G68 Koordinat Döndürme: Fanuc, Siemens, Mitsubishi Rehberi

Giriş

Milling kurulumu sırasında CNC kontrol ünitesi arayüzünde koordinat döndürme merkezi koordinatlarının veya iş parçası sıfır noktasının hatalı kalibre edilmesi, takım taretini veya iş milini (spindle) tehlikeli şekilde kaymış bir yörüngeye sokar. Yüksek hızlı frezeleme işlemlerinde, eğer koordinat döndürme aktifken mutlak ofsetler yanlış hesaplanırsa, takım taret kafası yazılımsal hareket sınırlarını (soft limits) aşarak kesici takımı doğrudan tabla kelepçelerine (clamps), mengene çenesine (vise jaw) veya iş mili aynasına (chuck) sürer. Kesici ucun veya freze çakısının yüksek ilerleme hızlarında bu sert iş bağlama aparatlarına çarpması, ani bir sert çarpışma (hard collision/crash) yaratarak kesici takımı anında parçalar, eksen vidalı millerine hasar verir ve iş parçasını tamamen hurdaya (scrap) çıkarır. Bu durum yüksek akım servo aşırı yük alarm kodlarını tetikleyerek üretimi durdurur, plansız duruş sürelerine (downtime) yol açar ve işletmeye yüksek bakım-tamir maliyetleri yükler.

Teknik Özet

Teknik Özellik	Değer / Açıklama
Komut Kodu	G68 / G68.1 / ROT / AROT
Modal Grubu	Grup 16 modal (Fanuc / Mitsubishi), Grup 3 / çalışma alanı çerçevesi (Siemens)
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Fanuc Parametre No. 11600 Bit 5 (AX1), Mitsubishi Parametresi #19003, Siemens MD 18800
Temel Kısıtlama	Aktif rotasyon altında kesici yarıçap telafisi (G41/G42) yön değişiklikleri Fanuc'ta Alarm PS0157 tetikler; aktif rotasyon altında düzlem seçimi değişiklikleri (G17/G18/G19) Mitsubishi'de Program Hatası P111 tetikler.

Hızlı Okuma

• Koordinat döndürme merkezinin mutlak koordinatları (X, Y, Z) aktif iş parçası koordinat sistemine (WCS) göre tanımlanmalı veya takımın mevcut fiziksel konumunu varsayılan olarak kabul etmesi için boş bırakılmalıdır.
• Rotasyon altında aktif kesici yarıçap telafisi (G41 veya G42) yön değişiklikleri, kontrolör duruşlarını ve Alarm PS0157 hatasını önlemek için yalnızca G00 hızlı hareket bloklarında programlanmalıdır.
• Aktif çalışma düzlemini G17, G18 veya G19 aracılığıyla değiştirmeden önce, aktif rotasyon G69, G69.1 veya sıfır RPL'li ROT komutu verilerek iptal edilmelidir.
• Takım boyu telafisi (G43/G44 veya Siemens takım ofsetleri), döndürülmemiş sabit çalışma düzlemini referans almaya devam eder ve ayrı bir koordinat dönüşüm doğrulaması gerektirir.
• Otomatik çalışmalardan önce mengene çeneleri, aynalar ve fikstür kelepçeleri etrafındaki takım boşluğunu doğrulamak için iş mili kapalıyken tek blok modunda kuru çalıştırma (dry run) yürütülmelidir.
• Rotasyon aktivasyonu sırasında paralel eksen koordinasyon hatalarını (Alarm PS0508) önlemek için paralel eksenler, önceki blokta bir G90 mutlak komutu ile senkronize edilmelidir.

Temel Kavramlar

CNC kontrollerinde koordinat sistemi döndürme komutlarının pratik olarak programlanması, programcılara takım yolu koordinatlarını manuel olarak yeniden hesaplamadan karmaşık konturları döndürme konusunda matematiksel esneklik sağlar. Tek bir standart alt programın özdeş özellikleri çeşitli döndürülmüş konumlarda işlemesine izin vererek, koordinat döndürme hem program uzunluğunu hem de geliştirme süresini azaltır.

İşleme merkezi ve torna operasyonları sırasında koordinat döndürme, karmaşık yörüngeleri dinamik olarak hesaplar; bu da kurulum operatörlerinin iş parçası koordinat sistemlerini ve iş bağlama sınırlarını ayarlarken tam bir titizlik göstermesini gerektirir. Otomatik çalıştırmaya başlamadan önce, kurulum operatörü ham parçayı bir iş parçası fikstürü (fixture) içinde fiziksel olarak konumlandırmalı ve sabitlemelidir. Bu, takım yolu sapmasını önlemek için iş bağlama boşluğunun doğrulanmasını, chuck çenelerinin kontrol edilmesini ve kurulum ekranında iş parçası sıfır ofsetlerinin kalibre edilmesini gerektirir.

Komut Yapısı

Koordinat sistemi döndürmenin aktif edilmesi, programcının döndürme merkezini ve döndürme açısını belirtmesini gerektirir. İşleme merkezlerindeki frezeleme (milling) operasyonları için bu genellikle G68 veya programlanabilir bir rotasyon çerçevesi ROT aracılığıyla komutlandırılır. Bu komutlar yürütüldüğünde kontrolör, sonraki hareket koordinatlarını döndürülmüş eksenler boyunca dönüştürür. Bu, konturların küresel makine eksenleri yerine özelliğin yerel yönelimine göre programlanmasını sağlar.

Döndürme açısı R veya RPL, derece cinsinden yönelim kaymasını tanımlar; burada saat yönünün tersi hareketler pozitif açılar, saat yönü hareketler ise negatif açılar olarak kabul edilir. Döndürme merkezi koordinatları atlanırsa kontrolör, aktivasyon anındaki takımın mevcut konumunu varsayılan olarak kabul eder. Devre dışı bırakma işlemi, standart iş parçası koordinat sistemini geri yükleyen G69 yürütülerek veya aktif rotasyon çerçevesi sıfırlanarak yönetilir.

Koordinat döndürme işlemini özel makro döngüleri (custom macro cycles) ile entegre ederken programcılar, koordinat değişkenlerini dinamik olarak aktarabilirler. Bir makro programını tek bir konumda yürütmek için non-modal makro çağrısı G65'i kullanabilir veya her hareket bloğundan sonra makroyu otomatik olarak çağırmak için modal makro çağrısı G66'yı kullanabilirsiniz. Döndürülmüş işleme özelliklerini tamamladıktan sonra modal makro çağrılarını devre dışı bırakmak için, modal makro çağrısı iptali G67 komutunu verin.

Fanuc:
G68 X__ Y__ R__ ;
G69 ;
Siemens:
ROT X__ Y__ Z__ ;
ROT RPL=__ ;
AROT X__ Y__ Z__ ;
AROT RPL=__ ;
ROTS Y__ Z__ ;
Mitsubishi Machining Center:
G68 X__ Y__ R__ ;
G69 ;
Mitsubishi Lathe:
G68.1 X__ Z__ R__ ;
G69.1 ;

Adres / Değişken	Açıklama	Desteklenen Markalar
X, Y, Z	Seçilen çalışma düzlemindeki döndürme merkezinin mutlak koordinat değerleri. Atlanırsa varsayılan olarak mevcut takım konumunu alır.	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
R	Derece cinsinden belirtilen döndürme açısı. Pozitif saat yönünün tersi, negatif saat yönüdür.	Fanuc, Mitsubishi
RPL	Aktif düzlem içindeki döndürme açısı (RPL=derece).	Siemens
I, J, K	Üç boyutlu koordinat dönüşümü için döndürme ekseninin yön vektörleri.	Mitsubishi
,E	Torna modunda koordinat sistemini seçer (döndürülmüş sistem için 0, döndürme öncesi için 1).	Mitsubishi

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc sistemlerinde koordinat döndürme modaldir ve G-kodu Grup 16'ya aittir. Belirtilmeyen eksenler için yörünge hesaplamaları Parametre No. 11600 Bit 5 (AX1) ile kontrol edilirken, tek yönlü konumlandırma işlevi için G-kodu grup ayarları Parametre No. 5431 Bit 0 (MDL) tarafından yönetilir.

XY düzleminde rotasyonu başlatmak için, X ve Y'nin döndürme merkezi koordinatları ve R'nin açı olduğu G68 X__ Y__ R__ ; komutunu programlayın. Koordinat döndürmeyi G69 ; kullanarak iptal edin.

Kategori	Tanımlayıcı / Sürüm	Açıklama / Tetiklenme Koşulu
Parametre	Parametre No. 11600 Bit 5 (AX1)	Belirtilmeyen eksen hareketini hesaplar: 0 (döndürme öncesi hesaplama) veya 1 (döndürülmüş koordinat hesaplaması).
Parametre	Parametre No. 5431 Bit 0 (MDL)	Tek yönlü konumlandırma için modal grup ataması: 0 (Grup 00) veya 1 (Grup 01).
Parametre	Parametre No. 19625	Telafi modunda önceden okunan maksimum blok sayısı.
Alarm Kodu	Alarm PS0508	G CODE TO NEED G90(PAC) - Paralel eksenler aktif koordinat sistemini paylaşmadığında tetiklenir. Önceki blokta G90 komutu verilerek düzeltilir.
Alarm Kodu	Alarm PS0082	G37 SPECIFIED WITH T CODE - Takım boyu ölçümü sırasında takım ofseti değişikliği belirtildi.
Alarm Kodu	Alarm PS0157	Kesici yarıçap telafisi yönünün tersine dönmesi. G00 bloklarında telafi yönü değiştirilerek düzeltilir.
Sürüm Farkı	Eski FS16i/18i/21i	Belirtilmeyen eksenleri farklı şekilde çözer; modern seriler bunu Parametre No. 11600 AX1 değerini 1 yaparak emüle eder.

Takım kesme ilerlemesindeyken kesici telafisi (G41/G42) yönünü tersine çevirmek anında Alarm PS0157'yi tetikleyecektir. Hurda parçaları ve sert çarpışmaları önlemek için takım ofset değişikliklerini her zaman malzemenin dışında gerçekleştirin.

Siemens

Siemens SINUMERIK kontrolleri, koordinat döndürme işlemini G Grup 3 altındaki programlanabilir çerçeve rotasyonlarını kullanarak yönetir. İş parçası hizalama ve takım yönelimi sıfırlamaları MD 20150 $MC_GCODE_RESET_VALUES[1] ve MD 20150 $MC_GCODE_RESET_VALUES[2] tarafından yapılandırılır.

Aktif rotasyonlar, mutlak düzlem rotasyonu için ROT RPL=__ ; veya eklemeli düzlem rotasyonu için AROT RPL=__ ; kullanılarak programlanır. Uzaysal yönelim, ROTS Y__ Z__ ; aracılığıyla katı açılar kullanır.

Kategori	Tanımlayıcı / Sürüm	Açıklama / Tetiklenme Koşulu
Parametre	MD 18800 $MN_MM_EXTERN_LANGUAGE	Eski ISO G68/G69 işlemleri için harici NC dili derleyicisini etkinleştirmek üzere 1 olarak ayarlanır.
Parametre	MD 10604 $MC_WALIM_GEOAX_CHANGE_MODE	Geometri ekseni geçişi sırasında aktif çalışma alanı sınırlamalarını korur veya devre dışı bırakır.
Parametre	MD 20150 $MC_GCODE_RESET_VALUES[1] = 2	WCS hizalama çerçevesi sıfırlama durumunu yapılandırır (PAROT).
Parametre	MD 20150 $MC_GCODE_RESET_VALUES[2] = 1	Takım yönelimi çerçevesi rotasyon sıfırlama durumunu yapılandırır (TOROTOF).
Parametre	MD 20150 $MC_GCODE_RESET_VALUES[3] = 1	Takım boyu telafisi sıfırlama davranışını yapılandırır (TCOABS).
Alarm Kodu	Alarm 61800	External CNC system missing - MD 18800 yapılandırılmamışsa G291 derlemesi sırasında oluşur.
Alarm Kodu	Alarm 61811	ISO axis identifier not permitted - Bloktaki geçersiz eksen tanımlamaları tarafından tetiklenir.
Alarm Kodu	Alarm 14800	Programmed path velocity is less than or equal to zero - F0 ile yürütülen hareket bloğu.
Sürüm Farkı	SINUMERIK 802D sl vs. 840D sl	802D sl üzerinde MD 10604 kilitlidir ve CYCLE800 gibi gelişmiş seçenekler hariç tutulmuştur.

Siemens kontrollerinde MD 18800 parametresini 1 olarak yapılandırmadan eski G68/G69 komutlarını derlemeye çalışmak Alarm 61800 hatasını üretecektir. Eski ISO programlarını yürütmeden önce harici dil derleyicisinin etkinleştirildiğinden emin olun.

Mitsubishi

Mitsubishi sistemleri, G-kodu Grup 16 altında modal koordinat döndürmeyi kullanır. Rotasyon başlangıcından sonraki tek eksenli hareket hesaplamaları Parametre #19003 tarafından belirlenir ve sıfırlama durumu kalıcılığı Parametre #1151 ile kontrol edilir.

İşleme merkezi programları koordinatları döndürmek için G68 X__ Y__ R__ ; ve iptal etmek için G69 ; kullanır. Torna programları G68.1 X__ Z__ R__ ; kullanır ve G69.1 ; ile iptal eder.

Kategori	Tanımlayıcı / Sürüm	Açıklama / Tetiklenme Koşulu
Parametre	Parametre #19003 PRG coord rot type	Tek eksenli başlatmada hareket hesaplaması: 0 (yalnızca komut verilen ekseni hareket ettirir) veya 1 (başlangıç noktasını sanal olarak döndürür).
Parametre	Parametre #1151 rstint	Modal Grup 16 sıfırlama kalıcılığını kontrol eder: 0 (modalleri koru) veya 1 (başlangıçta durumu sıfırla).
Parametre	Parametre #1210 RstGmd/bitF	Grup 16 için modal G-kodu sıfırlama ayarı.
Parametre	Parametre #1561 3Dcdc	Döndürülmüş çerçevede mutlak koordinat sayaçlarını gösterir (0 veya 1).
Parametre	Parametre #1599 3DEndPointErr	3D dönüşüm sırasında izin verilen maksimum bitiş noktası sapma hatası.
Alarm Kodu	Program Hatası (P260)	Parametrelerde koordinat döndürme devre dışı bırakılmış veya 3D dönüşüm seçeneği eksik.
Alarm Kodu	Program Hatası (P111)	Koordinat döndürme moduyken düzlem seçimi kodu (G17/G18/G19) komut verildi.
Alarm Kodu	Program Hatası (P70) / P71	Arc end point deviation large - G68'den sonraki ilk blok olarak dairesel yay komut verildi. Önce doğrusal bir hareket kullanarak düzeltin.
Alarm Kodu	Program Hatası (P34)	Döndürme modundayken iş parçası koordinat ön ayarı (G92.1) komut verildi.
Sürüm Farkı	Torna vs İşleme Merkezi	Tornalar ayna görüntüsü ile çakışmayı önlemek için G68.1 / G69.1 kullanır; işleme merkezleri G68 / G69 kullanır.
Sürüm Farkı	M800/M80 Serisi (D4 veya öncesi)	G54.1 Pn aktifken G52 programlanırsa Program Hatası (P438) tetikler. Sonraki sürümler bu kısıtlamayı kaldırır.

Koordinat döndürme aktifken G92.1 iş parçası koordinat ön ayarı komutu vermek anında Program Hatası (P34) hatasını tetikler. İş parçası orijin ofsetleri, G68 veya G68.1 döndürme blokları başlatılmadan önce ayarlanmalıdır.

Marka Karşılaştırmaları

Konu	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Sözdizimi / Adres	G68 X__ Y__ R__ (frezeleme), G69 ile iptal	ROT / AROT (yerel), G68 / G69 (ISO Dialect G291 modu)	G68 X__ Y__ R__ (M-sistemi), G68.1 X__ Z__ R__ (L-sistemi)
Belirtilmeyen Eksen Davranışı	AX1 (Parametre 11600 Bit 5) üzerinden kontrol edilir	Dinamik çerçeve güncellemeleriyle yönetilir	Parametre #19003 (sanal rotasyon geçişi) üzerinden kontrol edilir
Eklemeli Rotasyon	G91 artımlı açısını kullanır	Ayrı AROT / AROTS komutlarını kullanır	G91 artımlı açısını kullanır
Uzaysal Rotasyon	— (no source)	Katı Açılar (ROTS / AROTS / CROTS) kullanılarak desteklenir	— (no source)
Geriye Doğru İzleme (G127)	— (no source)	Ters çalışmada sıfır ofsetlerini sıfırlar	G127 ters çalışma altında aktif rotasyonları dinamik olarak izler ve korur
Bimodal Geçiş Derleyicisi	— (no source)	Eski ISO G68/G69 için G291 geçişi gerektirir	G188/G189 üzerinden M-sistemi ile L-sistemi arasında dinamik olarak geçiş yapar

Teknik Analiz

Program güdümlü koordinat döndürme ve çerçeve (frame) yönetimi, frezeleme operasyonları sırasında Fanuc, Siemens ve Mitsubishi kontrolleri arasında belirgin mimari farklılıklar sergiler.

İlk olarak Fanuc, koordinat sistemi döndürme işlemini standart G68 ve G69 modal G-kodu Grup 16 kodlarıyla eşleştirir ve koordinat döndürme başlangıcı sırasında katı bir paralel eksen koordinasyon kilidi (Alarm PS0508) uygular. Bu durum, paralel eksenleri senkronize etmek için önceki blokta bir G90 mutlak komutu verilmesini gerektirir. Döndürme sırasında belirtilmeyen eksen yörüngelerini kontrol etmek için Fanuc, hesaplamaları eski FS16i/18i/21i uyumlu spesifikasyonlar ile modern hesaplamalar arasında değiştiren Parametre No. 11600 Bit 5 (AX1) parametresini kullanır.

İkinci olarak Siemens, mutlak ve eklemeli rotasyonları ayrı ve açık komutlara böler. Fanuc ve Mitsubishi, tek bir modal G68 kodu kullanıp G90/G91 aracılığıyla mutlak veya artımlı döndürme merkezi girdileri arasında geçiş yaparken, Siemens tamamen ayrı hazırlık çerçevesi komutları kullanır (mutlak ikame edici rotasyon için ROT ve eklemeli rotasyon için AROT). Bu çerçeve tabanlı mimari, kazara koordinat birikimlerini önler. Siemens ayrıca aktif iş ofsetlerine (G54 ila G599) göre uzayda bir işleme düzlemini yönlendirmek için Katı Açılar (ROTS/AROTS/CROTS) kullanarak uzaysal yönelim döndürmesini yerel olarak destekler.

Üçüncü olarak Mitsubishi, G68/G68.1 koordinat döndürmelerini manuel keyfi ters çalışma (G127) fonksiyonu ile dinamik olarak entegre eder. Manuel keyfi ters çalışma (G127) aktif olduğunda, operatör takımı geri çekmek için el çarkını manuel olarak geriye doğru çevirebilir. Mitsubishi'nin hareket çekirdeği, özel modal bilgi depolama bloğunu kullanarak aktif koordinat döndürmelerini ve takım telafilerini izler ve korur, böylece eksen kaymasını önler. Mitsubishi ayrıca koordinat döndürmeyi, işleme merkezi ve torna G-kodu formatları arasında dinamik olarak geçiş yapmak için bimodal bir Program Format Switch derleyicisi (G188/G189) ile entegre eder. Belirtilmeyen eksenler için, Parametre #19003 tek eksenli hareketin döndürme öncesi sisteme göre mi yansıtılacağını (0 ayarı) yoksa sanal olarak döndürülmüş bir başlangıç noktası mı hesaplayacağını (1 ayarı) belirler.

Program Örnekleri

Fanuc G-Code Example

N10 G92 X0 Y0 G69 G01 ;
N20 G42 G90 X1000 Y1000 F1000 D01 ;
N30 G68 R-30000 ;
N40 G91 X2000 ;

Kuru çalıştırma analiz süreci: Operatör tek blok modunu aktif hale getirir ve iş mili kapalıyken feedrate override değerini düşük bir seviyeye ayarlar. N10 bloğu aktif olan koordinat rotasyonunu iptal eder ve iş parçası koordinatlarını sıfırlar. N20 bloğundaki mutlak konumlandırma, (1000, 1000) konumunda koordinat sıfır referansını kurar ve D01 takım ofseti ile sağdan kesici yarıçap telafisini (G42) etkinleştirir. N30 bloğu, mevcut takım konumu (1000, 1000) etrafında saat yönünde −30.000 derece (30 derece) koordinat rotasyonunu başlatır. N40 bloğu, X ekseni boyunca 2.000 mm'lik artımlı bir hareket komutu verir. Aktif rotasyon nedeniyle kontrolör, döndürülmüş eksen boyunca takım yolu yörüngesini hesaplar ve makine eksenleri takımı döndürülmüş koordinatlara taşımak için X ve Y eksenlerinde eş zamanlı olarak enterpolasyon (interpolation) yapar.

Siemens SINUMERIK Example

N10 G17 G54 G00 X0 Y0 Z10 ;
N20 ROT RPL=45 ;
N30 G01 X50 Y0 F1000 ;
N40 AROT Y30 ;
N50 AROTS Y30 Z90 ;

Kuru çalıştırma analiz süreci: Operatör takım yolu kontrolünü başlatır. N10 bloğu XY çalışma düzlemini (G17) seçer, ayarlanabilir iş ofseti G54'ü aktif hale getirir ve hızlı ilerleme (rapid traverse) ile takımı (0, 0, 10) konumuna getirir. N20 bloğu, XY düzleminde saat yönünün tersine 45 derece (RPL=45) mutlak koordinat rotasyonu (ROT) uygular. N30 bloğu, döndürülmüş X ekseni boyunca 50 mm'lik bir doğrusal ilerleme hareketi komutlandırır, bu da makinenin kesiciyi fiziksel bir koordinat konumuna taşımak için hem X hem de Y eksenlerinde enterpolasyon yapması anlamına gelir. N40 bloğu Y ekseni etrafında 30 derecelik eklemeli bir rotasyon ekler. N50 bloğu, katı açılar kullanarak Y ve Z eksenleri etrafında eklemeli uzaysal çerçeve rotasyonu (AROTS) uygular ve aktif yönelim çerçevesini dinamik olarak günceller.

Mitsubishi G-Code Example

N10 G17 G90 G00 X0 Y0 ;
N20 G68 X100.0 Y100.0 R45.0 ;
N30 G01 X200.0 Y0 F1000 ;
N40 G69 ;
N50 G68.1 X100.0 Z0 R60.0 ;

Kuru çalıştırma analiz süreci: Operatör ekrandaki eksen sayaçlarını izler. N10 bloğu XY çalışma düzlemini ve takımı koordinat orijinine konumlandırmak için mutlak programlamayı (G90) seçer. N20 bloğu, mutlak merkez (100.0, 100.0) etrafında saat yönünün tersine 45 derece koordinat rotasyonunu aktif hale getirir. N30 bloğu X ekseni boyunca 200.0 mm'lik bir doğrusal ilerleme bloğu komutlandırır. Takım, döndürülmüş koordinat düzlemi boyunca enterpolasyon yapar. N40 bloğu rotasyonu iptal ederek varsayılan yerel koordinatları geri yükler. N50 bloğu, torna sistemi rotasyonunu kurarak seçilen ZX düzleminde (100.0, 0) etrafında 60 derece torna koordinat rotasyonunu aktif hale getirir.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	Alarm PS0508	Sistemde yapılandırılmış paralel eksenler aktif iş parçası koordinat sistemini paylaşmıyor.	Kontrolör yürütmeyi durdurur, eksen hareketleri durur ve alarm lambası yanıp söner.	G68'den hemen önceki blokta tüm paralel eksenler için G90 mutlak komutunu belirtin.
Fanuc	Alarm PS0157	Takım yolu komutu, kesici telafisi yönünün kesme ilerlemesi sırasında tersine dönmesine neden oluyor.	Makine ilerlemeyi anında durdurur ve ekranda Alarm PS0157 görüntülenir.	Yön değişikliklerini yalnızca hızlı ilerleme G00 blokları içinde yeniden programlayın veya telafi vektörlerini geçici olarak devre dışı bırakmak için G53 kullanın.
Siemens	Alarm 61800	Harici dil seçeneği etkinleştirilmemişken ISO Dialect Modu (G291) komut verildi.	CNC, Alarm 61800 "External CNC system missing" hatası üretir ve çevrim yürütmesini durdurur.	Derleyiciyi etkinleştirmek için MD 18800 ($MN_MM_EXTERN_LANGUAGE) makine veri parametresini 1 olarak yapılandırın.
Siemens	Alarm 14800	Hareket bloğu, sıfıra eşit veya sıfırdan küçük bir programlanmış yol hızıyla (F0) yürütülüyor.	Sistem durur, ekranda Alarm 14800 "programmed path velocity is less than or equal to zero" gösterilir.	Blokta sıfırdan büyük geçerli bir F ilerleme hızı belirtin veya sabit ilerleme hızlarını aktif hale getirin.
Mitsubishi	Program Hatası (P111)	Koordinat döndürme modu aktifken düzlem seçimi kodu (G17, G18 veya G19) komut verildi.	Program yürütmesi, kontrol ekranında bir ön işlemci hata kodu ile durur.	Çalışma düzlemlerini değiştirmeden önce koordinat döndürmeyi G69 veya G69.1 ile iptal edin.
Mitsubishi	Program Hatası (P70) / P71	G68'in hemen ardından gelen ilk hareket bloğu olarak dairesel enterpolasyon yayı (G02 veya G03) komut verildi.	İlerleme durur ve HMI ekranında "Arc end point deviation large" hatası gösterilir.	Yayları komutlandırmadan önce başlangıç ve bitiş vektörlerini hizalamak için ilk olarak doğrusal bir hareket bloğu (G00 veya G01) ekleyin.

Uygulama Notu

Yanlış hesaplanan veya hatalı girilen döndürme merkezi koordinatları, takımı beklenmedik yörüngelere sürükleyerek mengene çenelerine (vise jaw), ayna çenelerine veya tabla kelepçelerine (clamps) şiddetle çarpmasına yol açar. Bu tür sert çarpışmalar (crash) kesici takımı kırıp eksen ball screw vidalarını bükerek binlerce liralık hasara ve yüksek hurda oranlarına (scrap rates) neden olur. Fanuc sistemlerinde bu çarpışmaları önlemek için Parameter No. 11600 Bit 5 (AX1) kontrol edilmeli ve paralel eksenlerin uyumsuzluğundan kaynaklanan Alarm PS0508 hatasını önlemek için G68 öncesinde mutlaka G90 komutu kullanılmalıdır. Benzer şekilde, kesici telafisi (G41/G42) yön değişikliğinin malzeme içinde yapılması Alarm PS0157 ile çevrimi durdurur; bu değişiklikler yalnızca G00 bloklarında yapılmalıdır. Siemens ünitelerinde eski G68 programlarını derlerken MD 18800 parametresinin 1 olmaması Alarm 61800 hatasına yol açarken, Mitsubishi sistemlerinde rotasyon aktifken düzlem değiştirilmeye çalışılması Program Hatası (P111) ile sonuçlanır. Ayrıca Mitsubishi ünitelerinde G68'den hemen sonra G02/G03 komutu verilmesi, kontrolörün başlangıç noktasını döndürememesinden dolayı Program Hatası (P70) 'Arc end point deviation large' alarmını tetikler ve parça üzerinde ciddi duruş sürelerine (downtime) yol açar. Bu hataları engellemek için üretim öncesinde Parameter #19003 ayarları doğrulanmalı, G69 ile mod iptal edilmeli ve iş mili kapalıyken tek blok modunda mutlaka kuru çalıştırma (dry run) yapılmalıdır.

İlişkili Komut Ağı

• G69 / G69.1: Modal koordinat döndürmeyi iptal etmek ve standart iş parçası koordinat sistemini geri yüklemek için kullanılır.
• G51 / SCALE: Merkez koordinatlarını ölçeklendirerek koordinat rotasyonu ile entegre olur, ancak döndürme açısı tamamen ölçeklendirilmemiş olarak kalır.
• TRANS / ATRANS: Siemens sistemlerinde rotasyon çerçeveleriyle birleştirilebilen programlanabilir mutlak ve eklemeli sıfır ofsetleri sağlar.
• G53: Makine koordinat sistemini seçer ve rotasyon kurulumu sırasında çarpışmaları önlemek için aktif takım telafisi vektörlerini geçici olarak devre dışı bırakır.
• G127: El çarkı ile geri sarma (rollback) sırasında aktif koordinat rotasyonlarını ve takım telafilerini dinamik olarak izleyen Mitsubishi manuel keyfi ters çalışma fonksiyonudur.

Sonuç

İşleme sahasında koordinat döndürme operasyonlarının güvenli şekilde yürütülmesi, parametre ayarlarının titizlikle yapılmasına ve iş bağlama ekipmanlarının doğruluğuna bağlıdır. Fanuc'ta Parametre No. 11600 (AX1), Siemens'te MD 18800 ve Mitsubishi'de Parametre #19003 gibi kritik kontrol noktalarını üretim öncesinde doğrulamak, hatalı takım yolları nedeniyle oluşabilecek iş parçası hurdalarını ortadan kaldırır. Otomatik üretime geçmeden önce, iş mili kapalıyken tek blok modunda yapılacak bir kuru çalıştırma, takımın mengene çenesi veya ayna gibi engellere çarpmasını önleyerek işletmeleri yüksek maliyetli duruş sürelerinden ve beklenmedik takım-tezgah hasarlarından korur.

Sıkça Sorulan Sorular

Fanuc sistemlerde G68 koordinat rotasyonu aktifken Alarm PS0508 (G CODE TO NEED G90) hatası nasıl önlenir?

Bu alarm, sistemde yapılandırılmış paralel eksenler olduğunda ve bu eksenler aktif program koordinat sistemini paylaşmadığında tetiklenir. Çoğu operatör bu durumu fark etmeyip doğrudan tezgahı çalıştırdığında takımın kaymasına veya parçanın hurdaya çıkmasına neden olur. Çözüm için, programınızda G68 koordinat döndürme satırından hemen önceki blokta tüm paralel eksenleri mutlak modda senkronize eden bir G90 komutu tanımlayın.

Mitsubishi kontrol ünitelerinde G68 aktif edildikten sonra neden Program Hatası (P70) 'Arc end point deviation large' alarmı alınır?

Mitsubishi kontrollerinde koordinat döndürme başlatıldıktan hemen sonra ilk hareket satırı olarak G02 veya G03 dairesel enterpolasyon komutu verilirse, takım henüz döndürülmüş düzlemde doğrusal bir başlangıç vektörü kuramadığı için bu hata oluşur. Bu durum eksenlerin aniden durmasına ve iş milinin durarak plansız duruş süresi yaratmasına yol açar. Bunu engellemek için, G68 rotasyon satırından sonra dairesel hareketlere geçmeden önce her zaman doğrusal bir G00 veya G01 konumlandırma satırı yazın.

Siemens SINUMERIK ünitelerinde ROT yerine yanlışlıkla AROT kullanılması hangi maliyetli riskleri doğurur?

ROT komutu önceki tüm rotasyon ve ofset çerçevelerini tamamen sıfırlayıp yeni bir mutlak değer tanımlarken, AROT komutu mevcut aktif çerçevenin üzerine ekleme yapar. Yanlışlıkla AROT kullanılması, koordinatların üst üste yığılmasına ve takımın mengene çenesi veya fikstür kelepçesi gibi engellere çarparak parçanın hurdaya dönmesine sebep olur. Güvenli üretim için, koordinatları tamamen sıfırlamak istediğinizde ROT, mevcut değerlere ekleme yapmak istediğinizde ise AROT komutunu tercih edin.