CNC Enkoder Sinyal Test Yöntemleri: Fanuc, Siemens, Mitsubishi

Giriş

Bir CNC tezgahında kesme sıvısının (cutting fluid) pals kodlayıcı (pulse coder) muhafazasına sızması, dahili optik kodlama disklerini (optical coding disks) anında bozarak sistemsel bir yazılım faz alarmını tetikler. Operatör için bu arıza, ilk olarak ani bir eksen sapması veya beklenmeyen bir sürücü kilitlemesi (drive interlock) ile kendini gösterir ve aktif interpolasyonu anında durdurur. Eğer bu arıza kritik bir ince bitirme (finishing) çevrimi sırasında gerçekleşirse, konum geri beslemesinin (positioning feedback) aniden kaybolması takımın fazla kesmesine (overcut) neden olur; bu durum iş parçasını kullanılmaz bir hurdaya (scrap) çevirirken fener mili (spindle) ve taret (turret) üzerinde eksen kaymalarına yol açarak yüksek maliyetli duruş süreleri (downtime) ve acil taret hizalama masrafları doğurur. Eksenlerin ayna (chuck), klemp (clamp) veya otomatik takım değiştirici (automated tool changer) gibi hareketli mekanik bileşenlere sert bir şekilde çarpmasını (hard collision) önlemenin ve üretilen parçaların hurda oranını (scrap rate) sıfıra indirerek maliyet tasarrufu sağlamanın tek yolu, enkoder sinyal kararlılığını periyodik olarak kontrol etmektir.

Teknik Özet

Teknik Eleman	Spesifikasyon Detayları
Komut Kodları	MEAS, MEAW, MEASA, MEAWA (Siemens) / G00, G01, G04, M19, S, M03, M04 (Genel / Teşhis)
Modal Grubu / Modalite	Ölçüm, Fener Mili Teşhisi, Eksen Geri Besleme Döngüsü ve Enkoder Sinyal Testi
Desteklenen Markalar	Fanuc, Siemens, Mitsubishi
Kritik Parametreler	Fanuc: Parameter No. 1815 Bit 1 (OPTx), Parameter No. 2023 (Hız Geri Besleme Palsleri), Parameter No. 2024 (Konum Geri Besleme Palsleri) Siemens: MD30240 $MA_ENC_TYPE (Gerçek Değer Algılama Tipi), p4649 (Sinyal Seviyesi Sınırı), p0408 (Enkoder Pals Sayısı) Mitsubishi: #2225 SV025 MTYP (Motor/Enkoder Tipi), #2220 SV020 RNG2 (Ana Taraf Enkoder Çözünürlüğü)
Temel Kısıtlamalar	Fanuc: Kompakt Beta iS motor serileri (beta iS 0.2/5000, 0.4/5000, 1/6000), pulse coder arızalandığında komple motor değişimini gerektirir. Siemens: Ölçüm çevrimleri (MEAS), ENC_TYPE parametresi 0 olarak yapılandırılmadığı sürece simüle edilmiş eksenlerde çalıştırılamaz. Mitsubishi: Pals giriş kaydedicileri (R456 ila R459), 0 ile 0x1FF arasında ayarlanırsa varsayılan olarak 1.024 değerini alır.

Hızlı Okuma

• Cutting fluid sızmasını önlemek amacıyla pulse coder onarımlarını tamamlamadan önce her zaman fiziksel contaların (seals) ve konnektörlerin (connectors) düzgün şekilde oturduğunu doğrulayın.
• Faz A/B voltajlarının 0.8 ila 1.2 V_p-p tolerans bandı içinde kaldığını doğrulamak için Fanuc check pin board A06B-6071-K290 kullanarak osiloskop ile kontrol etmeye öncelik verin.
• Geri besleme arızalarının yüksek çözünürlüklü izlerini doğrudan CF kartına kaydetmek için Siemens Sensor Module Data logger (p0437.0 = 1) gibi otonom teşhis araçlarını etkinleştirin.
• Voltaj pinlerini tersine çeviren ve enkoderi anında tahrip eden 6FX2002-2EQ00 ve 6FX2002-2CH00 kablolarının yanlışlıkla birbiriyle değiştirilmesini önlemek için Siemens sistemlerinde kablo uyumluluğunu iki kez kontrol edin.
• Donanımsal sert arızalar meydana gelmeden önce optik bozulmaları yakalamak amacıyla Mitsubishi sürücü izleme ekranlarındaki yüzdelik bazdaki sinyal kirliliği değişkenlerini (ABS. TRACK ve INC. TRACK) izleyin.
• Ayna (chuck) veya klemp (clamp) ile sert çarpışmaları önlemek için, mutlak konum veri kaybından (Z71) sonra Mitsubishi mutlak sistemlerinde sıfır noktası başlatma (zero-point initialization) işleminin titizlikle yapıldığından emin olun.

Temel Kavramlar

Eksenlerin ve fener millerinin (spindles) mutlak mekanik konumlarını korumasını garanti etmek için enkoder sinyallerinin test edilmesi ve geri besleme döngülerinin (feedback loops) izlenmesi hayati bir öneme sahiptir. Ölçüm komutlarını çalıştırmanın pratik programlama etkisi, donanım anahtarlama işlemlerini anında okuyabilmek ve yavaşlama gecikmeleri olmaksızın tam makine veya iş parçası koordinatını belleğe kilitleyebilmektir. Programcılar ve operatörler, erken bozulmaları izlemek için sinyal eşik değerlerini titizlikle yapılandırmalıdır; optik kodlama diskleri (optical coding disks) kirlenirse veya dahili aydınlatma yaşlanırsa sinyal genliği zayıflar.

Erken teşhis yapılmadığında, yüksek hızlı interpolasyon sırasında gerçek değer geri beslemesinin (actual value feedback) aniden kesilmesi kanalı felç eder. Kapalı çevrim konum kontrolü beklenmedik şekilde kesilirse, kritik yardımcı donanımlar senkronizasyonunu kaybedebilir; örneğin, güvenli çalışma için NC Start öncesinde mutlaka tamamlanmış bir referans noktası yaklaşımı gerektiren indekslemeli bir taret (turret) veya bir sıkıştırma ünitesi (clamping unit) gerekli sıkma torkunu uygulayamayabilir. Bu fiziksel takip kaybı, ani bir sürücü kilitlemesi (drive interlock) ve durdurma yanıtını zorunlu kılarak mekanik hasar oluşmadan önce tezgahı durdurmak için ciddi bir alarm kodu üretir.

Bir Mitsubishi CNC ünitesinde enkoder sinyallerini test ederken ve analiz ederken, operatörler ve bakım personeli çevresel kirlenme ve yedek güç kaynağı kararlılığı konusunda son derece dikkatli olmalıdır; zira hassas enkoder geri beslemesinin kaybolması tezgahın uzamsal farkındalığını tamamen ortadan kaldırır. Sıvı soğutucu veya kesme yağı enkoder konnektörüne (connector) nüfuz ederse, geri besleme döngüsünü sıklıkla bozar ve seri veri hatalarını veya bellek alarmlarını tetikler. Bu tür bir anomalinin pratik programlama etkisi çok ağırdır: CNC, kontrol dışı kaçak hareketleri önlemek için tüm otomatik hareket komutlarını (sıfıra dönüşler dahil) anında geçersiz kılar.

Komut Yapısı

Enkoder sinyallerini test etmeye yönelik komut yapısı, dinamik yükler altında sinyal bütünlüğünü doğrulamak için hareket komutlarını ölçüm talimatlarıyla birleştirir. Bir eksen G00 veya G01 gibi komutları kullanarak standart hareketler gerçekleştirdiğinde, CNC geri besleme döngüsü enkoderden gelen palsleri sayar ve bunları programlanan hedefle çapraz kontrol eder. Ölçüm komutları, bir donanım probu (probe) tetiklendiği tam milisaniyede enkoder konum koordinatlarını yakalayarak sistemin geri besleme doğruluğunu gerçek zamanlı olarak değerlendirmesine olanak tanır. Bu, herhangi bir interpolasyon gecikmesini ortadan kaldırarak yakalanan geri beslemenin fiziksel eksen konumunu temsil etmesini sağlar.

M19 tarafından komut verilen fener mili yönlendirme (spindle orientation) döngüleri sırasında, kontrol ünitesi tam mekanik açıyı bulmak için doğrudan fener mili enkoderinin tek tur işaretçi sinyaline (one-rotation marker signal) dayanır. G04 dwell (bekleme) komutu da benzer şekilde hareketi duraklatmak için kullanılır; bu işlem hız takip döngüsünü (velocity tracking loop) kararlı hale getirir ve motor sabitken veya sabit hızda çalışırken sürücü ünitesinin sinyal dalgalanmalarını izlemesine olanak tanır. Bu birleşik programlama komutları, hem kararlı durum hem de yüksek hızlı dinamik koşullarda enkoder kararlılığını değerlendirmek için yapılandırılmış bir yöntem sunar.

Teşhis ve Ölçüm Komutlarının Sözdizimi:

; Fanuc Dalga Formu Test Hareketi
G01 Z50.0 F200.0 ; (Check pin board ölçümleri için eksen rotasyonunu etkinleştir)
G04 X5.0 ; (Hız takip döngüsünü kararlı hale getirmek için dwell yap)
; Siemens NC Ölçüm Çevrimi
MEAS=1 G1 X100 F150 ; (Kalan mesafeyi silerek ölçüm yap)
R1=$AA_MM[X] ; (Eksen makine koordinatını R1 değişkenine oku)
; Mitsubishi Fener Mili Testi
S1000 M03 ; (Analog geri beslemeyi test etmek için fener milini CW döndür)
M19 ; (Enkoder tek tur işaretçisini kullanarak fener mili yönlendirmesi yürüt)

Marka	Parametre / Değişken	Fonksiyonel Açıklama	İzin Verilen Aralık
Fanuc	Parameter No. 1815 Bit 1 (OPTx)	Konum dedektör tipini yapılandırır.	0 (Dahili dedektör) veya 1 (Ayrı dedektör veya cetvel)
Fanuc	Parameter No. 2023	Hız geri besleme pals sayısını tanımlar.	örn. 8192 (alpha i seri enkoder için)
Fanuc	Parameter No. 2024	Motor devri başına konum geri besleme pals sayısını tanımlar.	örn. 12500
Siemens	MD30240 $MA_ENC_TYPE	Gerçek değer algılama tipini tanımlar.	0 (Simülasyon), 1 (Ham artımlı), 4 (Mutlak)
Siemens	p4649	Erken enkoder arıza teşhisi için sinyal seviyesi sınırı.	170 mV'tan büyük fakat 500 mV'tan küçük
Siemens	p0408	Enkoder pals sayısı ayarı.	1000 ila 8192 (SAC) / 1000 ila 16384 (DAC)
Mitsubishi	#2225 SV025 MTYP	Konum dedektörü, hız dedektörü ve motor tipini yapılandırır.	HEX şablonu: 2 (yarı kapalı), 6 (seri döner), A (seri doğrusal)
Mitsubishi	#2220 SV020 RNG2	Manyetik kutup adımı başına ana taraf enkoder çözünürlüğünü ayarlar.	SV118=0 iken 0 ila 32767 (kp) / SV118≠0 iken 0 ila 65535 (p)

Marka Uygulamaları

Fanuc

Fanuc kontrol üniteleri için dahili dedektörler ile ayrı cetvellerin kontrolü Parameter 1815 Bit 1 üzerinden yapılandırılır. Yazılım, gürültü etkisini DGN 356 kaydedicisi kullanarak takip eder.

Operatörler, check board pinlerini izlerken `G01 Z50.0 F200.0` gibi bir eksen programı çalıştırarak standart bir teşhis taraması gerçekleştirir.

Kategori	Fanuc Teknik Envanteri
Parametreler	Parameter No. 1815 Bit 1 (OPTx), Parameter No. 2023 (hız geri besleme palsleri), Parameter No. 2024 (konum geri besleme palsleri)
Alarmlar	Alarm 361 (Abnormal Phase), Alarm 364 (Soft Phase Alarm), Alarm 366 (Pulse Miss), Alarm 453 (SPC Soft)
Versiyonlar	Kompakt Beta iS motor serileri için (örn. Beta iS 0.2/5000, 0.4/5000, 1/6000), pulse coder kalıcı olarak gövdeye bağlıdır ve tek başına değiştirilemez.

Uyarı: Kompakt Beta iS motor serilerinde tek başına pulse coder değiştirmeye çalışmak üniteye zarar verir; servo motor grubunun tamamı değiştirilmelidir.

Siemens

Siemens kontrolleri enkoder algılama tipini MD30240 aracılığıyla yapılandırırken, sinyal sınırları p4649 parametresi üzerinden ayarlanır.

NC programları, `MEAS=1 G1 X100 F150` gibi ölçüm komutlarıyla dinamik prob konumlarını yakalar.

Kategori	Siemens Teknik Envanteri
Parametreler	MD30240 $MA_ENC_TYPE (algılama tipi), p4649 (arıza sınırı), p0408 (enkoder palsleri), MD36310 $MA_ENC_ZERO_MONITORING
Alarmlar	Alarm 25000 (Donanım arızası), Alarm 26022 (Simüle edilmiş enkoder ile ölçüm yapılamaz), Alarm 231123 (Sinyal seviyesi tolerans dışında)
Versiyonlar	Firmware versiyonu >= 4.7, çapraz veri karşılaştırma (CDC) parametrelerini artırır. Eski SMC30 modülleri (Ürün Numaraları -5CA0 ve -5CA1) manuel köprü (jumper) gerektirir.

Uyarı: Mutlak bir enkoderi park edilmemiş durumdayken sökmek güvenlik sağlama toplamlarını (safety checksums) geçersiz kılar ve tam bir sistem POWER ON yeniden başlatmasını gerektirir.

Mitsubishi

Mitsubishi sistemleri geri besleme cihazını #2225 parametresi üzerinden tanımlarken, pals çözünürlüğü #2220 parametresiyle belirlenir.

Operatörler, yönlendirme (orientation) yapmadan önce fener milini kararlı hale getirmek için `G04 X1.0` gibi program satırlarını kullanarak eksen geri beslemesini test eder.

Kategori	Mitsubishi Teknik Envanteri
Parametreler	#2225 SV025 MTYP (motor tipi), #2220 SV020 RNG2 (ana taraf enkoder çözünürlüğü), #1762 cfgPR12 Bit 5 (BiSS doğrulaması)
Alarmlar	Alt taraf enkoder hataları S01 1B, 1C, 1D, 1E; S01 1F (iletişim hatası); Z71 0005 (seri veri hatası); M01 0350 (BiSS iletişim hatası)
Versiyonlar	M800V/M80V serisi, üçüncü taraf BiSS enkoder iletişimi için yerel PLC ZR13090-ZR13094 kaydedicilerine sahiptir. Eski M700/M70 serisi kontroller bu arayüzü desteklemez. NC Analyzer2 değişken torsiyon desteği versiyon A1 ve sonrasında mevcuttur.

Uyarı: Harici enkoder pals R-kaydedicilerini 0 ile 0x1FF arasında ayarlamak, geri besleme ölçeklendirmesini bozarak varsayılan olarak 1.024 palsa zorlayacaktır.

Marka Karşılaştırmaları

Karşılaştırma Konusu	Fanuc	Siemens	Mitsubishi
Ana Çözünürlük Parametresi	Parameter No. 2024 (Devir başına konum geri besleme palsi)	p0408 (Enkoder pals sayısı)	#2220 SV020 RNG2 (Ana taraf enkoder çözünürlüğü)
Geri Besleme Dedektörü Seçimi	Parameter No. 1815 Bit 1 (OPTx)	MD30240 $MA_ENC_TYPE	#2225 SV025 MTYP (Motor/Enkoder tipi)
Analog Sinyal Kontrol Kartı	Check pin board A06B-6071-K290	Teşhis osiloskoplu SMC30 modülü	Standart Sürücü izleme ekranı / NC Analyzer2
Gürültü ve Kirlilik Teşhisi	DGN 356 / DGN 357 teşhis kaydedicileri	Otonom Sensor Module Data logger (p0437.0=1)	Yüzdelik değişkenler ABS. TRACK ve INC. TRACK
Seri Hata Alarm Kodları	Alarm 361, Alarm 364, Alarm 366	Alarm 25000, Alarm 231123	Z71 0005, M01 0350
Donanımsal Kilitleme ve Köprüler	Pulsecoder arızasında kompakt beta iS motor ünitesinin zorunlu değişimi	Square-wave için SMC30'da pin 10-7 ve pin 11-4 arasında köprü gereksinimi	Üçüncü taraf BiSS arayüzleri için ZR-kaydedici eşleşmesi (ZR13090 ila ZR13094)

Teknik Analiz

Fanuc mimarisi, enkoder teşhisinde oldukça belirgin davranışlar sergiler. İlk olarak Fanuc, dijital işleme tarafındaki ham diferansiyel sinyalleri (ADIF, BDIF) ve referans voltajlarını (TO) izole etmek amacıyla doğrudan amplifikatöre fiziksel olarak takılan özel donanımsal check pin board kartları (A06B-6071-K290 gibi) sunar. İkinci olarak Fanuc sistemleri, görünmez elektriksel gürültüler için teknisyenlere gerçek zamanlı yazılımsal bir nicelik kazandıran ve yalnızca pulse coder verisi gürültü nedeniyle matematiksel olarak kararsızlaştığında dinamik olarak artan özel bellek kaydedicileri (DGN 356/357) aracılığıyla akıllı gürültü teşhislerini doğrudan kontrol ünitesine entegre eder. Son olarak Fanuc, enkoderin gövdeye kalıcı olarak bağlı olduğu kompakt motorlarda (beta iS 0.2/5000 gibi) katı bir kilitleme (lock-out) uygular ve arıza durumunda saha onarılabilirliği yerine fabrika sızdırmazlığını önceliklendirerek komple motor değişimini zorunlu kılar.

Siemens, üç gelişmiş teşhis entegrasyonu sayesinde enkoder mimarisini diğer kontrol markalarından büyük ölçüde ayırır. İlk olarak Siemens, otonom bir 'Data logger'ı doğrudan Sensor Module içine entegre eder (p0437.0 = 1); bir enkoder değerlendirme hatası tetiklendiğinde modül, dahili elektriksel durumların yüksek çözünürlüklü ikili izlerini otomatik olarak yakalar ve doğrudan CF kartına kaydeder (örn. SMTRC00.BIN), böylece harici osiloskoplara olan ihtiyacı ortadan kaldırır. İkinci olarak Siemens, mühendislerin hız ve konum kontrolörü frekans tepkileri aracılığıyla 'Enkoder kombinasyonunu' ve diferansiyel konum geri beslemesini grafiksel olarak test etmelerine olanak tanıyan derinlemesine entegre edilmiş bir Bode diyagramı ölçüm fonksiyonunu doğrudan kontrol arayüzünde sunar. Son olarak Siemens, PLC'ye ölçüm donanımı üzerinde eşsiz, bit seviyesinde bir yetki veren PROFIdrive protokolünden yararlanarak mantık rutinlerinin karmaşık harici rölelere ihtiyaç duymadan uçuş esnasında ölçümleri (flying measurements) yerel olarak yönetmesine, referans işaretleri talep etmesine veya enkoderi güvenli bir şekilde park etmesine imkan tanır.

Mitsubishi sistemleri, enkoder sinyal teşhisi konusunda kendilerini diğer kontrol markalarından ayıran birkaç benzersiz davranış sergiler. En belirgin fark, cetvel kirliliği teşhislerinin doğrudan standart HMI ekranına yerel entegrasyonudur; kontrol dinamik olarak ABS. TRACK (%) ve INC. TRACK (%) değişkenlerini görüntüler ve buradaki düşen yüzdeler, donanımsal bir sert arıza meydana gelmeden önce cetvelin kötü şekilde kirlendiği konusunda operatörü görsel olarak uyarır. İkinci olarak Mitsubishi, Drive Monitor ekranında hem motor tarafındaki hem de makine tarafındaki PLG'ler için Encoder Diagn L (Düşük) ve Encoder Diagn H (Yüksek) sinyal çıkışlarını açıkça ayıran son derece granüler, çift kanallı bir teşhis yaklaşımına sahiptir; bu sayede teknisyenler harici bir osiloskop kullanmadan diferansiyel bir çiftteki hangi spesifik iletim hattının arızalandığını anında belirleyebilirler. Son olarak Mitsubishi, üçüncü taraf mutlak enkoder protokollerini (BiSS gibi) genişletilmiş ZR cihazları aracılığıyla doğrudan dahili PLC mimarisine entegre eder; bu da makine imalatçısının enkoder iletişim hatalarını yakalayan ve NC yazılımı standart bir servo alarmı üretmeden önce güvenlik kilitlerini dinamik olarak başlatan özel merdiven mantığı (ladder logic) yazmasına olanak tanır.

Program Örnekleri

Fanuc Fener Mili Dalga Formu Testi

; Fanuc: Fener Mili Dalga Formu Test Programı
G00 X100.0 ;
G01 Z50.0 F200.0 ;
G04 X5.0 ;

Kuru Çalıştırma (Dry Run) Analizi: Bu diziyi kuru çalıştırmada (dry run) yürütmek, bakım teknisyeninin teşhis ekranlarını izlemesine olanak tanır. Z ekseni kararlı bir 200.0 mm/dak ilerleme hızında beslenirken ve 5 saniyelik dwell (G04) aşamasına girerken, fiziksel check pin board K290, faz A/B voltajlarının dalgalanma olmaksızın 0.8 ila 1.2 V_p-p aralığında kaldığını onaylamak için osiloskop ile izlenir.

Siemens Yüksek Hızlı Ölçüm Çevrimi

; Siemens: Yüksek Hızlı Ölçüm Çevrimi
MEAS=1 G1 X100 F150 ;
IF $AC_MEA[1]==0 GOTOF FEHL1 ;
R1=$AA_MM[X] ;

Kuru Çalıştırma Analizi: Bu Siemens bloğunun kuru çalıştırma testi sırasında eksen, 150 mm/dak ilerleme hızıyla X100 değerine doğru hareket eder. Prob tetiklendiğinde kontrol ünitesi, makine koordinatını anında $AA_MM[X] içine kaydeder ve hareketi durdurur. Eğer herhangi bir donanımsal kenar tetiklenmezse, sistem FEHL1 etiketine atlar ve operatörün fiziksel bir taret (turret) çarpışması riski almadan elektriksel döngüyü doğrulamasına imkan tanır.

Mitsubishi Fener Mili Yönlendirmesi ve Stabilizasyonu

; Mitsubishi: Fener Mili Yönlendirmesi ve Stabilizasyonu
G04 X1.0 ;
S1000 M03 ;
G04 X3.0 ;
M19 ;

Kuru Çalıştırma Analizi: Bir kuru çalıştırma senaryosunda fener mili (spindle) 1000 rpm hıza ulaşır. 3 saniyelik dwell (G04), hız geri besleme döngülerinin kararlı hale gelmesi için yeterli zamanı sağlar. M19 yürütüldüğünde, fener mili tek tur işaretçisine (one-rotation marker) göre yönlenir. Teknisyenler, yavaşlama sırasında hiçbir S01/S03/S04 iletişim alarmının tetiklenmediğini doğrulamak için sürücü ekranını izler.

Hata Analizi

Marka	Alarm Kodu	Tetiklenme Koşulu	Operatör Belirtisi	Kök Neden / Çözüm
Fanuc	Alarm 361 (Abnormal Phase)	Dahili pulse coder içinde faz veri hatası veya ID veri hatası.	CNC ekranında 361 görüntülenir, eksen hareketleri devre dışı kalır ve aktif otomatik çevrim anında durur.	Pulse coder donanım arızası veya yüksek frekanslı elektriksel gürültü. Kablo ekranlamasını, toprak bağlantılarını kontrol edin veya pulse coder ünitesini değiştirin.
Fanuc	Alarm 364 (Soft Phase)	Dijital servo yazılımı matematiksel olarak geçersiz konumlandırma verisi algılar.	Eksen çevrim ortasında aniden durarak 364 alarmı verir ve parça üzerinde potansiyel olarak takım izleri bırakır.	Elektriksel gürültü paraziti veya dedektör konnektörüne cutting fluid sızması. Konnektörleri kurulayın/temizleyin ve contaları doğrulayın.
Fanuc	Alarm 366 (Pulse Miss)	Dahili pulse coder içinde düşük iç sinyal genliği.	Tezgah, enkoder geri besleme kanallarının sınırların altına düştüğünü belirten bir 366 alarmı ile durur.	Dahili optik sensör arızası. Pulse coder ünitesinin değiştirilmesini gerektirir. Kompakt beta iS motorlar için komple motoru değiştirin.
Siemens	Alarm 25000 (Donanım Arızası)	Aktif enkoderden gelen sinyaller eksik, faz uyumsuz veya kısa devre yapmış.	Anında sürücü kilitlemesi (drive interlock) ve durdurma (OFF1/OFF2 yanıtı). Fener mili klempleri veya taretler güvenli şekilde çalışamaz.	Ekranlanmamış kablolarda EMC paraziti, hasarlı EnDat besleme hatları veya yanlış değiştirilmiş kablolar (örn. 6FX2002-2EQ00 vs. 6FX2002-2CH00). Kabloyu veya enkoderi değiştirin.
Siemens	Alarm 231123 (Sinyal Seviyesi A/B Tolerans Dışında)	Unipolar A/B kanal seviyeleri 2500 mV ± 500 mV bandının dışına düşüyor (< 1700 mV veya > 3300 mV değerinde tetiklenir).	Kontrolör, eksen hareketi sırasında bir uyarı veya alarm vererek yaklaşan geri besleme kesintileri konusunda uyarır.	Optik kodlama diskleri (optical coding disks) kirlenmiş veya dahili aydınlatma yaşlanmış. Cetveli temizleyin veya sensör modülünü değiştirin.
Mitsubishi	Z71 0005 (Seri Veri Hatası)	Mutlak konum dedektöründen seri veri formatı hatası alındı.	Sistem, kontrol dışı kaçak hareketi önlemek için otomatik hareket komutlarını (G28 dönüşleri dahil) geçersiz kılar ve Z71 hatası verir.	Enkoder konnektörüne sıvı sızması nedeniyle bozulan seri paketler. Konnektörü temizleyin, mutlak pilleri doğrulayın ve zero-point initialization işlemini gerçekleştirin.
Mitsubishi	M01 0350 (BiSS İletişim Hatası 1)	Üçüncü taraf BiSS mutlak enkoderi ile iletişim başarısız oldu.	Sürücü ünitesi kendini kilitler, M01 0350 çıktısı verir ve tüm eksen interpolasyonunu durdurur.	#11376 ila #11380 arasındaki hatalı kurulum parametreleri veya CRC başlatma (initialization) arızası. Yapılandırma değerlerini ve baud oranlarını kontrol edin.

Uygulama Notu

Bir CNC torna tezgahında, fener mili (spindle) veya eksen hareket kilitlerinin eksikliği nedeniyle konum verilerinin geçici olarak kaybolması durumunda, taretin (turret) ayna (chuck) gövdesine veya fener mili klempi (spindle clamp) ünitesine sert bir şekilde çarpmasıyla (hard collision) sonuçlanan büyük mekanik kazalar kaçınılmaz hale gelir. Bu yıkıcı mekanik darbeler, sadece havacılık ve otomotiv alaşımından işlenen kritik parçaları hurdaya (scrap) ayırmakla kalmaz; aynı zamanda ayna gövdesi ve taret dişlilerinde kalıcı donanım hasarlarına yol açarak haftalarca sürebilecek yüksek maliyetli plansız duruş süreleri (downtime) yaratır. Bu tür donanımsal riskleri sıfırlamak için, mutlak konum veri kaybı (Z71) sonrasında sıfır noktası başlatma (zero-point initialization) prosedürü son derece titizlikle yürütülmelidir. Fanuc ünitelerinde standart bir dahili pulse coder değişimi yapılırken, teknisyenler öncelikle dört adet M4 hexagon socket head cap screws civatayı sökerek Oldham's coupling kaplini çevredeki mating yüzeylerine zarar vermeden büyük bir hassasiyetle çıkarmalıdır. Montaj esnasında fiziksel contaların (seals) ve konnektörlerin (connectors) sızdırmazlığı mükemmel şekilde sağlanmalıdır; aksi takdirde muhafazaya nüfuz eden kesme sıvısı (cutting fluid) dahili optik diskleri bozarak anında bir 364 veya 453 alarm kodunu tetikler. Siemens sistemlerinde ise eski SMC30 modülleri (ürün numarası -5CA0 ve -5CA1 ile bitenler) üzerinde, R-track'i bulunmayan square-wave enkoderleri sorunsuz çalıştırabilmek için pin 10 ile 7 ve pin 11 ile 4 arasına fiziksel köprülerin (jumpers) lehimlenmesi veya kablolanması zorunludur. Son olarak, Mitsubishi sürücülerinde BiSS gibi üçüncü taraf mutlak enkoderler kurulurken, donanımsal iletişim hatalarının otomatik döngüyü anında kilitlemesini sağlamak için iletişim durumları yerel PLC programı üzerinden ZR13090 kaydedicisi ile kesintisiz olarak izlenmeli ve bir arıza durumunda eksen hareketi derhal durdurulmalıdır.

İlişkili Komut Ağı

• MEAS / MEAW / MEASA / MEAWA: Bu Siemens NC G-kodu talimatları, anahtarlama durumlarını okuyarak ve konumları değişkenlere kaydederek eksen koordinatlarını ölçmek için probları (probes) doğrudan tetikler.
• G00 / G01: Bu standart doğrusal hareket komutları, geri besleme döngüsünün (feedback loop) hızlı (rapid) ve ilerleme (feed) hızları altında cetvel palslerini doğru saydığını doğrulamak için eksen dönüşü oluşturur.
• G04: Bu dwell (bekleme) komutu, teknisyenler sabit enkoder sinyal gürültüsünü değerlendirmeden önce hız takip döngülerini (velocity tracking loops) kararlı hale getirmek için eksenleri duraklatır.
• M19: Fener mili yönlendirme (spindle orientation) talimatı, fener milini tam mekanik açıda kilitlemek için fener mili enkoderinin tek tur işaretçi sinyallerine dayanır.
• M03 / M04: Fener mili saat yönü (CW) ve saat yönünün tersi (CCW) komutları, kontrol kartları (checking boards) kullanarak analog sinüzoidal dalga formu geri beslemesini test etmek için fener milini döndürür.

Sonuç

Optik ve dijital geri besleme yollarının kararlılığını korumak, CNC tezgahlarında parça hurda oranını (scrap rate) sıfıra indirmenin ve plansız duruş sürelerini (downtime) tamamen önlemenin en etkili yoludur. İşletmelerin, kontrol paneli üzerinden teşhis ekranlarını izlemeyi ve fiziksel dalga formu ölçümlerini rutin bir koruyucu bakım takvimine bağlaması önerilir. DGN parametrelerindeki elektriksel gürültü artışlarını izlemek, enkoder muhafazalarındaki contaların sızdırmazlığını periyodik kontrol etmek ve voltaj seviyelerini toleranslar dahilinde tutmak, yüksek hassasiyetli işleme merkezlerinizin uzamsal doğruluğunu garanti altına alır. Bu disiplinli yaklaşım, hem pahalı ham iş parçalarını hem de takım tareti gibi hassas donanımları koruyarak maksimum maliyet tasarrufu sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Fanuc CNC ünitesinde Servo Alarm 366 (PULSE MISS) hatası alındığında plansız duruş süresini ve parça hurdasını önlemek için ilk olarak ne yapılmalıdır?

Bu alarm, pulse coder'dan gelen dahili geri besleme sinyal seviyesinin aşırı düştüğünü gösterir; bu durum genellikle konnektörlere sıvı sızması veya optik disk kirlenmesinden kaynaklanır. Parça hurdasını önlemek için eksen hareketini durdurun ve pulse coder contaları ile elektrik kablolarını kontrol edin. Arızayı izole etmek için, sistemin diğer kısımlarını denetlemeyi sağlayan CNC arıza teşhisinde 7 adımlı yöntem kılavuzunu inceleyebilirsiniz. Fener mili ve eksen kablolarını söküp kurutun, ardından contaları yenileyerek pulse coder muhafazasını sıkıca kapatın.

Siemens SMC30 modülünde square-wave (kare dalga) enkoder sinyali gürültü nedeniyle Alarm 25000 donanım arızası veriyorsa donanımsal çözüm nedir?

R-track kanalı bulunmayan square-wave enkoderlerde, SMC30 modülü eksik referans işaretini donanım arızası olarak yorumlayıp Alarm 25000 tetikleyebilir. Plansız duruş süresini önlemek için SMC30 modülü üzerindeki pin 10 ile 7 ve pin 11 ile 4 arasına fiziksel köprüler (jumpers) atmalısınız. Sinyal hatalarının genel tasnifi için SETAL CNC alarm sınıflandırması dokümanından yararlanabilirsiniz. SMC30 modülündeki ilgili klemens terminalleri arasına köprü (jumper) bağlantılarını kurun ve ardından sistemi yeniden başlatın.

Mitsubishi CNC ünitesinde Z71 absolute enkoder veri kaybı (seri veri hatası) oluştuğunda taret çarpışmasını ve parça hurdaya ayırmayı önlemek için sıfırlama işlemi nasıl yapılmalıdır?

Z71 0005 seri veri hatası, absolute pil voltajının düşmesi veya kablo kopukluğu nedeniyle mutlak konum verisinin kaybolduğunu gösterir. Ayna veya punta ile feci bir sert çarpışmayı önlemek için otomatik sıfıra dönüş çalıştırmayın; ekseni manuel jog ile mekanik dayamaya getirip sıfır noktasını parametrelerden tanımlayın. Güvenlik kuralları için x01 anomali algılama alarmı kılavuzunu kontrol edin. Ekseni el çarkı ile fiziksel referans noktasına getirin, zero-point parametre kaydını tamamlayın ve makineyi ancak bu adımdan sonra otomatik döngüye alın.