ayarlar. Standart boşta çalışma (freerun) testi ve spindle oryantasyon kontrolleri farklı G-code dizileri kullanır. G04 X1.0, S1000 M03, ve M19 gibi bloklar; kurulum sırasında bekleme sürelerini, spindle rotasyonlarını ve oryantasyon kilitlerini koordine eder.
| Parametre, Alarm, veya Versiyon | Sistem Teşhis Detayı |
|---|---|
| Parameter #2013 / #2014 | Soft limitler için depolanmış strok sınırı negatif ve pozitif sınırları (#2013 OT- / #2014 OT+). |
| Alarm M01 0004 | Harici interlock giriş sinyali KAPALI (OFF) duruma geldiğinde tetiklenen, harici interlock ekseni mevcut alarmı. |
| Alarm M01 0008 | Bariyer koruması altındayken bir eksen chuck/tailstock yasaklı alanına girdiğinde tetiklenen Chuck/tailstock stroke end ax alarmı. |
| Alarm M01 0009 | G28 referans dönüşü tamamlanmadan önce G30 komutu verildiğinde tetiklenen, geçersiz referans noktası dönüş numarası hatası. |
| Alarm M01 0160 | Eksen soft limit aralığının dışından geri döndürüldüğünde, ancak soft limit alanı dışındaki hareket için maksimum hız tanımlanmadığında tetiklenen hız ayarlanmadı alarmı. |
| Version: M70/M700 vs MATRIX 2 | Sol 7 segmentli LED CPU numarasını (0=ana, 1=alt) ve sağ LED önyüklemeyi (M70/M700) gösterir; MATRIX 2'de ise sağ LED ana CPU ve sol LED alt CPU önyüklemesini gösterir. |
| Version: M800VW/M80VW vs M70 | Real-Time 3D Machine Interference Check yerel olarak desteklenir (M800VW/M80VW) vs. eski seride yoktur (M70). |
Uyarı: Soft limit overtravel alarmını temizlemek için bir ekseni yanlış yönde jog etmek mekanik bir sert durdurmayı (hard stop) tetikler; bariyerleri geçersiz kılmadan önce eksenin fiziksel yönelimini kontrol edin.
Marka Karşılaştırmaları
| Karşılaştırma Konusu | Fanuc Kontrol Sistemi | Siemens Kontrol Sistemi | Mitsubishi Kontrol Sistemi |
|---|---|---|---|
| Alarm Sınıflandırması | PS (program sözdizimi), SV (servo arızaları), OH (aşırı ısınma) önek yapıları | 0-19999 (genel NCK), 200000+ (sürücü), 700000+ (PLC) | Fiziksel 7 segmentli ardışık yanıp sönmelerle M01/P/Z/vb. sistem kodları |
| Entegre Osiloskop | Grafik ekranı aracılığıyla akıllı dalga formu yakalamaları | Derinlemesine entegre edilmiş "Servo Trace" ($AN_SLTRACE=1) | Doğrudan iletişim kanallarına sahip PC tabanlı NC Analyzer |
| Teşhis Arayüzü | Bit düzeyindeki DGN ekranlarına kesin bağımlılık | <Ctrl> + <Alt> + <D> çökme arşivi oluşturma | Özel I/F ve NC Memory ekranları + fiziksel sürücü ünitesi LED'leri |
Teknik Analiz
Üç büyük kontrol markasının teşhis yöntemlerini değerlendirmek, sistem tasarımı ve arıza izolasyonu için farklı felsefeleri vurgular. Fanuc, bir hatanın bir G-code hatası mı yoksa bir servo donanım sorunu mu olduğunu anında tanımlayan önek yapılarına (PS, SV ve OH gibi) güvenir. Bu önek sistemi, güvenlikle ilgili kritik parametrelerin değiştirilmesinin Parameter Write Enable (Parameter No. 8900 Bit 0) değerinin 1 olarak ayarlanmasını gerektirdiği katı bir panel kilitleme protokolü ile birleştirilmiştir. Bu işlem kontrolü kurulum durumuna getirerek bit tekrar 0'a ayarlanana kadar otomatik çevrimleri engeller. Bununla birlikte teknisyenler, fiziksel güvenlik sinyallerini ve PMC arayüzlerini doğrulamak için ikili bit bloklarını (bit 0 ila bit 7) yorumlayarak bit düzeyindeki Teşhis (DGN) ekranlarını incelemelidir.
Siemens SINUMERIK kontrolleri, alarmları katı bir şekilde düzenlenmiş bir sayısal hiyerarşide (NCK alarmları 0-19999, sürücü arızaları 200000+ ve PLC alarmları 700000+ gibi) organize ederek yazılım odaklı bir yaklaşım benimser. Siemens, katı ekran arayüzleri kullanmak yerine yer tutucular (%1 ve %2) kullanarak dinamik verileri doğrudan açıklayıcı metin dizelerine gömer. Ayrıca doğrudan G-code içinde $AN_SLTRACE=1 kullanılarak tetiklenen Servo Trace osiloskopu ve <Ctrl> + <Alt> + <D> tuş dizisini kullanarak sistem durumlarını bir ZIP arşivine döken bir kaza günlüğü yardımcı programı gibi yerleşik hata giderme araçları sunar. Bu tasarım, operatörlerin karmaşık güvenlik ve sürücü döngüleri ile ilgili doğrudan HMI üzerinde hata gidermesine olanak tanır.
Mitsubishi, yerel donanım geri bildirimini çevresel analiz araçlarıyla birleştirerek benzersiz bir alan kaplar. Mitsubishi sürücü üniteleri ve kontrolleri, teknisyenlerin ana ekranı sorgulamadan alarmları kontrol etmesini sağlayan ve üç kez yanıp söndükten sonra üç parçalı bir teşhis kodu (örneğin sırayla "Z53", "00", "03") flaş eden fiziksel bir 7 segmentli LED ekrana sahiptir. Sistem ayrıca güvenlik sinyallerini belirli X/Y cihazlarına ve R-kaydedicilerine eşler. Çevresel arıza giderme için Mitsubishi'nin dokümantasyonu, bitişik makine operasyonlarıyla eşzamanlı olarak servo alarmları meydana gelirse operatörlere şebeke voltajlarını ve elektriksel gürültüyü test etmelerini söyler. Bu donanım odaklı yaklaşım, harici osiloskop donanımı gerektirmeden sistem dalga formlarını toplayan ve kontrol döngülerini ayarlayan PC tabanlı yazılımlar (NC Analyzer ve MS Configurator) ile desteklenmektedir.
Program Örnekleri
Fanuc Teşhis G-Kodu
G50 X10.0 Z20.0 ;
G00 W50.0 ;
G91 U100.0 ;Fanuc Kuru Çalıştırma Analizi
- Satır 1 (G50 X10.0 Z20.0;): Mutlak koordinat kaymasını oluşturur veya maksimum spindle hızını sınırlar, X ekseni koordinatını 10.0 mm ve Z ekseni koordinatını 20.0 mm olarak ayarlar.
- Satır 2 (G00 W50.0;): Mevcut konumundan 50.0 mm'lik pozitif bir mesafede artımlı Z ekseni koordinatı (W) boyunca hızlı ilerleme (rapid traverse) hareketi komut eder.
- Satır 3 (G91 U100.0;): Kontrol mantığını artımlı (incremental) konumlandırma moduna geçirir ve artımlı X ekseni koordinatında (U) 100.0 mm'lik pozitif bir mesafede hızlı ilerleme veya kesme hareketi komut eder.
Siemens Teşhis G-Kodu
FFWOF ;
$AN_SLTRACE=1 ;
MSG("Check ambient temperature") ;
WAITP(X) ;Siemens Kuru Çalıştırma Analizi
- Satır 1 (FFWOF;): İleri besleme kontrolünü devre dışı bırakır (Feed Forward Off), eksen ayarı sırasında eksen kontrolörlerini standart kapalı çevrim geri besleme moduna döndürür.
- Satır 2 ($AN_SLTRACE=1;): Kapalı çevrim konum ve hız verilerini gerçek zamanlı olarak kaydeden entegre Servo Trace osiloskopunu dinamik olarak tetikleyen sistem değişkeni komutu.
- Satır 3 (MSG("Check ambient temperature");): Operatörün HMI durum çubuğunda bakım personeline atölye ortam sıcaklıklarını kontrol etmelerini talimatı veren özel bir metin mesajı görüntüler.
- Satır 4 (WAITP(X);): NC yorumlayıcısına, konumlandırma ekseni X tam koordinat hedefine ulaşana ve güvenli bir şekilde konum durma toleransı içine girene kadar yürütmeyi duraklatmasını komut eder.
Mitsubishi Teşhis G-Kodu
G04 X1.0 ;
S1000 M03 ;
M19 ;Mitsubishi Kuru Çalıştırma Analizi
- Satır 1 (G04 X1.0;): Eksen titreşimlerinin veya mekanik geçişlerin yerleşmesine izin vermek için tam olarak 1.0 saniyelik bir non-modal bekleme süresi (dwell) ekler.
- Satır 2 (S1000 M03;): Ana mili saat yönünde (M03) 1000 d/dak sabit dönme hızında dönecek şekilde komut eder.
- Satır 3 (M19;): Fener mili yönlendirme (spindle orientation) komutunu başlatır, parça indeksleme veya takım değiştirici bağlantısı için mili hassas bir açısal konumda durdurur ve hizalar.
Hata Analizi
| Marka Adı | Alarm Kodu | Tetiklenme Koşulu | Operatör Belirtisi | Kök Neden / Çözüm |
|---|---|---|---|---|
| Fanuc | PS0020 | Dairesel interpolasyon başlangıç/bitiş yarıçapı farkı Parameter No. 3410 değerini aşıyor | İşleme döngüsü anında durur; panelde kırmızı alarm lambası yanar; takım yolu engellenir. | G-code program koordinatlarını kontrol edin veya Parameter No. 3410 içindeki toleransı büyütün. |
| Fanuc | PS0011 | Kesme feedrate değeri (F-kodu) sıfır veya rigid tapping için çok küçük | Otomatik döngü durur; program mili durur; HMI ekranında F-kodu alarmı görünür. | Programda sıfır olmayan geçerli bir feedrate (F) tanımlandığından emin olun veya parametre maksimum feedrate sınırlarını kontrol edin. |
| Fanuc | SV0401 / SV0404 | Hız kontrolü hazır sinyalleri (V READY OFF / V READY ON) kesiliyor veya uygunsuz şekilde etkinleşiyor | Besleme sürücüleri anında felç olur; NC hazır (ready) rölesi düşer; ekranda kırmızı servo hatası görünür. | Servo amplifikatör güç kaynağını kontrol edin, kablo bağlantılarını temizleyin ve motor sargılarını inceleyin. |
| Siemens | Alarm 10720 | Bir eksen için programlanan yörünge, şu anda geçerli olan yazılım limit anahtarını ihlal ediyor | NC Stop yürütülür; eksen hareketi durur; hata metni kanal ve blok numaralarını görüntüler. | G-code takım yolunu değiştirin veya yazılım limit anahtarı (software limit switch) makine verisi ayarlarını düzenleyin. |
| Siemens | Alarm 25040 | Mekanik kuvvetler nedeniyle eksen standstill izleme toleransı (MD36030) aşıldı | NC ready rölesi düşer; tüm eksenler felç olur; ekranda eksen standstill izleme hatası görüntülenir. | Eksen sürtünmesini, mekanik sıkışmayı, clamp basıncını kontrol edin veya standstill tolerans parametresi MD36030'u değiştirin. |
| Siemens | Alarm 700022 | Turret motor aşırı yükünü gösteren DB1600.DBX2.6 aracılığıyla tetiklenen PLC düzeyinde kullanıcı alarmı | Taret dönüşü indeks ortasında durur; takım değişiklikleri devre dışı bırakılır; sarı PLC kullanıcı alarmı görüntülenir. | Taret mekanik indeks hizalamasını kontrol edin, metal talaşları temizleyin ve taret motoru yükünü kontrol edin. |
| Mitsubishi | M01 0004 | Harici interlock işlevi etkinleştirildi (giriş sinyali KAPALI duruma geldi) ve eksen interlock durumuna girdi | Tüm eksen hareketleri anında durur; döngü başlatma engellenir; interlock mesajı görüntülenir. | Harici interlock anahtarı durumunu, güvenlik kapısı sensörlerini ve acil durdurma devrelerini doğrulayın. |
| Mitsubishi | M01 0008 | Bariyer koruması AÇIK iken komut ekseni chuck/tailstock yasaklı strok sonu alanına giriyor | Eksen, ayna veya punta zarfının yakınında anında durur; hareket, hareket yönünde kilitlenir. | NC reset tuşuna basın, manuel jog moduna geçin ve ekseni bariyerlerden uzaklaştıracak şekilde kesinlikle ters yönde jog edin. |
| Mitsubishi | M01 0009 | Güç açıldıktan (power ON) sonra G28 referans noktasına dönüş tamamlanmadan G30 komutu verildi | HMI işletim hatası görüntüler; döngü başlatma engellenir; eksenler konumlandırma yapmaz. | Kontrolü açtıktan hemen sonra standart bir G28 referans konumu dönüş dizisi gerçekleştirin. |
| Mitsubishi | M01 0160 | Eksen soft limit aralığının dışından döndürüldü ancak soft limit dışındaki hareket için maksimum hız ayarlanmadı | Eksen, soft limit sınırından çıkarken durur; HMI ekranı hareket hızı alarmı flaş eder. | Yapılandırma ekranında soft limit kurtarma için maksimum hareket hızı parametresini tanımlayın. |
Uygulama Notu
Yeni bir Mitsubishi eksen sürücüsü değişiminin ardından dogless sıfır noktası başlatma (dogless zero-point initialization) işleminin atlanması, makinede ciddi bir uzamsal koordinat kaymasına yol açarak takım taretinin fener miline veya aynaya sert bir şekilde çarpmasıyla sonuçlanır. Bu mekanik darbe, ayna (chuck) gövdesine ve taret dişlilerine kalıcı hasar vererek işletmeye binlerce liralık yedek parça maliyeti ve haftalarca sürecek plansız duruş süresi (downtime) yükler. Zamanla ortaya çıkabilecek harici elektriksel gürültü ve şebeke voltajı dalgalanmaları da absolute pals kodlayıcı verilerinin kaybolmasına yol açarak bir z71 absolute encoder failure arızasına neden olabilir. Bu tür yüksek maliyetli riskleri bertaraf etmek için, ayna ve punta bariyerlerini kontrol eden #2013 (OT-) ve #2014 (OT+) soft limit parametrelerinin milimetrik olarak kalibre edilmesi gerekir. Sınır ihlallerinde ekseni rastgele yönlere jog etmek yerine, NC RESET sonrası kesinlikle engelin tam tersi yönüne doğru manuel el çarkı ile yavaşça çekmek, taret ve iş parçasını koruyarak parça hurdasını ve plansız üretim kesintilerini önlemenin en güvenli yoludur.
İlişkili Komut Ağı
- G00 / G01 / G02 / G03 (Standart Hareket İnterpolasyonu): Bu temel konumlandırma ve kesme komutları, takım çarpışmalarını önlemek için dairesel yarıçap toleransı parametreleriyle (Parameter No. 3410 gibi) ve eksen yazılım limitleriyle doğrudan etkileşime girerek programlanan takım yolunu yürütür.
- G28 / G29 / G30 (Referans Konumuna Dönüşler): Bu koordinatlar, makine eksenlerinin fiziksel kökenini (orijin) oluşturur ve Mitsubishi M01 0009 işletim hatalarını önlemek için sırasıyla (G30'dan önce G28) yürütülmelidir.
- G22 / G23 / G31 (Gelişmiş Güvenlik Kontrolü ve Atlama İşlevi): Bu komutlar, güvenlik anahtarları tetiklendiğinde eksen hareketlerini kilitlemek ve hareketleri atlamak için girişleri kullanarak strok kontrol alanlarını ve chuck/tailstock bariyerlerini tanımlar.
- M06 / M30 / M19 (Takım Değişimi, Program Sonu, Spindle Oryantasyonu): Bu yardımcı komutlar, mekanik taret motoru aşırı yüklenmelerini veya koordinat yönelim bozukluklarını önlemek için aktif çevrim iptali gerektiren fiziksel makine mekaniklerini kontrol eder.
Sonuç
CNC imalatında maksimum maliyet tasarrufu ve minimum hurda oranı (scrap rate) elde etmenin yolu, kontrol sistemlerinin güvenlik limitleri ve alarm teşhis parametrelerinin periyodik olarak doğrulanmasından geçer. Fanuc, Siemens veya Mitsubishi ünitelerindeki karşılaşılan servo ve strok alarmlarında, operatörlerin panik yapmadan ve parametre yazma kilidini (PWE) açık bırakmadan sistematik adımlarla arızayı izole etmesi gerekir. Her yeni program öncesi kuru çalıştırma (dry run) yapılması, dairesel yay sapma toleransı olan Parameter No. 3410 gibi kritik değerlerin optimize edilmesi ve şebeke elektriğindeki gürültülerin filtrelenmesi, hassas makine bileşenlerini koruyarak donanım yatırımlarınızın duruş süresi (downtime) olmadan kesintisiz çalışmasını garanti altına alır.
Sıkça Sorulan Sorular
CNC torna tezgahında ayna veya punta sınır ihlali (M01 0008) alarmı oluştuğunda parça hurdası ve taret hasarı nasıl önlenir?
Mitsubishi CNC sistemlerinde bu alarm, takımın ayna veya punta bariyer sınırına girdiğini gösterir. Bu durumda ekseni ileri yönde zorlamak taret dişlilerine kalıcı hasar verir ve yüksek maliyetli onarımlara yol açar. Hasarsız kurtarma için derhal NC RESET tuşuna basın, el çarkı (manual jog) moduna geçin ve ekseni engelin tam tersi yönüne yavaşça hareket ettirerek parça hurdası riskini ortadan kaldırın.
Siemens CNC sisteminde standstill monitoring (Alarm 25040) hatası nedeniyle oluşan üretim duruşları nasıl çözülür?
Bu hata, eksenin işleme basıncı veya mekanik sıkışmalar nedeniyle MD36030 parametresinde tanımlanan durma toleransının dışına itildiğini gösterir. Parçanın hurdaya çıkmasını ve plansız duruş sürelerini önlemek için iş parçası sıkıştırma basıncını (clamp) artırın veya MD36030 konum tolerans sınırını hafifçe yükselterek servo motorun kararlı çalışmasını sağlayın.
Fanuc kontrol ünitesinde parametre yazma yetkisini (PWE) açtıktan sonra oluşan kilitlenme ve SW0100 alarmı nasıl kaldırılır?
Fanuc'ta Parameter No. 8900 Bit 0 (PWE) değeri 1 yapıldığında sistem güvenlik amacıyla otomatik modu kilitler ve SW0100 alarmı verir. Bu durumda parametre düzenleme işiniz bittikten sonra PWE değerini tekrar 0 yapıp RESET tuşuna basarak sistem kilidini kaldırın ve makineyi güvenle üretime döndürün.
Hala çözülmedi mi?
Bu makaledeki konuyu AI asistana doğal dilde sorabilirsin. Doğrulanmış kaynaklardan, halüsinasyon yok.

- CNC CARE Co-Founder (May 2025 - Present)
- Mitsubishi Electric NC Sales & Service Section Manager (2008 - 2025)
- Reis CNC Service Engineer (2003 - 2005)
- Ören Kalıp CNC Mold Line Team Leader (1999 - 2002)
25 yılı aşkın CNC makine sektörü deneyimimle, marka-bağımsız danışmanlık, mühendislik ve orijinal yedek parça hizmetleri sunduğumuz CNC CARE'in kurucu ortağı olarak faaliyetlerime devam ediyorum.
İlgili Makaleler
Bu konuyla ilgili diğer makaleler
Siemens CYCLE800 G-Kodu: Düzlem Çevirme ve Takım Hizalama
Siemens CYCLE800 ile 3+2 eksen düzlem çevirme ve takım hizalama rehberi. Geri çekilme parametrelerini kurun, Alarm 61190 ve 61153 hatalarını giderin.
Siemens CYCLE72 Kontur Frezeleme: Sinumerik Yol Frezeleme Rehberi
Siemens CYCLE72 kontur frezeleme döngüsünü Sinumerik CNC kontrolörlerinde hatasız programlayın. Alarm 61123 simülasyon hatasını çözün ve çarpışmaları önleyin.
Siemens CYCLE952 Kontur Tornalama Döngüsü Programlama Kılavuzu
Sinumerik kontrolörlerde Siemens CYCLE952 kontur tornalama parametrelerini öğrenin. Alarm 61051 ve Alarm 61059 hatalarını gidererek plansız duruş sürelerini azaltın.
Siemens SLOT1 ve SLOT2 Kanal Çevrimleri Programlama Kılavuzu
Siemens Sinumerik kontrol ünitelerinde SLOT1 ve SLOT2 kanal frezeleme cycle'larını öğrenin. Hurda oranını azaltan parametreleri ve Alarm 61000 çözümlerini keşfedin.