CNC Torna Tezgahlarında G68 Ayna Görüntüsü ve Dengeli Kesim

Giriş

Tornalama takımının veya indekslenebilir taret köprüsünün, hızlı ilerleme (rapid traverse) modunda döner ayna çenelerine veya iş parçası kelepçelerine doğrudan çarpması, binlerce dolarlık ekipman hasarının yanı sıra günlerce sürecek plansız duruş süresine (unplanned downtime) yol açar. Kompanse edilmemiş koordinat kaymaları, makro döngü hataları veya senkronize edilmemiş çok yollu (multi-path) bindirmeler nedeniyle taret hizalanmamış bir rotada ilerlediğinde, kesici uç parçalanır, eksen bilyalı mili (ball screw) bükülür ve yüksek akımlı eksen aşırı yük servo alarmları tetiklenir. Çift taretli ve çok yollu torna merkezlerinde karşı taretlerde simetrik işlemeyi yönetmek ve dengeli kesimde (balance cutting) iki takımı senkronize etmek, koordinat aynalama ve ilerleme senkronizasyonunun kusursuz uygulanmasını gerektirir. Özellikle döner ayna çeneleri veya tezgah mengenesi tarafından tutulan uzun ve ince ham stoklar işlenirken, her iki taretin senkronizasyonundaki en ufak bir sapma, parçanın şiddetle titremesine, tırnak izleri (chatter) oluşmasına ve malzemenin doğrudan hurdaya (scrap) gitmesine neden olur. Bu duruma bağlı eksen kaymaları sadece iş milini (spindle) durdurmakla kalmaz; pahalı iş parçalarını kullanılamaz hale getirerek üretim maliyetlerini ve hurda oranını dramatik şekilde artırır.

Teknik Özet

Parametre / Nitelik	Teknik Özellik
Birincil Komutlar	G68 (Mirror / Balance Cut ON), G69 (İptal); G15 (Mitsubishi Balance Cut ON), G14 (İptal); MIRROR/AMIRROR (Siemens Yerel)
Modal Grup / Sınıf	Grup 04 (Fanuc, Siemens ISO), Grup 15 / Grup 18 (Mitsubishi)
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Fanuc: No. 1022 (temel eksenler), No. 8103 (P-kod formatı); Siemens: MD 10610 ($MN_MIRROR_REF_AX), SD 42900 ($SC_MIRROR_TOOL_LENGTH); Mitsubishi: #1202 (mirofs cutter distance), #1118 (wear comp yönü), #1244 (sync feed blocks)
Temel Kısıtlamalar	Dengeli kesim sadece kesim feedrate başlangıcını senkronize eder (dinamik yol/hız takibi yoktur); mirroring ve dengeli kesim aynı modal gruplar altında birbirini dışlar; yüksek hızlı yüksek hassasiyetli modlar uyumsuzdur.

Hızlı Okuma

• Simetrik geometrileri karşı bir araç postu ile keserken, X ekseni koordinat işaretini otomatik olarak tersine çevirmek için G68 (veya Siemens'te MIRROR/AMIRROR) ile ayna görüntüsü koordinatlarını etkinleştirin.
• Uzun, ince iş parçaları üzerinde dengeli kesim yaparken iki karşıt turret üzerindeki kesim feedrate başlangıcını senkronize etmek için G68 Pp (Fanuc) veya G15 [L__] (Mitsubishi) kullanın.
• Kompanse edilmemiş yolları önlemek için takım boyu aynalama ayarlarının (Siemens SD 42900 gibi) ve karşı turret wear compensation yönünün (Mitsubishi Parametre #1118 gibi) aktif olduğunu her zaman doğrulayın.
• Dengeli kesim için her iki programdaki feedrate, hareket mesafeleri, feed hold, override ve interlock ayarlarının aynı olduğundan emin olun; çünkü kontrol, senkronizasyondan sonra hızı dinamik olarak koordine etmez.
• P29 gibi program hatalarını veya look-ahead buffer taşmalarını önlemek için aynalama veya dengeli kesim etkinken program formatı anahtarlamaları (Mitsubishi G188 gibi) veya makro hesaplamaları yürütmekten kaçının.
• Standart tek eksenli otomatik operasyonlara dönmeden önce G69 (veya G14 / parametresiz MIRROR) kullanarak aynalama veya dengeli kesim işlemini devre dışı bırakın ve koordinat ofsetlerinin geri yüklendiğini onaylayın.

Temel Kavramlar

Çift turret ayna görüntüsünün pratik programlanması, uygulama mühendislerinin koordinat sisteminin karşı tarafındaki bir karşı araç postu için simetrik takım yollarını sanki aynı tarafdaymış gibi yazmalarına olanak tanıyarak çok eksenli program geliştirmeyi basitleştirir ve mühendislik saatlerini azaltır. Karşı spindle'lar üzerinde karmaşık profilleri tornalarken, profil bir alt programda bir kez tanımlanır ve koordinat sistemi ofsetleri uygulanarak ve Z ekseni aynalanarak her iki spindle'da yürütülür. Kontrolör, koordinat işaretlerini dinamik olarak tersine çevirerek, manuel yeniden hesaplama yapmadan temel turret yolunu karşı turret için simetrik bir yola çevirir.

Dengeli kesim için, feed senkronizasyonu iki bağımsız araç postunun aynı anda koordinat başlangıcı yapmasına izin verir. Torna merkezlerinde uzun, ince iş parçaları işlenirken, kesici takımların ham stoğun karşıt taraflarından eş zamanlı olarak uygulanması iş parçası sapmasını önler, yapısal boşluğu bastırır, ciddi titreşimleri engeller ve toplam cycle sürelerini yarı yarıya azaltır. Mekanik kuvvetlerin dengeli dağılımı sayesinde, ağır talaş kaldırma sırasında parça distorsiyonu riski en aza indirilerek sıkı boyutsal toleranslar sağlanır.

Kurulum operatörleri ve programcılar, kurulum ve program yürütme sırasında son derece dikkatli olmalıdır. Otomatik bir cycle başlatılmadan önce, ham stok, spindle chuck, tezgah kelepçeleri veya özel iş tutucular içine güvenli bir şekilde yerleştirilmeli ve sıkıştırılmalıdır. Dengeli kesim sadece kesim feedrate başlangıcını koordine ettiğinden ancak sonrasında senkronizasyonu dinamik olarak takip etmediğinden, programcı her iki parça sisteminin feedrate, hareket mesafeleri, feed hold, override ve interlock anahtarlarının aynı şekilde yapılandırıldığından emin olmalıdır. Eğer bir programlama uyumsuzluğu yürütülürse, karşıt turret'ler üzerindeki dengesiz kuvvetler ince iş parçasının şiddetle titremesine neden olarak tırnak izleri (chatter), takım kırılması ve tamamen hurda bir parçayla sonuçlanacaktır.

Komut Yapısı

G68'in komut yapısı, karşı araç postlarında ayna görüntüsü için mi yoksa dengeli kesim için mi kullanıldığına bağlı olarak değişir. Ayna görüntüsü için G68, hedef eksen (genellikle X) için koordinat talimatlarını yakalayan ve değeri tersine çeviren modal bir anahtar görevi görür. Koordinat kaydırma miktarı, kontrolördeki fiziksel turret mesafesi parametreleriyle tanımlanarak takımın simetrik hareket etmesini sağlar. Ayna işlevi G69 aracılığıyla iptal edildiğinde, kontrolör orijinal koordinat sistemini geri yükler.

Dengeli kesim için sözdizimi bir yol seçici veya bir senkronizasyon numarası içerir. G68 veya G15 bloğu bir bekleme kapısı veya interlock görevi görür. Her iki yol da bu kod bloğunu yürüttüğünde, başlangış zamanlamalarını senkronize ederler. Sistem parametrelerine bağlı olarak, kontrolör yol kombinasyonlarını ikili toplamlar (binary sums) veya doğrudan basamaklar olarak değerlendirir.

Birincil sistemler için sözdizimi düzenleri aşağıdaki gibi yapılandırılmıştır:

; Fanuc & Mitsubishi Mirror Image
G68 ; (Ayna görüntüsü AÇIK)
G69 ; (Ayna görüntüsü iptal)
; Fanuc Balance Cut
G68 Pp ; (Dengeli kesim AÇIK, yol kombinasyonu p)
G69 ; (Dengeli kesim iptal)
; Siemens Native Mirroring
MIRROR X0 Y0 Z0 ; (Mutlak aynalama)
AMIRROR X0 Y0 Z0 ; (Artımlı aynalama)
MIRROR ; (Aynalama iptal)
; Mitsubishi Lathe Balance Cut
G15 [L__] ; (Dengeli kesim AÇIK, senkronizasyon numarası L)
G14 ; (Dengeli kesim iptal)

Adres / Adres Bağımsız Değişkeni	Hedef Sistem	İşlev / Açıklama
P	Fanuc	Dengeli kesim için yol kombinasyonunu belirtir. Parametre No. 8103 Bit 1 değeri 0 olduğunda, ikili ağırlıkların toplamıdır (örneğin P3, Yol 1 + Yol 2'yi temsil eder). 1 olduğunda, doğrudan yol basamaklarının listesini temsil eder (örneğin Yol 1, 2 ve 3 için P123).
L	Mitsubishi	Zamanlama senkronizasyonu operasyon numarası (değer aralığı: 0 ila 9999). Karşıt turret'ler arasındaki eşleşen G15 bloklarının tanımlayıcısını belirtir.
X, Y, Z	Siemens (Yerel)	Aynalama düzleminin koordinat değerini tanımlar. Aynalama, tanımlanan referans koordinatına (tipik olarak X0, Y0 veya Z0) göre uygulanır.

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc torna kontrolörlerinde, çift turret ayna görüntüsü ve dengeli kesim Grup 04 komutları aracılığıyla yönetilir. Simetrik kesim koordinat kaydırmaları, Parametre No. 1022 tarafından tanımlanan eksene uygulanır. Yol kombinasyonları için P adresi biçimlendirmesi Parametre No. 8103 ile ayarlanır.

Karşı turret üzerinde koordinat aynalamayı etkinleştirmek için bağımsız bir G68 bloğu programlayın. Dengeli kesim için, pals dağıtımı başlangıcını senkronize etmek üzere G68 P_ programlayın. Buffer sorunlarını önlemek için modlar arasında geçiş yapmadan önce takım kompanzasyonları iptal edilmelidir.

• Parametre No. 1022: Temel 3 ekseni tanımlar. Simetrik kesim, koordinat ters çevrimini kesinlikle bu eksenlerin X eksenine uygular.
• Parametre No. 8103 Bit 1 (MWP): Dengeli kesim yol kombinasyonu için giriş formatını belirler. 0, ikili toplamı kullanır (örneğin P3, yol 1 ve yol 2'yi temsil eder); 1, yol numaralarını kullanır (örneğin P123).
• Parametre No. 19625: Kontrolörün ofset modunda önceden okuduğu blok sayısını (N) ayarlar. Aktif takım kompanzasyonu maksimum N-2 hareket etmeyen bloğa izin verir.
• Alarm PS0191: G78/G77 cycle'larında |u/2| >= |r| mantığının ihlal edildiği bir konik yüksekliği ihlaliyle tetiklenir. Çözüm: Döngü parametrelerini düzeltin.
• Alarm PS0082: Otomatik takım boyu ölçüm cycle'ı (G37) ile aynı blokta bir takım ofset değişimi (T kodu) belirtildiğinde tetiklenir. Çözüm: Komutları ayrı bloklara ayırın.
• Alarm PS0370: Çok adımlı skip işlevini etkinleştirmeden P1 ila P8 arasında bir değer belirtildi.
• Versiyon Farklılıkları: Series 15 Program Formatı (Parametre No. 0001 Bit 1 FCV = 1), kaba kesim parametrelerinin devre dışı bırakıldığı ve G71/G72 Tip I/II şekillerinin kısıtlandığı eski bir formatı uygular.

NC reset tuşuna basılması G69 aynalamayı derhal iptal edecek ve temel koordinat sistemini geri yükleyecektir; bu durum sonrasında manuel jog yapılırsa ciddi eksen hareketlerine neden olabilir.

Siemens

Siemens SINUMERIK kontrolleri, harici dil modunu (G291) veya yerel Siemens frame'lerini (G290) kullanarak çift taret koordinat işlemlerini yönetir. Aynalamanın etrafında gerçekleştiği eksen MD 10610 $MN_MIRROR_REF_AX içinde tanımlanır. Eksen değerlendirme davranışı MD 10612 $MN_MIRROR_TOGGLE ile ayarlanır.

Yerel modda, mutlak aynalama uygulamak için MIRROR X0 Y0 Z0 veya eklemeli aynalama için AMIRROR programlayın. ISO Dialect modunda, çift taret modunu etkinleştirmek için bağımsız bir G68 programlayın. Takım boyu işareti aynalaması SD 42900 yapılandırmasını gerektirir.

• MD 10610 $MN_MIRROR_REF_AX: Aynalamanın yapılacağı ekseni belirtir (0: programlanmış eksen tersleme; 1, 2 veya 3: referans ekseni X, Y veya Z).
• MD 10612 $MN_MIRROR_TOGGLE: Değerlendirme davranışını belirler (0: programlanan değerler değerlendirilir; MIRROR X0, X ekseni aynalamasını devre dışı bırakır).
• SD 42900 $SC_MIRROR_TOOL_LENGTH: Sıfır olmayan değerler, aynalanan eksenlerin takım boyu ($TC_DP3 ila $TC_DP5) ve temel bileşenlerinin ($TC_DP21 ila $TC_DP23) işaretlerini tersine çevirir.
• MD 10604 $MC_WALIM_GEOAX_CHANGE_MODE: Geometri ekseni geçişi sırasında çalışma alanı sınırlama modu (SINUMERIK 802D sl üzerinde sert kilitlidir).
• MD 18800 $MN_MM_EXTERN_LANGUAGE: Harici dil seçeneği bayrağı (G68/G69 komutlarını derlemek için 1 olmalıdır).
• Alarm 61800: G291 veya G68/G69 komut verildiğinde MD 18800 ayarlanmamışsa tetiklenir. Çözüm: MD 18800'ü 1 yapın ve NCK reset gerçekleştirin.
• Alarm 61815: Aktif takım ucu yarıçap kompanzasyonu modu altında teknolojik tornalama cycle'ı (örneğin CYCLE374T/CYCLE376T) yürütüldığünde tetiklenir. Çözüm: Döngü çağrısından önce G40'ın aktif olduğundan emin olun.
• Versiyon Farklılıkları: Makine parametresi MD 10604, 802D sl üzerinde kilitlidir ve değiştirilemez, ancak 840D sl üzerinde değiştirilebilir. Çok köşeli tornalama (G51.2/G50.2) 840D sl üzerinde desteklenir ancak 802D sl üzerinde ihmal edilmiştir.

Eksen parametreleri olmadan MIRROR çağırmak, aktif rotasyon veya ölçekleme frame'leri de dahil olmak üzere daha önce programlanmış tüm frame'leri iptal edecektir.

Mitsubishi

Mitsubishi torna merkezleri hem G-kodu tabanlı hem de T-kodu tabanlı koordinat aynalamayı destekler. Takım seçim kodunun ayna görüntüsünü etkinleştirip etkinleştiremeyeceği Parametre #1119 Tmiron ile kontrol edilir. Kesici mesafesi ofseti Parametre #1202 mirofs içinde ayarlanır.

Bağımsız bir G68 bloğu kullanarak karşı araç postunda aynalamayı etkinleştirin veya G15 L_ programlayarak dengeli kesimi başlatın. Takım ucu aşınma yönü ters çevrimi parametre #1118 tarafından yönetilir.

• Parametre #1119 Tmiron: T-komutu Ayna Görüntüsü seçimi (1: geçerli, 0: geçersiz).
• Parametre #1203 TmirS1 / #1204 TmirS2: T-komutu ayna görüntüsü için turret seçim maskeleri (takımlar 1-32 ve 33-64). Değer aralığı: 0 ila FFFFFFFF.
• Parametre #1202 mirofs: Kesiciler arasındaki mesafe (temel ve karşı turret'leri fiziksel olarak ayıran yarıçap değeri).
• Parametre #1273 ext09/bit4: Aynalama için geçerli eksen (0: parça sistemindeki ilk eksen; 1: düzlem seçimi bağlantılı).
• Parametre #1118 mirr_A: Karşı turret için X ekseni takım ucu aşınma kompanzasyonu işaretini tersine çevirir (1: otomatik).
• Parametre #1244 set16/bit2: G15 senkronizasyonunun yalnızca kesim feedrate bloklarında mı yoksa tüm bloklarda mı yürütüleceğini yapılandırır.
• Program Hatası (P371): Harici ayna görüntüsü veya parametre aynalaması zaten aktifken G68 komutu verildi. Çözüm: Önceki aynalama modunu iptal edin.
• Program Hatası (P29): Aktif T-kodu ayna modunda G188 program formatı anahtarı komutu verildi veya aktif yüksek hızlı kontrol sırasında aynalama/dengeli kesim yayınlandı. Çözüm: Önce aktif aynalamayı devre dışı bırakın.
• Operasyon Hatası (M01 1035): Eksenleri şu anda karmaşık kontrol ile değiştirilmiş olan bir parça sistemindeki bir eksen için ayna görüntüsü AÇIK konuma getirildi. Çözüm: Eksen değişimini devre dışı bırakın.
• Versiyon Farklılıkları: Standart torna listeleri altında dengeli kesim G15/G14'tür (Grup 18). G-kod listesi 6 ve 7 altında dengeli kesim G68/G69'a eşlenmiştir (Grup 15). Eğer her iki işlev de liste 6/7 altında aktifse, G68/G69 varsayılan olarak ayna görüntüsüne öncelik verir ve dengeli kesimi devre dışı bırakır.

T-kodu aynalaması etkinken G188 format anahtarlarını veya manuel jog sıfırlamalarını tetiklemeye çalışmayın, çünkü bu durum yüksek akımlı eksen aşırı yük alarmlarını veya program hatalarını tetikleyecektir.

Marka Karşılaştırmaları

Konu / Özellik	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Birincil Komut	Çift turret aynalama veya dengeli kesim yol kombinasyonu için G68 / G69 (Grup 04)	MIRROR / AMIRROR (yerel frame ifadeleri); ISO dialect modunda G68 / G69 (Grup 04)	Çift turret aynalama için G68 / G69 (Grup 15); dengeli kesim için G15 / G14 (Grup 18)
T-Kodu Entegrasyonu	— (no source)	— (no source)	Destekleniyor; parametre ile tanımlanmış takım seçim kodları aynalamayı dinamik olarak AÇIK/KAPALI duruma getirebilir
Kompanzasyon Ayarlamaları	Yay yönlerinin (G02/G03) ve kompanzasyon vektörlerinin (G41/G42) manuel olarak programlanmasını gerektirir	Yol kompanzasyon vektörlerini (G41 <-> G42) ve yay interpolation yönlerini (G02 <-> G03) otomatik olarak tersine çevirir	Kompanse ayarlar, keyfi geri çalışma (arbitrary reverse run) sırasında özel modal bilgi saklama bloğu aracılığıyla takip edilir
Takım Boyu Aynalama	Parametre No. 1022'de sadece X ekseni için koordinat tersine çevirmeyi tanımlar	SD 42900 ve SD 42910 ayar verilerini kullanarak takım boyu ve aşınma bileşenlerinin işaret ters çevrimi	Parametre #1118 mirr_A kullanılarak karşı turret için aşınma kompanzasyonu işareti otomatik olarak tersine çevrilir
Çok Yollu Bekleme Kilidi (Standby Interlock)	Katı donanımsal interlock, diğer yol ilgili G68/G69 bloğunu okuyana kadar aktif yolu durdurur	Bağlantısız yerel frame yönetimi	Zamanlama senkronizasyon seçeneği #1244 set16/bit2 tüm bloklarda veya yalnızca kesim feedrate bloklarında çalışır
Derleyici Kayıt Koruyucuları	— (no source)	MIRROR frame sıfırlaması, daha önce ayarlanan tüm programlanabilir frame'leri iptal eder	Aktif T-kodu aynalaması altında G188 geçişini bloke eder ve Program Hatası P29 verir

Teknik Analiz

Kontrolörler arasındaki temel mimari fark, koordinat ters çevriminin nasıl ele alındığında yatmaktadır. Fanuc, koordinat aynalamayı kesinlikle Parametre No. 1022'de eşlenen eksen düzeyinde uygular ve programcıyı alt programlarında G02/G03 yay yönlerini ve G41/G42 takım ucu yarıçap kompanzasyon vektörlerini manuel olarak değiştirmeye zorlar. Aksine, Siemens SINUMERIK, aynalamayı geometrik frame motoruna yerel olarak entegre eder. MIRROR veya AMIRROR aktif olduğunda, kontrol otomatik olarak programlanan koordinat değerlerinin işaretini tersine çevirir, yol kompanzasyon vektörlerini ayarlar (G41, G42 ile değiştirilir ve tersi) ve dairesel interpolation yönlerini tersine çevirir (G02, G03 ile değiştirilir ve tersi). Bu durum alt program programlama hatalarını azaltır ancak kurulum operatörlerinin takım çarpmalarını önlemek için SD 42900 ayar verisi aracılığıyla takım boyu aynalamanın aktif olduğunu doğrulamasını gerektirir.

Mitsubishi hem G-kodu tabanlı ayna komutlarına (Grup 15 G68) hem de otomatik T-kodu ayna etkinleştirmesine izin veren hibrit bir çözüm sunar. Parametre #1119 Tmiron yapılandırılarak ve #1203 ve #1204 parametrelerinde turret maskesi tanımlanarak, karşı turret'teki bir takım seçildiğinde bir takım seçim komutu aynalamayı otomatik olarak çağırabilir. Ek olarak, karşı turret için aşınma kompanzasyonu işareti, Parametre #1202 mirofs içinde tanımlanan kesiciler arasındaki mesafe kullanılarak hesaplanan Parametre #1118 mirr_A aracılığıyla dinamik olarak tersine çevrilir.

Dengeli kesim sırasında Fanuc'un senkronizasyonu, ikili ağırlıklandırma (yolların toplamı, örneğin Parametre No. 8103 0 olduğunda P341) veya yol kombinasyonlarını (örneğin P123) kullanan G68 Pp komutuna dayanır. Bu durum yolların birbirini beklediği katı bir standby durumunu tetikler. Buna karşılık Mitsubishi, L parametresinin tam zamanlama senkronizasyon numarasını koordine ettiği G15 [L__] komutunu kullanır. Mitsubishi'nin #1244 set16/bit2 parametresi, operatörlerin senkronizasyonun tüm bloklarda mđ değerlendirileceğini yoksa yalnızca kesim feedrate bloklarıyla mı sınırlandırılacağını yapılandırmasına olanak tanıyarak yüksek hızlı boşta ilerlemelerde (air cuts) esneklik sağlar.

Program Örnekleri

Fanuc Çift Turret Aynalama

O1001 ;
G21 G40 G90 G95 ;
T0101 ; (Temel araç postu A üzerinde takım 1, aşınma ofseti 1 seçimi)
G00 X100.0 Z10.0 ; (Temel turret konumlandırma)
G68 ; (Koordinat sistemini karşı turret B'ye kaydır, ayna görüntüsü AÇIK)
T0202 ; (Takım ofsetini karşı turret takımına kaydır)
G01 X80.0 Z-20.0 F0.2 ; (Ters çevrilmiş X ekseni işareti ile simetrik kesim)
G00 X120.0 Z10.0 ; (Turret geri çekme)
G69 ; (Ayna görüntüsünü iptal et, temel koordinat sistemini geri yükle)
M30 ;

kuru çalıştırma (dry run)

İlk olarak, G21 metrik birimleri ayarlar, G40 takım ucu yarıçap kompanzasyonunu iptal eder, G90 mutlak konumlandırmayı etkinleştirir ve G95 devir başına ilerlemeyi seçer. Ardından, T0101 temel araç postu A üzerindeki Takım 1'i seçer ve onu hızla X100.0, Z10.0 konumuna getirir. G68 komutu bağımsız bir blokta yürütülerek koordinat sistemini kaydırır ve X ekseni işaretini tersine çevirir. Daha sonra karşı turret takımı için T0202 takım ofseti uygulanır. Sonraki G01, takımı 0.2 mm/rev ilerleme ile X80.0 (fiziksel olarak spindle'ın karşı tarafında aynalanmış şekilde) ve Z-20.0 konumuna sürer. Güvenli koordinatlara geri çekildikten sonra G69, standart koordinat kayıtlarını geri yüklemek için aynalama modunu iptal eder ve program M30 ile sonlandırılır.

Siemens Yerel Frame Aynalama

; Siemens SINUMERIK Yerel mod
G290 ; Yerel Siemens moduna geçiş
G90 G95 ;
TRANS X0 Z100.0 ; Spindle 1'de sıfır noktası ofseti ayarla
T1 D1 ; Takım ofseti D1 ile Takım 1'i seç
G0 X80.0 Z10.0 ; Hızlı konumlandırma
G1 Z-30.0 F0.25 ; Spindle 1 üzerinde işleme
G0 X100.0 Z10.0 ; Takımı geri çek
TRANS X0 Z0 ; Sıfır ofsetini temizle
TRANS Z200.0 ; Koordinatı Spindle 2'ye kaydır
AMIRROR Z0 ; Spindle 2 için Z ekseninde artımlı aynalama uygula
G0 X80.0 Z10.0 ; Takımı aynalanmış koordinat sistemine göre konumlandır
G1 Z-30.0 F0.25 ; Spindle 2 üzerinde aynalanmış profili işle
G0 X100.0 Z10.0 ; Takımı geri çek
MIRROR ; Aynalamayı iptal et ve aktif aynalama frame'lerini sıfırla
M30 ;

kuru çalıştırma

Program, yerel Siemens programlama diline geçmek için G290 yürütülerek başlar, mutlak koordinatları ve devir başına ilerlemeyi yapılandırır. TRANS komutu, Spindle 1 işlemesi için aktif sıfır ofsetini Z100.0 konumuna kaydırır. Takım 1 seçilir, Z10.0'da konumlandırılır ve 0.25 mm/rev ilerleme ile Z-30.0 konumuna sürülür. Takım daha sonra geri çekilir, ofset temizlenir ve Spindle 2 için Z200.0'da yeni bir TRANS ofseti uygulanır. AMIRROR Z0 komutu, Z ekseninde eklemeli bir ayna frame'i uygular. Aynalanmış frame nedeniyle, Z-30.0'a giden takım yolu ilerlemesi Z ekseni boyunca fiziksel olarak tersine çevrilir ve Spindle 2 yüzeyine göre özdeş bir kontur yürütür. Son olarak MIRROR, M30 yürütülmeden önce standart doğrusal koordinat sistemlerini geri yükleyerek tüm aktif aynalama frame'lerini sıfırlar.

Mitsubishi G15 Dengeli Kesim

; Mitsubishi Parça Sistemi 1 (Turret 1)
O2001 ;
G21 G40 G90 G95 ;
T0101 ; (Turret 1 üzerinde Takım 1'i seç)
G00 X60.0 Z5.0 ; (Bekleme başlangıç koordinatına konumlan)
G15 L10 ; (Dengeli kesim zamanlama senkronizasyon numarası L10'u etkinleştirin)
G01 Z-40.0 F0.2 ; (Bekle ve Turret 2 ile senkronize kesim feedrate'ini yürüt)
G00 X80.0 Z5.0 ; (Takımı geri çek)
G14 ; (Dengeli kesim modunu iptal et)
M30 ;

kuru çalıştırma

İlk olarak, kontrolör metrik birim modunu seçer, takım ucu yarıçap kompanzasyonunu iptal eder ve mutlak konumlandırma uygular. Ardından, Takım 1 seçilir ve X60.0, Z5.0 konumuna yerleştirilir. Kontrolör G15 L10 okuduğunda, Parça Sistemi 1 bir interlock bekleme (standby) durumuna girerek hareketi durdurur. Parça Sistemi 2 karşılık gelen G15 L10 komut bloğunu okuduğunda, senkronizasyon koşulu karşılanır ve her iki sistem aynı anda 0.2 mm/rev ilerleme ile Z-40.0 konumuna sürerek iş parçası sapmasını önler. Takım daha sonra hızlı hareketle (rapid) güvenlik mesafesine çekilir, G14 dengeli kesim senkronizasyonunu iptal eder ve program M30 ile sonlanır.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	Alarm PS0082	Otomatik takım boyu ölçüm cycle'ı (G37) ile aynı blokta bir takım ofset değişimi (T kodu) belirtildi.	Makine program ortasında yürütmeyi durdurur, cycle start ışığı söner ve CRT ekranında "PS0082 G37 SPECIFIED WITH T CODE" görüntülenir.	NC programını T-kodu takım seçim bloğu ile G37 cycle bloğunu ayıracak şekilde düzenleyin. G37'yi çağırmadan önce takım ofsetinin aktif olduğundan emin olun.
Siemens	Alarm 61800	Harici dil parametresi MD 18800 değeri 1 olarak ayarlanmadığında G291 ISO dialect modu geçişi veya G68/G69 harici komutu yürütülür.	Kontrol paneli "Alarm 61800: External CNC system missing" mesajını görüntüler ve feed hold durumuna geçerek ISO bloklarını çalıştırmayı reddeder.	MD 18800 $MN_MM_EXTERN_LANGUAGE makine verisini 1 olarak ayarlayın ve harici ISO derleyici seçeneğini etkinleştirmek için bir NCK reset gerçekleştirin.
Siemens	Alarm 61815	Aktif takım ucu yarıçap kompanzasyonu modu (G41/G42) altında teknolojik tornalama cycle'ları (örneğin CYCLE374T veya CYCLE376T) yürütülür.	CNC programı döngü çağrı bloğunda durur, alarm zili çalar ve "Alarm 61815: G40 not active" görüntülenir.	Tornalama döngüsünü çağırmadan önce takım ucu yarıçap kompanzasyonunu devre dışı bırakmak için bir G40 komutu ekleyin, ardından gerekirse alt program içinde G41/G42'yi tekrar etkinleştirin.
Mitsubishi	Program Error (P29)	Aktif T-kodu ayna görüntüsü modunda G188 program formatı anahtarı komutu verilir veya aktif yüksek hızlı kontrol sırasında aynalama/dengeli kesim yayınlandı.	Program derhal durur, "P29 Program Error" gösterilir ve blok yürütme engellenir.	G188 format anahtarını komuta etmeden önce aktif T-kodu aynalamasını veya yüksek hassasiyet modunu (örneğin G05 P0) iptal edin.

Uygulama Notu

Dengeli kesim ve ayna görüntüsü uygulamalarında karşılaşılan en kritik operasyonel risklerden biri, iki taretin bağımsız eksen hareketlerinin senkronizasyonunu kaybetmesidir. Mitsubishi turning merkezlerinde, G68 ile aynalanmış koordinatlar aktifken takım yolları karşı taret mesafesini belirleyen #1202 mirofs parametresi üzerinden kaydırılır. Eğer bir operatör acil durdurma (NC reset) sonrası veya elle çark (manual handwheel jog) ile eksen konumlarını değiştirir ve koordinat register'larını doğrulamadan otomatik döngüyü (automatic operation) devam ettirirse, taret kontrolsüz şekilde kaymış bir rota izler. Bu durum, kesici takımın veya taretin doğrudan döner ayna çenelerine (spindle chuck jaws), tezgah mengenesine veya döner iş miline (spindle) çarpmasıyla sonuçlanan yıkıcı sert çarpışmalara (catastrophic hard collision) neden olur. Sonuçta pahalı karbür kesici uçlar parçalanır, eksen vidalı milleri bükülür ve yüksek akımlı aşırı yük alarmları (M01 1036 veya P29 gibi) tetiklenir. Ayrıca, Fanuc sistemlerinde G68 dengeli kesim döngüsünün yalnızca başlangıç noktasında senkronizasyon sağladığı, hareket esnasında ilerleme hızını (feedrate) veya eksen bindirmelerini (overrides) dinamik olarak takip etmediği unutulmamalıdır. Taretlerden birinin manuel override anahtarı değiştirildiğinde ortaya çıkan koordinat uyumsuzluğu, iş parçasının şiddetle titremesine, tırnak izleri (chatter) oluşmasına ve malzemenin doğrudan hurdaya (scrap) gitmesine neden olur. Siemens kontrollerinde ise SD 42900 ($SC_MIRROR_TOOL_LENGTH) takım boyu aynalama parametresi aktif edilmeden aynalama yapıldığında, takım offset değerleri kompanse edilmeyerek iş parçasını ıskartaya çıkartır ve üretim maliyetlerinde ciddi kayıplar yaratır. Bu tür pahalı çarpışmaları önlemek ve hurda oranını düşürmek için, her program çalıştırmadan önce parametre değerleri doğrulanmalı ve mutlaka kuru çalıştırma (dry run) yapılmalıdır.

İlişkili Komut Ağı

• G00 / G01: G68 koordinat aynalaması tarafından değiştirilen temel hızlı konumlandırma ve doğrusal kesim hareketlerini sağlar. G00 Hızlı İlerleme ve G01 Doğrusal İnterpolasyon referans kılavuzlarına bakın.
• G40 / G41 / G42: Ofset hatalarını önlemek için ayna frame'lerini veya cycle'larını değiştirmeden önce devre dışı bırakılması gereken takım ucu yarıçap kompanzasyon vektörlerini kontrol eder. Takım Ucu Radyus Kompanzasyonu referans kılavuzuna bakın.
• G290 / G291: Siemens yerel modu ile harici ISO dialect modu arasında geçiş yaparak G68/G69 derleme uyumluluğunu etkinleştirir.
• G51.1: İşleme merkezleri için programlanabilir eksen aynalamasını kontrol eder ve torna G68 çift turret ayna komutlarının frezelemeye özel karşılığı olarak hizmet eder. G51.1 Programlanabilir Ayna Görüntüsü kılavuzuna bakın.
• G52: Yerel koordinat sistemi kaymasını ayarlar. G52 Yerel Koordinat Sistemi kılavuzuna bakın.
• G65: Senkronizasyon rutinlerine argümanlar aktarabilen özel makroları non-modal olarak çağırır. G65 Özel Makro Çağrısı kılavuzuna bakın.

Sonuç

Torna tezgahlarında çift taret koordinasyonunu ve ayna görüntüsü parametrelerini optimize etmek, plansız üretim duruşlarını azaltmanın ve hurda maliyetlerini minimize etmenin en doğrudan yoludur. Operatörler, her yeni parça kurulumunda öncelikle ayna aynalama yönü parametrelerini doğrulamalı ve programları mutlaka tek blok (single block) modunda, talaş kaldırmadan kuru çalıştırma (dry run) ile test etmelidir. Dengeli kesim uygulamalarında, kontrol ünitesinin dinamik hız dengelemesi yapmadığı göz önünde bulundurularak her iki taraftaki ilerleme hızı (feedrate) ve override oranlarının tam olarak senkronize olduğundan emin olunmalıdır. Üretim tamamlandıktan sonra ise, standart tek eksenli çalışma düzenine dönerken koordinat kaymalarından kaynaklı olası takım çarpmalarını engellemek için G69 veya G14 iptal komutlarının eksiksiz yürütüldığü doğrulanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Dengeli kesimde iş parçası titreşimini (chatter) ve taret aşınmasını önlemek için feedrate ve override değerleri nasıl ayarlanmalıdır?

Dengeli kesim (balance cutting) sırasında iş parçası üzerindeki kesme kuvvetlerini eşitlemek için her iki turret programında da ilerleme hızı (feedrate) ve ilerleme override değerleri birebir aynı tanımlanmalıdır. Hız farkı olması durumunda taretlerin birine aşırı yük binecek, iş parçası salgı yapacak ve parça hurdaya (scrap) ayrılacaktır. Kesim esnasında operatör panelindeki override potansiyometrelerini kilitleyin veya program içine override kilitleme makrosu (G-code kilidi) ekleyerek hızların otomatik senkron kalmasını sağlayın.

Mitsubishi tornalarında G68 koordinat aynalama etkinken G188 komutu neden P29 Program Hatasına yol açar?

G188 komutu, kontrolörün derleyici seviyesinde program formatını tornadan işleme merkezine (bimodal) değiştirmeye çalışır. Aynalama veya T-kodu aynalaması aktifken bu geçişin yapılması, koordinat tablosu kayıtlarında belirsizliğe ve dolayısıyla taretin yanlış eksene hareket ederek çarpmasına neden olabilir. G188 format anahtarını çalıştırmadan önce mutlaka G69 ile aynalama modunu sonlandırın ve takım ofsetlerini sıfırlayın.

Siemens kontrolörlerde ayna görüntüsü aktifken dairesel interpolasyon yönü neden aniden tersine döner ve bu durum nasıl çözülür?

Siemens SINUMERIK kontrolleri geometrik ayna görüntüsü (MIRROR/AMIRROR) etkinken koordinat işaretleriyle birlikte kesici telafi yönünü (G41/G42) ve yay dönüş yönlerini (G02/G03) otomatik olarak tersine çevirir. Eğer programcı alt programda bu değişimi manuel yapmaya çalışırsa yönler çakışacak, profil hatalı çıkacak ve iş parçası ıskartaya gidecektir. Siemens kullanırken alt programdaki orijinal dairesel yön kodlarını değiştirmeyin ve kontrolün otomatik dönüşüm motoruna güvenerek yalnızca takım boyu aynalama parametresi SD 42900'ün doğruluğunu kontrol edin.