G51.1 CNC Programlanabilir Ayna Görüntüsü Açma: Güvenli Kodlama Rehberi

Giriş

Aynalama komutunun (G51.1) merkez koordinatları dışındaki bir konumda iptal edilmesi (G50.1), CNC kontrolörün yörüngesinde kalıcı bir eksen kaymasına yol açarak takım taretini veya fener milini doğrudan döner aynaya (chuck) veya fikstür pabuçlarına (clamps) sürükleyen en yaygın kaza nedenidir. Hatalı iptal komutu yüzünden güvenlik sınırlarının dışına taşan bu kontrolsüz hareketler; karbür kesicinin parçalanmasına, lineer kızakların bükülmesine ve eksen aşırı yük alarmıyla makinenin plansız duruş süresine (downtime) girmesine neden olur. Çarpışma sonucu iş parçası anında pahalı bir hurdaya (scrap) dönüşürken, tüm iş mili çevrim zamanı ve operasyon bütçesi heba olur. Üretim hatlarında hurda oranını düşürmek ve parça başı maliyet tasarrufu sağlamak için G51.1 programlanabilir ayna görüntüsü modunun her aşamasının hatasız ve kontrollü yürütülmesi şarttır.

Teknik Özet

Teknik Özellik	Değer / Gereksinim
Komut Kodları	G51.1 (AÇIK) / G50.1 (İptal) (Fanuc, Mitsubishi, Siemens ISO); MIRROR / AMIRROR (Siemens Yerel)
Modal Grup / Modalite	Grup 22 modal (Fanuc, Siemens ISO Diyalekti); Grup 19 modal (Mitsubishi)
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Parametre No. 5002 Bit 2 (LWT) & Bit 4 (LGT), Siemens MD 10610 $MN_MIRROR_REF_AX, Mitsubishi Parametre #1003 (iunit)
Temel Kısıtlama	Aynalama daima aynı merkez koordinatlarında etkinleştirilmeli ve iptal edilmelidir. G53 makine koordinatlarına uygulanmaz. Takım Merkezi Noktası Kontrolü (G43.4/G43.5) veya Eğimli Yüzey Kontrolü (G176/G68.2) aktifken kullanılamaz.

Hızlı Okuma

• Ayrıştırma ve yorumlayıcı hatalarını önlemek için G51.1 ve G50.1 komutlarını daima ayrı, bağımsız bloklarda programlayın.
• Eksen kayması ve koordinat sapmasını önlemek için ayna görüntüsünü tam olarak aynı koordinat merkezinde etkinleştirin ve iptal edin.
• Ayna görüntünü çağırmadan veya iptal etmeden önce kesici yarıçap telafisinin (G41/G42) iptal edildiğini (G40) doğrulayın.
• Ayna görüntüsü aktifken asla G53 makine koordinatlarında hareket komutu vermeyin; çünkü makine koordinatı hareketleri aynalamayı bypass eder.
• Takım ofsetlerini değiştirirken Alarm PS0509'u önlemek için parametre kilitlerini (Fanuc 5002 LWT/LGT veya Siemens MD 10610 gibi) kontrol edin.
• Ayna görüntüsünü komut etmeden önce takım merkezi noktası kontrolünü (G43.4/G43.5) veya eğimli yüzey kontrolünü (G176) iptal edin.

Temel Kavramlar

CNC işleme merkezinde G51.1 programlanabilir ayna görüntüsü (mirror image) komutunun etkinleştirilmesi, iş parçası koordinat işaretlerini belirlenen simetri eksenine göre matematiksel olarak tersine çevirerek programcıların sol ve sağ el plakaları gibi simetrik iş parçası şekillerini tek bir alt program kullanarak işlemesini sağlar. Hareket çekirdeğinin (motion kernel) kritik bir avantajı, aktif çalışma düzlemine tek eksenli bir ayna görüntüsü uygulandığında, kontrolün dairesel interpolasyon yönünü otomatik olarak tersine çevirmesi (G02 saat yönündeki hareketleri G03 saat yönünün tersine, G03'ü ise G02 olarak yorumlayarak) ve kesici yarıçap telafisi ofset vektörlerini ters çevirmesidir (G41 sol yönlü ofseti G42 sağ yönlü ofset, G42'yi ise G41 olarak yorumlayarak). Bu otomatik vektör yolu yeniden hesaplaması, operatörlerin aynalanan iş parçası üzerinde doğru eş yönlü (climb) veya ters yönlü (conventional) frezeleme stratejilerini korurken aynı konturları simetrik olarak yürütmesine olanak tanır.

Ancak programcılar ve ayar (setup) operatörleri, G51.1 ayna görüntüsü modları yürütüldüğünde koordinat kaydı ve fiziksel sınırlar konusunda son derece dikkatli olmalıdır. Eksen kaymasını (drift) önlemek amacıyla, ayna görüntüsü komutlarının daima doğrudan orijinal ayna görüntüsü merkezinde etkinleştirilmesi ve iptal edilmesi kritik bir güvenlik kuralıdır. Eğer bir operatör ayna görüntüsünü farklı bir koordinat konumunda iptal etmek için G50.1 programlarsa, mutlak program koordinatları ile gerçek makine konumları sapma gösterecektir. Bu koordinat sapması, NC sisteminde mutlak bir konumlandırma komutu (G90) verilene veya bir referans sıfırına dönüş (G28 veya G30) yürütülene kadar kalıcı olur. Sonraki bloklar iş bağlama ekipmanlarına yakın mesafelerde bu koordinat sapması altında yürütülürse, fener mili veya takım tareti telafisiz bir yörüngede hareket ederek belirlenmiş güvenlik bölgelerini bypass edecektir. Bu beklenmedik hareket, takım taretini veya fener milini doğrudan tablaya monteli iş parçası pabuçlarına (clamps), iş parçası fikstürü mengene çenesine (vise jaw) veya döner aynaya (chuck) sürerek katastrofik bir sert çarpışmaya (collision) neden olabilir. Bu fiziksel çarpışma kaçınılmaz olarak kesici takımı parçalar, eksen kızaklarına zarar verir, eksen aşırı yük alarm kodlarını tetikler ve ham malzemeyi anında tamamen kullanılmaz bir hurdaya (scrap) dönüştürür.

Komut Yapısı

Simetrik işleme programları, belirlenmiş bir ayna düzlemi etrafında hassas koordinat haritalaması gerektirir. Programlanabilir ayna görüntüsü komutu bir simetri ekseni tanımlayarak, seçilen eksen boyunca tüm koordinat noktalarını eksi bir ile çarpar. Sözdizimi (syntax), aynalanacak hedef eksenleri ve bunların merkez koordinatlarını tanımlar.

Programcılar, G51.1 bloklarını belirli adresleri kullanarak oluşturmalıdır. Komut, aynalanmış yoldaki herhangi bir hareket komutu yürütülmeden önce bağımsız bir blokta yer almalıdır. Bu, kontrolün koordinat ofsetlerini işlemeden önce register'larını güncellemesini sağlar.

• Fanuc:
  G51.1 IP_ ; (AÇIK) / G50.1 IP_ ; (İptal)
• Siemens ISO Diyalekti:
  G51.1 X_ Y_ Z_ ; (AÇIK) / G50.1 X_ Y_ Z_ ; (İptal)
• Siemens Yerel Modu:
  MIRROR X0 (veya Y0, Z0) / AMIRROR X0 (veya Y0, Z0) / MIRROR (İptal)
• Mitsubishi:
  G51.1 X_ Y_ Z_ ; (AÇIK) / G50.1 X_ Y_ Z_ ; (İptal) veya G62 X_ Y_ Z_ ; (Pozisyon-bağıl)

Adres / Parametre	Açıklama
IP_ / X_ Y_ Z_	Ayna eksenini ve ayna düzleminin merkezini belirten koordinatlar. G50.1 komutunda eksen koordinatları kukla (dummy) değerlerdir ancak hangi eksenlerin iptal edileceğini seçmek için belirtilmelidir.
MIRROR / AMIRROR	Siemens yerel mutlak (MIRROR) veya eklemeli (AMIRROR) aynalama komutları. Tek başına MIRROR tüm ayna frame'lerini iptal eder.
G62	Mevcut takım konumunda merkezlenmiş aynalamayı etkinleştiren veya iptal eden Mitsubishi komutu (koordinatlar eksenleri belirtir: aynalamak için 1, iptal için 0).

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc kontrolleri programlanabilir ayna görüntüsünü Grup 22 G-kodları aracılığıyla yönetir. Koordinat yeniden hesaplama hatalarını önlemek için ayna modundaki takım aşınma (wear) ve takım geometri ofsetleri parametrelerle sıkı bir şekilde kontrol edilir.

G51.1 G-kodu belirtilen merkez noktası etrafında aynalamayı etkinleştirirken, G50.1 kukla (dummy) koordinat girdileri kullanarak tanımlanan eksenler için aynalamayı iptal eder.

• Parametre No. 5002 Bit 2 (LWT): Takım Aşınma Ofseti ekleme yöntemi. 1 ise aşınma ofsetleri koordinat sistemi kaymalarıyla eklenir ve ayna modunda ofset tanımlanırsa Alarm PS0509 tetiklenir.
• Parametre No. 5002 Bit 4 (LGT): Takım Geometri Ofseti ekleme yöntemi. 0 ise geometri ofsetleri koordinat sistemi kaymalarıyla eklenir ve ayna modunda Alarm PS0509 tetiklenir.
• Parametre No. 5001 Bit 6 (EVO): Takım Ofset Değişikliği kilidi. 1 ise G51.1 aktifken takım ofsetlerinin değiştirilmesi yasaklanır ve Alarm PS0509 tetiklenir.
• Alarm PS0509: Aktif kaydırma parametreleri altında G51.1 etkinken takım ofseti tanımlanır veya değiştirilirse tetiklenir.
• Alarm PS0037: Tek eksenli aynalama altında kesici yarıçap telafisi aktifken aktif çalışma düzlemi (G17/G18/G19) değiştirilirse tetiklenir.
• Versiyon farkı: Modern Series 30i/31i/32i-B Plus kontrolleri G40 iptal vektörlerini Parametre No. 5000 Bit 3 (GNI) kullanarak hesaplar; oysa eski Series 16i/18i/21i ve 0i-C bu özel parametreyi kullanmıyordu ve bu durum bazen yörünge sapmalarına yol açıyordu.

Uyarı: G51.1 aktifken takım ofsetlerini değiştirmek veya tanımlamak, eğer No. 5002 parametresinin Bit 2 veya Bit 4 değerleri ofsetleri koordinat sistemi kaymalarıyla ekleyecek şekilde yapılandırılmışsa Alarm PS0509 hatasını tetikler.

Siemens

Siemens kontrolleri çift dilli (bilingual) derleyici işleme sunar. Yerel modda frame komutları kullanılırken, harici dil yorumlayıcısı etkinleştirildiğinde ISO diyalekt modu Fanuc tarzı aynalama komutlarını derler.

Yerel modda (G290), aynalama MIRROR veya AMIRROR ile etkinleştirilir ve tek başına MIRROR ile iptal edilir. ISO Diyalekt modunda (G291) ise aynalama G51.1 ve G50.1 komutlarını kullanır.

• MD 10610 $MN_MIRROR_REF_AX: Ayna Referans Ekseni. Koordinat aynalamanın hangi eksen etrafında yürütüleceğini tanımlar.
• MD 18800 $MN_MM_EXTERN_LANGUAGE: Harici NC dillerinin etkinleştirilmesi. G291 ISO diyalekt modunu etkinleştirmek için 1 olmalıdır.
• Alarm 61800: Harici CNC sistemi eksik; MD 18800 devre dışıyken G291, G51.1 veya G50.1 programlanırsa tetiklenir.
• Alarm 12080: Sözdizimi hatası / Bilinmeyen blok; ISO Diyalekt modu sırasında tanınmayan bir komut ayrıştırılırsa tetiklenir.
• Versiyon farkı: Gelişmiş SINUMERIK 840D sl sistemleri çarpışma önleme ve dinamik parametreleri desteklerken, SINUMERIK 802D sl modelinde MD 10604 gibi makine verileri kilitlidir ve değiştirilemez.

Uyarı: Yerel MIRROR yer değiştiren (substituting) bir komuttur. Satıra tek başına MIRROR yazılması aynalamayı iptal eder, ancak aynı zamanda ROT (döndürme) veya TRANS (sıfır noktası kaydırma) gibi diğer aktif dönüşümleri de temizler.

Mitsubishi

Mitsubishi işleme merkezleri G51.1 komutunu modal bir Grup 19 komutu olarak uygular. Kurulumu kolaylaştırmak için standart koordinat aynalamayı ve pozisyon-bağıl ayna görüntüsünü destekler.

Mitsubishi, G51.1 ve G50.1 komutlarının yanı sıra, mevcut takım konumunu simetri merkezi olarak kullanarak koordinatları aynalamak için G62 komutunu sağlar.

• Parametre #1003 iunit: Giriş Ayar Birimi; koordinat giriş çözünürlüğünü ve ayna merkezi koordinatlarının geçerli aralığını tanımlar.
• Parametre #8211 Mirror image: Parametre ayarı ile ayna görüntüsü; yazılım tabanlı aynalamayı etkinleştirir.
• Program Hatası (P801): G43.7 (Takım Konum Telafisi) aktifken G51.1 veya G50.1 komutunun verilmesi (veya tam tersi).
• Program Hatası (P942): Takım Merkezi Noktası Kontrolü (G43.4/G43.5/G174) aktifken G51.1 veya G50.1 komutunun verilmesi.
• Versiyon farkı: M800V/M80V serisi kontroller, eski Mitsubishi kontrollerinde bulunmayan sub-mikron Metrik Birim E giriş ayarlarını (6 ondalık basamağa kadar) destekler.

Uyarı: Takım Merkezi Noktası Kontrolü (G43.4/G43.5) veya Eğimli Yüzey Kontrolü (G176) aktifken G51.1 ve G50.1 gibi komutlar yürütülmemelidir; aksi takdirde Program Hatası P942 veya P952 tetiklenecektir.

Marka Karşılaştırmaları

Konu	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
G-kodu Komutu	G51.1 IP_ ; (Grup 22)	Yerel MIRROR/AMIRROR (G290) veya ISO modunda G51.1 (G291)	G51.1 X_ Y_ Z_ ; (Grup 19) veya alternatif G62
İptal Yöntemi	G50.1 IP_ ; (Grup 22)	Eksensiz yerel MIRROR veya ISO modunda G50.1 (G291)	G50.1 X_ Y_ Z_ ; (Grup 19) veya G62 X0 Y0 Z0
Merkez Noktası Tanımı	G51.1 bloğundaki koordinatlarda belirtilir (mutlak/artışlı).	Yerel: aktif iş ofsetleri tarafından belirlenir. ISO modu: G51.1 bloğundaki koordinatlar.	G51.1 bloğunda belirtilir veya G62 aracılığıyla dinamik olarak mevcut takım konumunda tanımlanır.
İptal Yan Etkileri	G50.1 yalnızca belirtilen eksenler için aynalamayı iptal eder, diğer ofsetleri etkilemez.	Parametresiz bir yerel MIRROR komutu, aktif olan diğer tüm frame dönüşümlerini (döndürmeler, ölçeklemeler, ofsetler) otomatik olarak iptal eder.	G50.1 yalnızca belirtilen eksenler için aynalamayı iptal eder, diğer ofsetleri etkilemez.
Parametre Kilitleri	Aktif kaydırma parametreleri (No. 5002 LWT/LGT) altında ayna modunda takım ofseti tanımlanırsa veya değiştirilirse Alarm PS0509 tetiklenir.	MD 10760, frame bastırma (G53/SUPA) sırasında takım düzeltmelerinin bastırılmasını tanımlar.	Aynalama; aktif takım konum telafisi, takım merkezi noktası kontrolü veya eğimli yüzey kontrolü ile çelişirse P801/P942/P941/P952/P953 Program Hatalarını tetikler.

Teknik Analiz

Fanuc, Siemens ve Mitsubishi arasındaki ayna görüntüsü alma konusundaki mimari farklılıklar, koordinat frame'lerinin ve derleyici yorumlayıcılarının nasıl yapılandırıldığı merkezinde toplanır. Siemens, yerel SINUMERIK modu (G290) ile ISO diyalekt modu (G291) arasında belirgin bir geçiş gerektiren çift dilli (bilingual) bir derleyici yapısı uygular. Eski ISO kodları programlanırken, G51.1 ve G50.1 komutlarının doğru şekilde ayrıştırılabilmesi için programcı açıkça G291 komutunu vermelidir. Aksine, Fanuc ve Mitsubishi aynalama komutlarını yorumlayıcı geçişine gerek kalmadan doğrudan kendi birincil komut setleri içinde yerel olarak derler.

Dönüşümlerin iptal edilmesi diğer bir büyük sapma noktasını temsil eder. Fanuc ve Mitsubishi'de G50.1 seçici bir modal iptal komutu olarak çalışır; yalnızca programlanan eksenleri etkiler ve diğer koordinat dönüşümlerini (ölçeklendirme veya iş koordinat sistemi ofsetleri gibi) değiştirmeden bırakır. Siemens'te ise eksensiz programlanan bir yerel MIRROR komutu, yer değiştiren (substituting) bir talimat gibi davranır. Bu yerel iptal işlemi tüm frame stack'ini temizleyerek aktif döndürmeleri (ROT), ölçeklendirmeleri (SCALE) ve ince sıfır ofsetlerini (TRANS) otomatik olarak siler. Programcılar, zincirleme koordinat dönüşümlerini kaybetmemek için yerel Siemens iptallerini son derece dikkatli yönetmelidir.

Son olarak, parametre düzeyindeki kilitler (interlocks) fiziksel makine durumunu üç markada farklı şekilde korur. Fanuc, aktif aynalama sırasında takım ofseti değişikliklerini kilitlemek veya bunlara izin vermek için parametre ayarlarına (No. 5002 ve No. 5001) yoğun şekilde güvenir ve ihlal durumunda Alarm PS0509 tetikler. Mitsubishi, sıkı programsal engellemeler uygulayarak belirli hata kodları üretir (takım konum telafisi çakışmaları için P801, çok eksenli merkez noktası veya eğimli yüzey kontrolü çakışmaları için ise P942 veya P952 gibi). Siemens ise frame'ler devre dışı bırakıldığında takım boyu ve yarıçap telafilerinin bastırılacağını (suppressed) mi yoksa korunacağını mı tanımlamak için makine veri register'larını (MD 10760 gibi) kullanır.

Program Örnekleri

Fanuc Örneği:

G90 G00 G54 X150.0 Y100.0 ; Normal koordinatlarda mutlak başlangıç konumuna hızlı ilerleme
G51.1 X100.0 Y50.0 ; X100.0, Y50.0 merkez koordinatları etrafında X ve Y eksenlerinde ayna görüntüsünü etkinleştirir
; Simetrik işleme yolu buraya gelir...
G50.1 X0 Y0 ; X ve Y eksenlerinde ayna görüntüsünü iptal eder (X0 ve Y0 koordinat değerlerinin kukla değerler olduğuna ve yoksayıldığına dikkat edin)

Talaş kaldırma işlemlerine başlamadan önce Fanuc programının bir kuru çalıştırma (dry run) işlemini gerçekleştirin. Operatör, kuru çalıştırmayı Z ekseni ofsetini iş parçasının üzerine kaldırarak yürütmelidir. Kontrol ünitesi G51.1 bloğunu işleyerek ayna simetri merkezini X100.0 Y50.0 olarak ayarlamasını sağlar. Sonraki hareketler bu merkez noktası boyunca simetrik olarak haritalanır. Son olarak G50.1 bloğu aynalamayı iptal ederek koordinat ölçek hesaplamasını 1:1 oranına geri döndürür.

Siemens Örneği:

N10 G290 ; Yerel mod: Düzlemi, koordinat ofsetini, takım ucunu seçin ve iş milini başlatın
N20 AMIRROR X0 ; Yerel mod: X ekseninde eklemeli koordinat aynalama ekler (X koordinatlarını negatif yapar)
N30 MIRROR ; Yerel mod: Parametresiz MIRROR komutu vererek tüm eksenlerdeki koordinat aynalamayı iptal eder
N40 G291 ; Eski G-kodlarını derlemek için yorumlayıcıyı ISO Diyalekt Moduna geçirir
N50 G51.1 X100.0 Y50.0 ; ISO modu: X100, Y50 merkezi etrafında X ve Y eksenlerinde programlanabilir aynalamayı etkinleştirir
N60 G50.1 X0 Y0 ; ISO modu: X ve Y eksenlerinde programlanabilir aynalamayı iptal eder (koordinat değerleri yoksayılır)
N70 G290 ; Yerel SINUMERIK moduna geri dönün

Siemens koordinat aynalama dönüşümlerini doğrulamak için bir kuru çalıştırma gerçekleştirin. NC derleyicisi yerel moda geçer ve X ekseni aynalamasını uygular. Boş MIRROR komutu tüm aktif frame'leri sıfırlar. Derleyici ISO moduna (G291) geçtiğinde G51.1 komutunu okuyarak ayna merkezini X100.0 Y50.0 konumuna yerleştirir. G50.1 komutu aynalamayı iptal ederek standart koordinat sistemini geri yükler.

Mitsubishi Örneği:

G90 G00 G54 X150.0 Y100.0 ; Normal koordinatlarda mutlak hızlı konumlandırma
G51.1 X100.0 Y50.0 ; X100.0, Y50.0 merkez koordinatları etrafında X ve Y eksenlerinde G-kodu ayna görüntüsünü etkinleştirir
; Simetrik yol...
G50.1 X0 Y0 ; X ve Y eksenlerinde ayna görüntüsünü iptal eder (koordinat kukla değerleri yoksayılır)

Mitsubishi aynalama durumlarını doğrulamak için bir kuru çalıştırma yürütün. Makine, normal modda başlangıç koordinatlarına hızlıca konumlanır. G51.1 yürütüldüğünde, kontrol sonraki hareketleri X100.0 Y50.0 merkezi boyunca aynalar. Son olarak G50.1 ayna modunu iptal ederek koordinat işlemeyi standart mutlak değerlere döndürür.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	Alarm PS0509	LWT = 1, LGT = 0 veya EVO = 1 gibi aktif kaydırma parametreleri altında G51.1 aktifken takım ofsetlerinin tanımlanması veya değiştirilmesi.	Makine durur, ekranda Alarm PS0509 görüntülenir: "TOOL OFFSET CANNOT BE CHANGED IN G51.1 MODE".	Aktif aynalama sırasında takım ofsetleri değiştirilemez veya çağrılamaz. Çözüm: Ofsetleri değiştirmeden önce G50.1 kullanarak ayna görüntüsünü iptal edin veya No. 5002 ve No. 5001 parametrelerini ayarlayın.
Fanuc	Alarm PS0037	Tek eksenli aynalama altında kesici telafisi aktifken aktif çalışma düzleminin (G17/G18/G19) değiştirilmesi.	Makine durur, ekranda Alarm PS0037 görüntülenir: "PLANE SWITCH DURING MIRRORING WITH CRC ACTIVE".	Aktif kesici yarıçap telafisi, aynalama sırasında çalışma düzlemi değişiklikleriyle çakışır. Çözüm: Düzlemi değiştirmeden önce G40 ile kesici telafisini iptal edin.
Siemens	Alarm 61800	Harici NC dili yorumlayıcısı devre dışıyken G291, G51.1 veya G50.1 programlanması.	Kontrol yürütmeyi durdurur, ekranda Alarm 61800 görüntülenir: "EXTERNAL NC SYSTEM OPTION MISSING".	Siemens yorumlayıcısı ISO diyalekt kodlarını ayrıştıramaz. Çözüm: ISO derlemeyi etkinleştirmek için makine verisi MD 18800'ü ($MN_MM_EXTERN_LANGUAGE) 1 olarak ayarlayın.
Mitsubishi	Program Error (P801)	G43.7 (Takım Konum Telafisi) aktifken G51.1 veya G50.1 komutunun verilmesi (veya tam tersi).	Makine hata durumuna geçer, ekranda Program Hatası P801 görüntülenir ve durur.	Aktif takım konum telafisi ile ayna görüntüsü arasında çakışma. Çözüm: Ayna görüntüsünü çağırmadan veya iptal etmeden önce takım konum telafisini iptal edin.

Uygulama Notu

Fanuc ünitelerinde ayna görüntüsü (G51.1) aktifken takım aşınma (LWT) ve geometri (LGT) ofsetlerinin koordinat sistemi kaymalarıyla eklenecek şekilde yapılandırılması (Parameter No. 5002 Bit 2 = 1, Bit 4 = 0), takım ofset değişikliği yapıldığında kontrolün Alarm PS0509 vererek otomatik çalışmayı bloke etmesine neden olur. Bu durum, Mitsubishi ünitelerinde takım konum telafisi (G43.7) aktifken aynalama yapılmasıyla oluşan Program Hatası (P801) alarmı gibi, tezgahı plansız duruş süresine (downtime) zorlar. Benzer şekilde, Siemens kontrollerinde MD 10760 parametresinin yanlış yapılandırılması, ayna suppression (bastırma) durumlarında fener milinin limitleri aşarak mengene çenelerine (vise jaw) şiddetle bindirmesiyle sonuçlanır. Çarpışmaların parça üzerinde oluşturacağı fiziksel hasarlar doğrudan hurda oranını artırarak işletmelere büyük mali kayıplar yaşatır. Bu riskleri önlemek için üretim öncesinde ilgili parametre kilitleri ve ayna merkez koordinatları mutlak şekilde kontrol edilmeli, takım ofset çağrıları ve çalışma düzlemi değişiklikleri aynalama döngüsünün tamamen dışarısında planlanmalıdır.

İlişkili Komut Ağı

• g50-1-mirror-image-cancel: Programlanabilir ayna görüntüsünü iptal eden ve standart koordinat haritalamasını geri yükleyen doğrudan G-kodu.
• g51-scaling-on-milling: Frezeleme sistemlerinde koordinat ölçeklendirmeyi etkinleştirerek bir merkez etrafında orantılı ölçeklendirme kurar.
• g41-cutter-radius-compensation: Sol yönlü kesici yarıçap telafisini etkinleştirir; bu telafi tek eksenli aynalama altında otomatik olarak sağ yöne (G42) çevrilir.
• G291: G50.1 ve G51.1 komutlarını ayrıştırmak için Siemens yorumlayıcısını ISO diyalekt moduna geçirir.

Sonuç

Simetrik parça imalatında eksenel sapmaları ve takım kırım maliyetlerini sıfıra indirmek, G51.1 ve G50.1 ayna komutlarının daima tam olarak aynı koordinat referans noktasında etkinleştirilmesini ve iptal edilmesini gerektirir. Makinede parça işlemeye başlamadan önce fener milini Z ekseninde kaldırarak yapılacak bir kuru çalıştırma, yörünge sapmalarını ve parametre (Fanuc No. 5002, Siemens MD 18800, Mitsubishi #1003) çelişkilerini erken aşamada tespit etmek için en etkili güvenlik uygulamasıdır. Eksenel yörünge doğruluğunu garanti altına alan bu adımlar, plansız duruş sürelerini (downtime) engelleyerek iş mili çalışma verimliliğini artırır, parça hurda oranını en aza indirir ve işletmeye yüksek düzeyde maliyet tasarrufu sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

CNC frezede tek eksende ayna görüntüsü (G51.1) aktifken dairesel interpolasyon (G02/G03) neden alarm verir?

Tek eksende aynalama yapıldığında kontrolör dairesel hareketlerin yarıçap değerlerini sadece tek bir eksende tersine çevirmeye çalışır. Bu durum dairesel yörüngenin elips şeklinde bozulmasına neden olur ve preprosesör bunu derleyemeyerek Fanuc'ta Alarm PS0070 veya Mitsubishi'de Program Hatası P70 tetikler. Takımın parçaya dalmasını ve hurdaya çıkmasını engellemek için sistem çalışmayı kilitler. Pratik Eylem: Dairesel hareketlerin yer aldığı yollarda ya ayna görüntüsünü her iki eksen için de (X ve Y) aktif hale getirin ya da dairesel bloğa girmeden önce aynalamayı G50.1 ile iptal edin.

Siemens yerel modundaki parametresiz MIRROR komutu neden plansız duruş sürelerine yol açar?

Siemens kontrol sisteminde parametre belirtilmeden yazılan boş bir MIRROR komutu, frame stack matrisi içerisindeki tüm aktif dönüşümleri sıfırlar. Bu durum, aynalanmayla birlikte yürütülen aktif TRANS (sıfır noktası kaydırma) veya ROT (döndürme) dönüşümlerini de tamamen silerek koordinat sıfırını makine referans konumuna çeker ve takımın tablaya bindirmesine sebep olur. Pratik Eylem: Aktif diğer dönüşümleri korumak için tek başına MIRROR yazmak yerine, aynalamak istediğiniz ekseni sıfır değeriyle eklemeli olarak güncelleyin (örneğin sadece X ekseninde ayna iptali için AMIRROR X0 yazın).

CNC ayna görüntüsü (G51.1) aktifken takım değiştirmek veya yeni ofset (T komutu) çağırmak neden Alarm PS0509 verir?

Fanuc kontrollerinin güvenlik protokolleri, ayna modu etkinken takım geometrisi veya aşınma değerlerinin koordinat sistemi kaymalarıyla (Parameter No. 5002 LWT/LGT ayarları) değiştirilmesini yasaklar. Aynalanmış eksenler üzerinde hareket halindeyken ofset değerlerinin değişmesi yörünge hesaplamalarını kararsızlaştırarak takım kırım riskini ve parça hurda oranını artırır. Pratik Eylem: Takım değiştirme veya yeni ofset çağırma komutlarından önce mutlaka ayna görüntüsünü G50.1 ile iptal edin ve yeni takım konumlandıktan sonra aynalamayı yeniden başlatın.