G41 Kesici ve Takım Ucu Radyus Telafisi CNC Kurulum Rehberi

Giriş

G41 sol takım radyus telafisi etkinleştirildiğinde, başlangıç yaklaşma bloğundaki (startup block) yetersiz koordinat mesafesi veya takım tablosundaki yanlış radyus değeri nedeniyle, takım taretinin yüksek ilerleme hızında ayna çenelerine (chuck jaws), punta gövdesine veya parça bağlama aparatının mengene çenesine (vise jaw) bindirmesi, atölyelerde en sık karşılaşılan kırım senaryolarından biridir. Bu tür bir eksen bindirmesi, karbür kesici ucun anında parçalanmasına, fener milinin (spindle) eğilmesine ve eksen aşınması veya servo aşırı yük alarmlarıyla makinenin plansız duruş süresine (downtime) girmesine neden olarak iş parçasını anında hurdaya (scrap) ayırır ve cycle süresinin tamamen kaybolmasına yol açar. Yarıçap telafisi etkinken kontrolün hareket çekirdeği programlanan kontura dik bir ofset vektörü hesaplamaya devam eder. Bu nedenle, üretim öncesinde ofset register değerlerinin ve ilgili makine parametrelerinin doğrulanması, bu komutun kullanımı sırasında ortaya çıkan en yaygın plansız duruş sürelerini (downtime) ve yüksek hurda (scrap) oranlarını ortadan kaldırarak maksimum maliyet tasarrufu sağlar.

Teknik Özet

Teknik Özellik	Değer / Gereksinim
Komut Kodu	G41
Modal Grubu / Durumu	Grup 07 / Modal
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Fanuc Parameter No. 19625 (tampon bellek boyutu), Siemens MD 20250 (ardışık hareket içermeyen bloklar), Mitsubishi Parameter No. 8157 (telafi tipi B)
Temel Kısıtlama	Aktif telafi modu sırasında düzlem değişiklikleri ve koordinat sistemi ön ayarları kesinlikle yasaktır. Başlangıç (startup) ve iptal (cancel) blokları yalnızca G00 veya G01 kullanmalıdır.

Hızlı Okuma

• Önce Düzlemi Seçin: G41 komutunu yürütmeden önce aktif düzlemi (G17, G18 veya G19) seçin; çünkü telafi sırasında düzlem değiştirmek Fanuc PS0037 gibi alarm kodlarını tetikler.
• Doğrusal Başlangıç Zorunludur: G41'i yalnızca seçilen çalışma düzleminde sıfır olmayan bir hareket mesafesine sahip doğrusal hareket bloklarında (G00 veya G01) etkinleştirin.
• Ofset Modunu Doğrulayın: Yol sapmalarını önlemek için takım değerlerinin yarıçap veya çap modunda (Mitsubishi Parameter No. 8117) doğru şekilde yapılandırıldığından emin olmak için ofset registerlarını inceleyin.
• Tampon Bellek Kesintilerinden Kaçının: Telafi vektörlerinin düşmesine neden olan look-ahead (ön okuma) arabelleği aşımını önlemek için ardışık hareket içermeyen blokları (G04 beklemeleri, M kodları veya açıklamalar gibi) sınırlandırın.
• Güvenli Devre Dışı Bırakma Yolu: Telafiyi doğrusal bir blok kullanarak G40 ile iptal edin ve devre dışı bırakmadan önce takımın iş parçası sınırlarından uzaklaştığından emin olun.
• Tüm Eksen Ön Ayarlarını Belirtin: Program Hatası P29'u önlemek için ön ayar bloğundaki tüm aktif eksenleri belirterek G92.1, G52 veya G50 gibi koordinat sistemi ön ayarlarını programlayın.

Temel Kavramlar

G41 sol takım radyus telafisinin etkinleştirilmesi, CNC hareket çekirdeğinin programlanan konturun solunda sürekli olarak eşit uzaklıkta bir ofset yörüngesi sürdürdüğü otomatik, matematiksel olarak yeniden hesaplanmış bir takım yolu oluşturur. Bu, programcının iş parçası teknik resmindeki tam boyutları kullanarak G-kodu koordinat hareketlerini yazmasına olanak tanır. Kontrol ünitesi, aktif ofset registerlarından gerçek takım yarıçapı veya aşınma değerlerini okuyarak, hareket yönüne dik ofset vektörlerini hesaplar. Bu, takım üzerindeki herhangi bir aşınmanın, parça programını yeniden oluşturmaya gerek kalmadan, D ofset değeri ayarlanarak doğrudan kontrol panelinden telafi edilebileceği anlamına gelir.

İptal modundan (G40) ofset moduna geçiş bloğu başlangıç (startup) bloğudur. Başlangıç sırasında, takım merkez noktası telafi edilmemiş konumdan ofsetli konuma kayar. Programcılar, G41 başlangıç bloklarının yeterli bir güvenlik boşluğuna ve giriş hareketine sahip olmasını sağlamalıdır. Başlangıç veya geri çekilme hareketi takım yarıçapının iki katından daha küçük bir güvenlik boşluğuna sahipse veya parametre çap tanımı yanlış ayarlanmışsa, takım yolu sapacak ve fikstürler veya pabuçlarla olası çarpışmalara yol açacaktır.

Komut Yapısı

G41 komut yapısı; aktif çalışma düzleminin, başlangıç hareket komutunun ve ofset registerının seçilmesini gerektirir. Çalışma düzlemi, başlangıç bloğundan önce seçilmelidir çünkü kontrol ünitesinin hangi eksenlerin düzeltileceğini bilmesi gerekir. İşleme merkezleri için G17 XY düzlemini, G18 ZX düzlemini ve G19 YZ düzlemini seçer. Tornalama merkezlerinde, takım ucu radyüs telafisi için G18 ZX düzlemi seçimi standarttır.

Başlangıç bloğu, konumlandırma (G00) veya doğrusal interpolasyon (G01) ile komutlandırılmalı ve aktif düzlemde sıfır olmayan bir hareket mesafesi içermelidir. Frezelemede kesici yarıçapı ofset registerını D adresi tanımlarken, tornalamada takım seçme ve ofset kodunu T adresi temsil eder. G41 aktif olduğunda, kontrol ünitesi bir G40 iptal komutu ile açıkça devre dışı bırakılana kadar telafi modunda kalır.

Sözdizimi Yapısı

Fanuc ve Mitsubishi Frezeleme: G17 G00 (veya G01) G41 X... Y... D... F... ;

Fanuc ve Mitsubishi Tornalama: G18 G00 (veya G01) G41 X(U)... Z(W)... T... ;

Siemens Yerel Modu (G290): G17 G41 [NORM/KONT/KONTC/KONTT] [G0/G1] X... Y... [D...] [T...] [OFFN=...]

Adres / Değiştirici	Açıklama	Not
G17 / G18 / G19	Aktif düzlem seçimi	Ofset uygulanacak koordinat eksenlerini belirler.
X, Y, Z	Bitiş noktası koordinatları	Başlangıç hareketinin hedef konumları.
D	Ofset register numarası	Frezelemede kesici telafi yarıçapını yüklemek için kullanılır.
T	Takım ofset registerı / taret indeksi	Tornalamada takım ve takım ucu radyusunu seçmek için kullanılır.
NORM / KONT / KONTC / KONTT	Siemens Grup 17 değiştiricileri	Yaklaşma ve geri çekilme vektör tiplerini tanımlar.
OFFN	Siemens kontur ofset payı	Kontur üzerinde normal bir ofset payı programlar.

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc kontrolleri, look-ahead (ön okuma) arabellek boyutu için Parameter No. 19625'i kullanarak takım yolunu hesaplar. Program hareket içermeyen ardışık N − 2'den fazla blok içeriyorsa, kontrol ünitesi kesişim vektörlerini hesaplayamaz.

Takım radyus telafisini etkinleştirmek için başlangıç G-kodu G17 G01 G41 X50.0 Y50.0 D01 F500 şeklinde yazılır.

Kategori	Referans Kimliği	Detay / Özellik
Parametre	Parameter No. 19625	Kesişim ve vektör hesaplaması için ofset modunda ayrıştırılan maksimum look-ahead arabellek boyutu (3 ila 8 blok).
Parametre	Parameter No. 5003 Bit 0 (SUP)	Başlangıç ve iptal hareket tiplerini kontrol eder (0 = Tip A dik vektör, 1 = Tip B kesişim hesaplaması).
Parametre	Parameter No. 5000 Bit 3 (GNI)	Vektör koordinatları içeren ancak hareket içermeyen G40 iptal bloğunda vektör silme işlemini kontrol eder.
Parametre	Parameter No. 19607 Bit 2 (CCC)	Dışbükey dış köşelerdeki telafi vektörlerini bağlar (0 = Doğrusal, 1 = Dairesel).
Parametre	Parameter No. 3402 Bit 6 (CLR)	NC sıfırlama (reset) üzerine modal G-kodu davranışı (0 = G41 modalını koru, 1 = Grup 07'yi G40 iptal moduna sıfırla).
Parametre	Parameter No. 5008 Bit 4 (MCR)	MDI modunda G41/G42'yi yasaklar veya izin verir (0 = İzin ver, 1 = Yasakla, Alarm PS5257'yi tetikler).
Parametre	Parameter No. 5106 Bit 2 (NT1)	Çoklu tekrarlı kaba talaş kaldırma çevrimlerinin (G71/G72/G73) ince işleme şekil programı blokları (P - Q) içindeki G40/G41/G42 komutlarını yok say (0 = Aktif, 1 = Yok say).
Parametre	Parameter No. 5042	9999.999 mm'ye kadar takım ofset değeri ayar aralığı.
Alarm	Alarm PS0325	G71/G72/G73 çevrimlerinin ince işleme şekil bloğu tanımı (P - Q) içinde G41 belirtilmiş.
Alarm	Alarm PS0041	Programlanan kontur takım çapından/yarıçapından daha küçüktür, bu da takım yolunu programlanan yönün tersine gitmeye zorlar.
Alarm	Alarm PS0037	G41/G42 modunda aktifken düzlem seçimi (G17/G18/G19) yürütmeye çalışmak.
Alarm	Alarm PS0034	Başlangıç bloğunda veya iptal bloğunda dairesel (G02/G03) veya involüt interpolasyon programlamak.
Alarm	Alarm PS5257	Parameter No. 5008 Bit 4 (MCR) 1'e ayarlanmışken MDI modunda G41/G42 komutu verilmiş.
Sürüm Farkı	Series 30i ve Legacy Karşılaştırması	Takım ucu radyusu merkez yolu, eski Series 16i/18i/21i serilerine kıyasla Series 30i/31i/32i-B Plus üzerinde farklı hesaplanır.
Sürüm Farkı	GNI Parametre Davranışı	Parameter No. 5000 Bit 3 (GNI) 0 ise (varsayılan), vektör koordinatları içeren ancak hareket içermeyen G40 iptali takım hareketi yokmuş gibi işlem görür. Eski programları Series 30i'de aşırı kesme olmadan güvenle çalıştırmak için GNI değerini 1 yapın.
Sürüm Farkı	Seçenek FCV	Parameter No. 0001 bit 1 (FCV) değerinin 1 yapılması, STP gibi birkaç parametreyi devre dışı bırakır.

Uyarı: Çoklu tekrarlı kaba talaş kaldırma çevrimlerinin (G71/G72/G73) ince işleme yolu (P - Q) içinde G41 programlamak, Parameter No. 5106 Bit 2 (NT1) 1 olarak ayarlanmadığı sürece Alarm PS0325 alarmini tetikler. Operatörler programı çalıştırmadan önce takım ofset değerlerini doğrulamalıdır.

Siemens

Siemens SINUMERIK kontrolleri telafiyi NORM veya KONT gibi değiştiricilerle çalıştırır. Ardışık hareket içermeyen blok sınırı MD 20250 makine verisi ile yönetilir.

Takım radyus telafisini etkinleştirmek için başlangıç G-kodu G17 G54 G64 T="END_MILL_10" D1 M6 ve ardından G41 KONT G450 X20.0 Y20.0 DISC=50 F1000 şeklinde yazılır.

Kategori	Referans Kimliği	Detay / Özellik
Parametre	DISC	G450 modunda dışbükey köşelerde geçiş dairesi overshoot parametresi (0 ila 100).
Parametre	OFFN	Kontur üzerinde normal bir ofset payı programlar (doğrusal koordinatlar).
Parametre	MD 20250	Look-ahead ön okuma arabelleği ardışık hareket içermeyen blok sınırı (varsayılan maksimum 3 blok).
Parametre	SD 42496	Kapalı kontur kesişim hesaplaması için kanal ayar verisi (TRUE/FALSE).
Alarm	Alarm 10751	Yaklaşma/geri çekilme sırasında son telafi edilen blok ile önceki blok arasında fiziksel bir kesişim mümkün değil.
Alarm	Alarm 61105	Kesici radyusu, çevrimlerde (POCKET3, CYCLE77) programlanan cep/saplama radyusunu veya kontur boyutlarını aşıyor.
Alarm	Alarm 61815	Standart tornalama veya frezeleme çevrimlerine girmeden önce G40 aktif değildi.
Alarm	Alarm 14800	Yol ilerleme hızı sıfırken (F0 aktif) sabit ilerleme hızı yapılandırması olmadan G1/G2/G3 hareketi çağrıldı.
Sürüm Farkı	840D sl ve 802D sl Karşılaştırması	SINUMERIK 840D sl, 802D sl üzerinde bulunmayan gelişmiş Grup 20 parametreleri G51.2 ve G50.2'yi (çok uçlu tornalama ON/OFF) destekler.
Sürüm Farkı	Advanced Safety Integration	SINUMERIK 840D sl, daha düşük seviyeli kompakt kontrollerde bulunmayan üst düzey "Collision avoidance" (Çarpışma önleme) yazılım seçeneklerine sahiptir.

Uyarı: Siemens SINUMERIK'te ardışık 3'ten fazla hareket içermeyen bloğun üst üste yığılması MD 20250 sınırını ihlal ederek preprosesörün durmasına ve takım yolu sapmalarına yol açar.

Mitsubishi

Mitsubishi kontrolleri, başlangıç/iptal hesaplama davranışını kontrol etmek için Parameter No. 8157'yi ve yarıçap veya çap ofset değeri yorumunu ayarlamak için Parameter No. 8117'yi kullanır.

Takım radyus telafisini etkinleştirmek için başlangıç G-kodu G17 G90 G01 G41 X100.0 Y100.0 D01 F500 şeklinde yazılır.

Kategori	Referans Kimliği	Detay / Özellik
Parametre	Parameter No. 8157	Başlangıç/iptal hesaplama davranışını kontrol eder (0 = Tip A dik vektör, 1 = Tip B kesişim hesaplaması).
Parametre	Parameter No. 8117	İşleme merkezlerinde ofset değeri yorumu (0 = Yarıçap modu, 1 = Çap modu).
Parametre	Parameter No. 1241 set13/bit1	Başlangıç bloklarında girişim kontrolü (interference check) hesaplamalarını etkinleştirir (0 = Devre dışı, 1 = Etkin).
Parametre	Parameter No. 1289 ext25/bit0	Küçük köşelerde takım ucu radyüs telafisi için dış yuvarlatma kriterini belirtir.
Parametre	Parameter No. 1381	Değeri 0 olan bir register seçilirse program alarmı tetikler (0 = İzin ver, 1 = Alarm AÇIK).
Parametre	Parameter No. 1046	Takım ofset gösterim tipini yapılandırır (Tip III temel eksenleri I, J, K ve sanal takım ucu noktası P'yi gösterir).
Parametre	Parameter No. 1037	Aktif G-kodu sistem listesini seçer (3 ila 8 değerleri G-kodu Liste 2 ila 7'yi haritalandırır).
Alarm	Program Hatası (P151)	G41/G42 başlangıç veya iptal bloğunda G02 veya G03 dairesel komutu belirtilmiş.
Alarm	Program Hatası (P128)	G41/G42 modalındayken işleme koşulu seçme çevrimlerini (G120.1 veya G121) yürütmek.
Alarm	Program Hatası (P608)	Takım radyusu/takım ucu radyüs telafisi modundayken bir atlama komutu (G31) verilmiş.
Alarm	Program Hatası (P29)	G41 aktifken G-kodu formatlarını değiştirmek (G188/G189) veya yüksek hızlı kontrolü iptal etmek (G05.1 Q0).
Alarm	Program Hatası (P152)	Girişim işlemede tek blok atlama sırasında preprosesör yol kesişim noktalarını hesaplayamadı.
Alarm	Program Hatası (P155)	İşleme merkezlerinde aktif takım radyus telafisi sırasında hazır delik delme çevrimleri (G81 - G89) verilmiş.
Sürüm Farkı	M800V/M80V & M800/M80	Formatı Tornadan (G189) İşleme Merkezine (G188) değiştirmek modal registerları dinamik olarak başlatır. G41 iptali tamamlanmadan yürütülürse Program Hatası (P29) tetikler.
Sürüm Farkı	M800V/M80V Serisi	Yüksek Hızlı Yüksek Hassasiyetli Kontrol III (G05 P20000) modunda G41 takım telafisi desteklenmez. G41 aktifse kontrol otomatik olarak Yüksek Hızlı Yüksek Hassasiyetli Kontrol II (G05 P10000) seviyesine düşer.

Uyarı: Kesici telafisi tamamen iptal edilmeden önce G188 veya G189 kullanarak format değiştirmek, Program Hatası P29'u tetikleyerek çalışmayı anında durdurur.

Marka Karşılaştırmaları

Konu	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Look-ahead arabellek kısıtlaması	Parameter No. 19625 tarafından yönetilen katı bir N − 2 kuralı uygular. Hareket içermeyen blokların aşılması preprosesörün durmasına ve dik vektörlere neden olur.	Hareket içermeyen blokları standart maksimum 3 ile sınırlar (MD 20250 ile yönetilir). Sıfır yol mesafesi kesinti olarak sayılır.	2 adede kadar hareket komut bloğunu (veya 5 adede kadar hareket içermeyen bloğu) önceden okur. Bunun aşılması hesaplamaları durdurur.
Çevrim sınırları ve hazır çevrimler	Kaba talaş kaldırma çevrimlerinden (G71/G72/G73) önce modal programlanmalı ve ince işleme şekil tanım bloklarının (P - Q) dışında iptal edilmelidir (aksi takdirde Alarm PS0325 tetiklenir). Parameter No. 5106 bit 2 NT1 değeri 1 yapılarak çevrim içinde yok sayılabilir.	Sınır telafisinin katı G-kodu sınır kuralları yerine çevrim argümanları tarafından dinamik olarak yönetildiği üst düzey çevrim yapılarıyla (CYCLE95 veya cepler) entegre olur.	İşleme merkezlerinde G41/G42 aktifken standart delik delme çevrimleri (G81-G89) komutlandırılamaz (Program Hatası P155'i tetikler).
Yaklaşma, Geri Çekilme ve Başlangıç	Parameter No. 5003 Bit 0 (SUP) aracılığıyla parametre güdümlü (Tip A veya Tip B) başlangıç ve iptal kullanır. Satır içi yaklaşma değiştiricileri yoktur.	Geçişleri dinamik olarak kontrol etmek için Grup 17 (NORM, KONT, KONTC, KONTT) ve Grup 48 (G460, G461, G462) satır içi G-kodu değiştiricilerini kullanır.	Tip A ve Tip B arasında geçiş yapmak için Parameter No. 8157'yi kullanır. Torna modu, başlangıç yolunu yönlendirmek için manuel vektör değiştiricilerine (I, K) izin verir.
İşleme Koşulu Seçimi	Yol telafisi blokları sırasında parametrelerin harmanlanmasına izin verir.	Yol telafisi blokları sırasında parametrelerin harmanlanmasına izin verir.	Katı kilit uygular. Aktif G41/G42 modunda verilen G120.1/G121 komutları Program Hatası (P128) hatasını tetikler.
Otomatik Yön Belirleme	— (kaynak yok)	— (kaynak yok)	Sol/sağ telafi yönünü otomatik olarak belirlemek için torna sistemlerinde Grup 07 komutu G46'yı sunar.
Köşe Override İlerleme Kontrolü	— (kaynak yok)	— (kaynak yok)	G62 otomatik köşe override ilerleme hızı kontrolünü doğrudan aktif telafi modalleri ile ilişkilendirir.

Teknik Analiz

Analitik olarak, Fanuc, Siemens ve Mitsubishi arasındaki takım radyus telafisi uygulama farkları, preprosesör tasarımı ve çevrimlerle entegrasyon üzerinde yoğunlaşmaktadır. Fanuc, hareket içermeyen N − 2'den fazla ardışık bloğun preprosesörü durdurduğu katı bir look-ahead (ön okuma) arabellek kısıtlaması (N − 2 kuralı) uygular. Bu, telafi vektörünün son aktif bloğa dik olarak çökmesine neden olarak aşırı kesilmiş parçalara yol açar. Mitsubishi ve Siemens daha esnek preprosesör tasarımlarına sahiptir. Siemens, MD 20250 makine verisi altında standart maksimum 3 bloğa kadar hareket içermeyen bloğu işleyebilirken, Mitsubishi 5 adede kadar hareket içermeyen bloğa izin verir. Hem Siemens hem de Mitsubishi'de, sıfır yol mesafesine sahip bir blok, look-ahead kesintisi olarak kabul edilir ve hesaplama hatalarına neden olur.

Ek olarak, hazır çevrim entegrasyonu belirgin tasarım felsefelerini göstermektedir. Fanuc, G71 gibi çevrimlere başlamadan önce G41'in aktif olmasını gerektirir ve Alarm PS0325'i önlemek için G40 sıra bloğu sınırlarının (P - Q) dışında çağrılmalıdır. Siemens, sınırların çevrim argümanları aracılığıyla dahili olarak işlendiği CYCLE95 veya cepler gibi diyalog bazlı çevrimleri kullanır ve G-kodu sınır hatalarını ortadan kaldırır. Mitsubishi, G41 aktifken G81 ila G89 çağrılırsa Program Hatası P155 vererek standart delme çevrimlerinde katı bir engelleme uygular. Bu, Mitsubishi'nin programlama esnekliği yerine güvenlik kilitlerine verdiği önemi vurgulamaktadır.

Program Örnekleri

Fanuc Örneği

G17 G90 G54 G00 X0 Y0 ; Düzlem seç, mutlak konumlandırma, iş parçası koordinatı
T01 M06 ; 10mm parmak freze için takım değiştirme
S1200 M03 ; İş milini başlat
G00 Z5.0 ; Z eksenini güvenli yüksekliğe konumlandır
G01 Z-10.0 F200 ; Derinliğe ilerle
G01 G41 X50.0 Y50.0 D01 F500 ; Başlangıç bloğu: D01 registerı ile G41 sol takım telafisini etkinleştir
G01 Y100.0 ; Sol telafi aktifken doğrusal kontur hareketi
G01 X100.0 ; Yatay profil segmentini işle
G40 G00 X0 Y0 ; İptal bloğu: kesici telafisini devre dışı bırak ve güvenli koordinatlara geri çek
M05 ; İş milini durdur
M30 ; Program sonu

kuru çalıştırma (dry run): Z ekseni ofseti veya boşta kesme ile yapılan bir kuru çalıştırma sırasında, başlangıç bloğu hareketinin doğrusal olduğunu ve XY düzleminde kesici yarıçapından daha büyük bir hareket mesafesine sahip olduğunu doğrulayın. D01 registerının gerçek takım yarıçapını içerdiğinden emin olun (örneğin, 10mm bir takım için 5.0 mm). Takım yolunun programlanan konturun soluna kaydığını doğrulamak için ekranı izleyin. G40 iptal bloğuna ulaştığınızda, takım merkezinin kontur köşesini aşırı kesmeden güvenli bir şekilde geri çekildiğini doğrulayın.

Siemens Örneği

G17 G54 G64 T="END_MILL_10" D1 M06 ; Düzlem seç, sıfır ofseti, sürekli yol modu, takım değiştirme
S1500 M03 ; İş milini başlat
G00 Z5.0 ; Güvenli yüksekliğe konumlandır
G01 Z-10.0 F200 ; Kesme derinliğine ilerle
G41 KONT G450 X20.0 Y20.0 DISC=50 F1000 ; KONT yaklaşması ve G450 geçiş dairesi ile G41'i etkinleştir
G01 Y80.0 ; Dikey profil segmentini kes
G01 X80.0 ; Yatay profil segmentini kes
G40 G01 X0 Y0 ; NORM/KONT geri çekilmesi ile telafiyi iptal et
M05 ; İş milini durdur
M30 ; Program sonu

kuru çalıştırma: Programı bir SINUMERIK kontrol ünitesinde doğrularken, takım kesme kenarı indeksi D1'in aktif olduğunu ve doğru yarıçap değeriyle yüklendiğini kontrol edin. DISC=50 ile G450 modunda, geçiş vektörünün iş parçasının dışbükey köşesi etrafında sorunsuzca döndüğünden emin olun. Devre dışı bırakma sırasında Alarm 10751'i tetikleyecek sıfır hareketli blokların veya ardışık hareket içermeyen blokların MD 20250 arabellek sınırını aşmadığından emin olun.

Mitsubishi Örneği

G17 G90 G01 G41 X100.0 Y100.0 D01 F500 ; Frezeleme modunda D01 ofseti ile XY düzleminde G41 Sol telafisini etkinleştirir
G01 Y200.0 ; Doğrusal kontur hareketi
G01 X200.0 ; Kontur segmentini işle
G40 G00 X0 Y0 ; Telafiyi iptal et ve başlangıç konumuna geri çek
M30 ; Program sonu

kuru çalıştırma: Metal kesmeden önce boşta kesme yapın ve takım ofset ekranını kontrol edin. Aktif D01 register değerinin yarıçap ile eşleştiğinden emin olun (veya Parameter No. 8117 değeri 1 ise çap ile). G41 aktifken hiçbir hazır delik çevriminin (G81-G89) veya işleme seçme çevriminin (G120.1/G121) programlanmadığından emin olun; çünkü bunlar makineyi anında durdurarak P155 veya P128 program hatalarını tetikleyecektir.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	Alarm PS0325	G71/G72/G73 çevrimlerinin ince işleme şekil bloğu tanımı (P - Q) içinde G41/G42 belirtilmiş.	Tezgah yürütmeyi durdurur ve "UNAVAILABLE COMMAND IS IN SHAPE PROGRAM" hata mesajını görüntüler.	G41 G-kodunu hazır çevrim başlamadan önce programlayın ve G40 iptal komutunu P ve Q ile tanımlanan sıra bloklarının dışına yerleştirin. Alternatif olarak, Parameter No. 5106 Bit 2 (NT1) değerini 1 yapın.
Fanuc	Alarm PS0041	Programlanan kontur takım çapından/yarıçapından daha küçüktür ve takım yolunu ters yönde gitmeye zorlar.	Eksen hareketi ofset modu sırasında anında durur ve "INTERFERENCE IN CUTTER COMPENSATION" alarmını verir.	Takım radyus ofset register değerini ve programlanan kanal/cep boyutlarını kontrol edin. Takım çapını küçültün veya cep konturlarını genişletin.
Siemens	Alarm 10751	Yaklaşma/geri çekilme sırasında son telafi edilen blok ile önceki blok arasında fiziksel bir kesişim mümkün değil.	CNC yürütmesi, yaklaşma veya iptal bloğunu çalıştırmadan önce "collision danger" mesajıyla durdurulur.	Kontur geometrisini doğrulayın ve yaklaşma/geri çekilme hareketlerinin yeterli olduğundan emin olun. Kesişim yayları veya doğruları eklemek için Grup 48 sınır uzantılarını (G461/G462) kullanın.
Siemens	Alarm 61105	Kesici radyusu, çevrimlerde (POCKET3, CYCLE77) programlanan cep/saplama radyusunu veya kontur boyutlarını aşıyor.	Frezeleme cebi çevrimi preprosesör hesaplaması sırasında durur ve "Cutter radius too large" alarmını verir.	Aktif takım D ofsetinin cep boyutundan daha küçük bir yarıçap içerdiğini doğrulayın. Takım boyutunu küçültün veya cep yarıçapını artırın.
Mitsubishi	Program Hatası (P151)	G41/G42 başlangıç veya iptal bloğunda G02 veya G03 dairesel komutu belirtilmiş.	İşleme merkezi veya torna, başlangıç/iptal bloğunda durur ve ekranda "P151 Program Error" gösterir.	Başlangıç bloğunun (G40'tan G41'e geçiş) ve iptal bloğunun (G40) kesinlikle doğrusal hareket komutlarıyla (G00 veya G01) sınırlı olduğundan emin olun.
Mitsubishi	Program Hatası (P128)	G41/G42 modalındayken işleme koşulu seçme çevrimlerini (G120.1 veya G121) yürütmek.	Tezgah eksen hareketi yol ortasında anında durur ve ekranda program hatası gösterilir.	Herhangi bir işleme koşulu seçme parametresini çalıştırmadan önce G40 kullanarak takım radyus telafisi modalını iptal edin.

Uygulama Notu

Aktif G41 telafisi altındayken koordinat ön ayarlarının (G54-G59, G52, G50 veya G92.1) eksik eksen tanımıyla yapılması, kontrol ünitesinin telafi vektörlerini sıfırlayarak eksenleri plansız bir hareket rotasına sokmasına ve takımın doğrudan fikstür cıvatalarına bindirmesine neden olur. Örneğin Fanuc ve Mitsubishi ünitelerinde, telafi etkinken tüm aktif eksenlerin belirtilmediği bir koordinat sıfırlama komutu, doğrudan Program Hatası (P29) veya PS0029 alarmlarını tetikleyerek çevrimi yarıda keser. Bu ani duruş, fener milini kilitleyerek üretim akışını kesintiye uğratır. Aynı şekilde, Mitsubishi kontrolörlerinde G68.2 eğimli yüzey işleme çevrimi altında G41 kullanırken sanal takım ucu yönü P noktasının 0 dışında bir değere ayarlanması, telafi yönünün yanlış hesaplanmasına, takımın iş parçasına dalıp karbür ucun kırılmasına ve fener milinin bükülmesine yol açar. Bu durum, atölyelerde ciddi makine duruş süreleri (downtime) yaratırken, işlenen malzemenin de doğrudan yüksek maliyetli bir hurdaya (scrap) dönüşmesine neden olur.

İlişkili Komut Ağı

• G40: Kesici ve takım ucu radyüs telafisi modunu devre dışı bırakır ve takım merkezini programlanan koordinatlara döndürür.
• G42: Konvansiyonel frezeleme veya ters tornalama için kullanılan, konturun sağına takım radyusu/takım ucu radyüsü telafisini etkinleştirir.
• G39: Fanuc sistemlerinde keskin köşelerin aşırı kesilmesini önlemek için dışbükey dış köşelerde dairesel interpolasyonlu bir vektör yolu belirtir.
• G37: Kontrolörün doğru telafi değerlerini hesaplamasını sağlamak amacıyla aktif ofset registerlarını güncellemek için otomatik takım boyu ölçümünü gerçekleştirir.
• G290 / G291: Standart G41 komutlarını ayrıştırmak için Siemens SINUMERIK derleyicisini yerel Siemens modu (G290) ile ISO Diyalekti modu (G291) arasında değiştirir.

Sonuç

G41 sol takım radyus telafisiyle çalışırken plansız duruş sürelerini (downtime) önlemek ve hurda oranını (scrap rate) sıfıra indirmek için, program başlangıç bloğunun (startup block) her zaman doğrusal hareket (G00 veya G01) içermesi ve takım radyusundan büyük bir yaklaşma mesafesine sahip olması şarttır. Ayrıca Fanuc'taki Parameter No. 19625 tampon bellek (look-ahead) sınırı ve Siemens'teki MD 20250 motionless blok kısıtlamaları göz önünde bulundurularak ardışık hareket içermeyen satırlar (beklemeler veya yardımcı kodlar) sınırlandırılmalı, kritik işlemler öncesinde kuru çalıştırma (dry run) prosedürleriyle tüm ofset yönleri doğrulanmalıdır. Bu basit önlemler, takım ve parça kırım riskini ortadan kaldırarak işletmelere büyük maliyet tasarrufu sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

G41 takım radyus telafisi etkinleştirildiğinde neden Fanuc sistemlerinde PS0034 alarmı alıyorum?

Bu alarm, G41'in ilk etkinleştirildiği başlangıç bloğunda (startup block) doğrusal hareket (G00 veya G01) yerine dairesel interpolasyon (G02 veya G03) komutlandırılması durumunda tetiklenir. Kontrol ünitesi dairesel harekette telafi vektörünü hesaplayamaz ve makineyi durdurarak iş parçasının hurdaya (scrap) ayrılmasına yol açar. Pratik Eylem: G41 komutunu her zaman takım yarıçapından büyük bir mesafeye sahip doğrusal bir G00 veya G01 yaklaşma bloğuyla programlayın.

Siemens kontrol ünitelerinde G41 etkinken ardışık duruşlarda neden preprosesör durması yaşıyorum?

Siemens SINUMERIK üniteleri, MD 20250 parametresi ile sınırlandırılmış look-ahead (ön okuma) arabelleği üzerinde çalışır; eğer G41 aktifken 3'ten fazla ardışık hareket içermeyen blok (örneğin G04 bekleme, M kodları veya açıklamalar) programlanırsa preprosesör durur ve telafi vektörleri çökerek parçayı hurdaya çıkarır. Pratik Eylem: Kontur hareketleri arasında 3'ten fazla hareket içermeyen satır yazmaktan kaçının veya gerekirse MD 20250 makine parametresi limitini artırın.

Mitsubishi tornada G41 ile koordinat sıfırlama (G92.1) yaptığımda neden P29 hatası alıyorum?

Mitsubishi ünitelerinde, sol takım radyus telafisi (G41) aktifken G92.1 ile koordinat sistemi sıfırlama işlemi yapıldığında tüm aktif telafi eksenlerinin aynı blokta belirtilmesi zorunludur; eksik tanımlama yapıldığında kontrolör yolu hesaplayamaz ve Program Hatası (P29) vererek tareti bloke eder. Pratik Eylem: G92.1 komutunu vermeden önce ya telafiyi G40 ile tamamen iptal edin ya da sıfırlama satırında tüm aktif eksen koordinatlarını (örneğin G92.1 X0 Z0) eksiksiz şekilde belirtin.