CNC freze tezgahlarında G74 sol yönlü kılavuz çekme döngüsü nasıl programlanır ve çalıştırılır? G74 döngüsü, ters diş açmak için saat yönünün tersinde (M04) dönen iş milini Z derinliğine indirir ve ardından saatin yönüne (M03) geri döndürerek geri çeker. Rijit kılavuz çekme M29 veya 5200 no'lu parametreyle etkinleştirilirken; eksen aşırı yüklenmesi, derinliğin hatvenin 4096 katını aşması durumunda Alarm PS0564 hatasını tetikler.
Giriş
G74 sol yönlü kılavuz çekme çevriminde hatalı bir takım boyu ofseti veya koordinat sıfır kayması, taretin veya fener mili kafasının doğrudan bir mengen çenesine (vise jaw) ya da bağlama pabuçlarına (fixture clamps) çarpmasına yol açar. Tapping işlemi başladığında kontrol ünitesi manuel ilerleme ve devir hız sınırlandırmalarını (feedrate/spindle overrides) tamamen devre dışı bıraktığı ve acil durdurma dışındaki duraklatma komutlarını yoksaydığı için, bu çarpma anında durdurulamaz. Bu durum sadece iş milini ve çevrimi durdurmakla kalmaz; kılavuzun kırılmasına, vidalı millerin hasar görmesine, pahalı iş parçasının anında hurda (scrap) olmasına ve ciddi bir duruş süresi (downtime) kaybına yol açarak üretim maliyetlerini doğrudan artırır. G74 sol diş (counter) kılavuz çekme döngüsü, ters yönlü dişlerin güvenli bir şekilde işlenmesi için mutlak koordinat hassasiyeti ve senkronize eksen parametreleri gerektirir. Üretim öncesinde koordinat sistemlerinin ve kontrolör parametrelerinin doğrulanması, bu komuttaki en yaygın plansız duruş süresi kaynağını ortadan kaldırarak parça maliyetini ve hurda oranını düşürmede kritik rol oynar.
Sol diş kılavuz çekme işlemi, ters yönlü dişleri kesmek için aşağı doğru kesme hareketi sırasında saat yönünün tersine (counterclockwise - CCW, M04) fener mili dönüşü gerektirir. Takım programlanan dip derinliğe ulaştığında, fener mili durur, saat yönüne (clockwise - CW, M03) döner ve eşleşen bir ilerleme hızında (feedrate) delikten geri çekilir. Fener mili devri (RPM) ile Z ekseni ilerleme hızı arasındaki bu hassas senkronizasyon kritik bir öneme sahiptir; en ufak bir sapma bile dişlerin sıyrılmasına veya kılavuz takımının parça içinde kırılarak o parçayı hurdaya çevirmesine neden olur. G74 döngüsünün komut yapısını tam olarak kavramak, programcıların önde gelen kontrol sistemlerinde rijit (rigid) ve kademeli (peck) kılavuz çekme yapılandırmalarını optimize etmelerini sağlayarak duruş süresi kayıplarını en aza indirir.
Teknik Özet
| Alan | Teknik Özellik |
|---|---|
| Komut Kodu | G74 (Fanuc, Mitsubishi, Siemens ISO Dialect), CYCLE84 (Siemens Native) |
| Modal Grup | Grup 09, Modal (Freze hazır çevrimi) |
| Desteklenen Markalar | Fanuc, Siemens, Mitsubishi |
| Kritik Parametreler | Parameter No. 5200 (Fanuc), PIT / VARI (Siemens), Parameter #8159 / #8018 (Mitsubishi) |
| Ana Sınırlama | Geri çekilme tamamlanana kadar manuel feed hold veya single block ile hemen kesintiye uğratılamaz. Aktif takım radyus telafisi (G41/G42) veya sabit yüzey hızı (G96) iptal edilmelidir. |
Hızlı Okuma
- Yönlülük: G74, içeri besleme yapmak için saat yönünün tersine fener mili dönüşü (M04) gerektirir ve geri çekilmek için otomatik olarak saat yönüne (M03) döner.
- Manuel Override Yoksayılır: Matematiksel senkronizasyonu korumak ve diş sıyrılmasını önlemek için çevrim sırasında fener mili devri ve feedrate override potları yoksayılır.
- Kesintiye Uğratılamaz İlerleme: feed hold düğmesine basılması veya single-block durdurma anahtarının tetiklenmesi eksenleri kesim ortasında durdurmaz; kontrol ünitesi kılavuz çekmeyi tamamlar ve durmadan önce geri çekilir.
- Rijit vs. Telafili (Rigid vs. Floating): Modern makineler için rijit kılavuz çekmeyi (senkronize) etkinleştirmek üzere M29 veya kontrol parametrelerini kullanın ya da eski köprüler (gantries) için telafili yüzer chuck (compensating floating chucks) kullanın.
- Güvenli Ofsetler: Takımı mengen çenesine veya pabuçlara bindirmekten kaçınmak için çevrim yürütülmeden önce tüm aktif takım ofsetlerini temizleyin ve koordinat sistemlerini doğrulayın.
- Dwell Uygulaması: Fener milinin yavaşlamasına ve alt dişlere zarar vermeden yön değiştirmesine izin vermek için delik dibi dwell (P) değerini dikkatlice tanımlayın.
Temel Kavramlar
Sol diş kılavuz çekme çevrimleri, saat yönünün tersine fener mili dönüşünü Z ekseni ilerlemesiyle koordine ederek ters diş açma işlemini otomatikleştirir. Kılavuz takımları, önceden delinmiş deliklere, diş hatvesiyle (pitch) tam olarak eşleşen bir feedrate ile gönderilir. Delik dibi derinliğine ulaşıldığında, fener mili yönünü saat yönüne çevirerek takımı kesiden geri çıkarır. Bu durum, geri çekme aşamasında takım sıkışmasını ve diş hasarını önler.
Modern CNC makineleri, fener mili enkoderi ile Z ekseni servo motoru arasında senkronize bir elektronik bağ oluşturan rigid tapping (rijit kılavuz çekme) teknolojisini kullanır. Bu durum, yüzer telafili tutucu (floating compensating holders) ihtiyacını ortadan kaldırır, daha yüksek feedrate değerlerine ve daha derin deliklerin işlenmesine olanak tanır. Buna karşılık, eski makineler veya hafif hizmet tipi frezeler, mil yön değişimi sırasındaki eksenel uyumsuzluğu absorbe etmek için telafili bir chuck (compensating chuck) gerektirebilir; bu durum özel cycle'lar veya yüzer G-kodları ile yönetilir.
Takımı korumak için CNC preprocessor, çevrim yürütme sırasında feedrate ve fener mili devri override değerlerini otomatik olarak devre dışı bırakır. Bu, operatör tarafından yapılan her türlü manuel ayarlamanın takım iş parçasından çıkana kadar yoksayılacağı anlamına gelir. Operatör çevrim sırasında feed hold düğmesine basarsa, makine Z ekseni kızağını hemen durdurmaz. Takımın yük altında sıkışıp kırılmasını önlemek için duraklamadan önce kılavuz çekme hareketini tamamlar ve takımı güvenli bir şekilde geri çeker.
Komut Yapısı
G74 komutu, G-kodu Grup 09'a ait modal olan sol yönlü hazır çevrimi başlatır; bu, bir G80 bloğu ile iptal edilene kadar sonraki koordinat hareketlerinde aktif kalacağı anlamına gelir. Programlama sırasında kontrolör; delik merkezi koordinatlarını, emniyetli yaklaşma noktası R'yi ve nihai Z derinliğini okur. Milin yavaşlaması ve geri dönüş öncesi dişlerin tamamlanması için kritik olan, takımın delik dibinde bekletilmesi amacıyla bir dwell parametresi de eklenebilir.
Derin delik işlemleri için, artımlı (incremental) bir derinlik değeri kullanılarak peck rigid tapping (kademeli rijit kılavuz çekme) programlanabilir. Kontrol ünitesi takımı kademeli olarak besler ve talaşları kırmak için her kademeden (peck) sonra küçük bir kaçış mesafesi kadar geri çeker. Bu talaş kırma hareketi, talaş birikmesini ve takım tıkanmasını önleyerek kılavuz üzerindeki termal gerilmeleri azaltır.
G74 X_ Y_ Z_ R_ P_ F_ K_ ;Veya peck rigid tapping için:
G74 X_ Y_ Z_ R_ P_ Q_ ,D_ F_ K_ ;| Adres | Açıklama | Birim / Değer Aralığı |
|---|---|---|
| X, Y | Aktif koordinat düzlemindeki (genellikle G17) delik merkezi koordinatları | Koordinat değeri (mm veya inç) |
| Z | Mutlak nihai delik derinliği veya R noktasından itibaren artımlı (incremental) derinlik | Koordinat değeri (mm veya inç) |
| R | Kesme ilerlemesinin başladığı yaklaşma seviyesi (R noktası) | Koordinat değeri (mm veya inç) |
| P | Delik dibindeki dwell bekletme süresi (ve rijit kılavuz çekmede R noktası geri dönüşündeki dwell) | Milisaniye (örneğin, P500 değeri 0.5 saniyedir) |
| Q | Pas başına artımlı (incremental) kademe derinliği (peck rigid tapping için) | Pozitif artımlı mesafe (mm veya inç) |
| ,D | Her kademeli beslemeden sonraki kaçış/yaklaşma geri çekilme miktarı | Artımlı mesafe (rijit kılavuz çekmede virgül ön eki gerektirir) |
| F | Kesme feedrate değeri (mm/rev veya inç/rev cinsinden diş hatvesi) | İlerleme değeri (mm/rev, mm/min veya pitch) |
| K | Çevrim tekrar sayısı (Series 15 formatında L) | 1 ila 9999 |
Marka Uygulamaları
Fanuc
Fanuc sistemleri, G74 komutunu G-kodu Grup 09 altında yöneterek hem standart hem de rijit (rigid) modlara izin verir. Ana konfigürasyon seçenekleri, Parameter No. 5200 gibi kayıtlar (registers) üzerinden yönetilir.
Standart sözdizimi (syntax) G74 X_ Y_ Z_ R_ P_ F_ K_ ; şeklindedir. Rijit modda programcılar, fener milini senkronize etmek için G74 bloğundan önce M29 S_ ; komutunu çağırır.
| Tip | Tanımlayıcı / Format | Detaylar / Değer Aralığı |
|---|---|---|
| Parametre | No. 5200 Bit 0 (G84) | M29 bloğu olmadan otomatik rijit kılavuz çekmeyi etkinleştirir (0: pasif, 1: aktif) |
| Parametre | No. 5200 Bit 5 (PCP) | Peck kılavuz çekme türü (0: yüksek hızlı talaş kırma, 1: standart R noktasına geri çekilme) |
| Parametre | No. 5200 Bit 6 (FHD) | Kılavuz çekmede feed hold ve single-block etkinliği (0: devre dışı, 1: etkin) |
| Parametre | No. 5213 | ,D belirtilmediğinde varsayılan kaçış/geri çekilme miktarı |
| Parametre | No. 3402 Bit 5 (CLR) & No. 3407 Bit 1 (C09) | Reset durumunda Grup 09 durumunu temizler ve hazır çevrimi G80'e iptal eder |
| Alarm | Alarm PS0564 | 'ILLEGAL COMMAND OF SMART RTAP' - Programlanan hareket miktarı, diş hatvesinin (lead) 4096 katını aşıyor |
| Alarm | Alarm PS0368 | 'OFFSET REMAIN AT OFFSET COMMAND' - Takım ofset değerleri aktifken parametre kaydırma işlemi yürütüldü |
| Versiyon | Series 15 Uyumluluğu | G74 yerine G84.3 (Ters Rijit Kılavuz Çekme) kullanılır. Tekrarlar K yerine L adresiyle tanımlanır. |
Siemens
Siemens kontrolleri, sol yönlü kılavuz çekme işlemini parametre odaklı yerel CYCLE84 çevrimi aracılığıyla yürütür. Bu çevrim; koordinat ofsetlerini, hızları ve dwell bekletme kontrollerini tek bir blokta birleştirir.
Yerel sözdizimi MCALL CYCLE84 (RTP, RFP, SDIS, DP, DPR, DTB, SDAC, MPIT, PIT, POSS, SST, SST1, _AXN, _PTAB, _TECHNO, VARI, DAM, VRT) şeklindedir. Negatif bir PIT değeri sol yönlü fener mili dönüşünü belirler.
| Tip | Tanımlayıcı / Format | Detaylar / Değer Aralığı |
|---|---|---|
| Parametre | PIT | Diş hatvesi değeri; negatif işaret sol yönlü (saat yönünün tersine) dönüşü zorunlu kılar (-2000.000 ila 2000.000 mm) |
| Parametre | MPIT | Metrik diş hatvesi boyutları (negatif metrik boyutlar, örneğin M3 için -3 ila M48 için -48) |
| Parametre | SDAC | Çevrim tamamlandıktan sonraki fener mili dönüş yönü (3: CW, 4: CCW, 5: stop) |
| Parametre | VARI | İşleme tipi (0: tek pasoda kılavuz çekme, 1: talaş kırma, 2: tam talaş boşaltma) |
| Parametre | _PTAB | Diş hatvesi değerlendirme türü (0: varsayılan metrik/inç, 1: mm cinsinden hatve, 2: inç başına diş sayısı, 3: devir başına inç) |
| Parametre | MD 18800 | G291 ISO Dialect derleyici geçişi için kanal bazlı makine verisi MN_MM_EXTERN_LANGUAGE |
| Alarm | Alarm 61800 | 'External CNC system missing' - MD 18800 devre dışıyken G291 yorumlayıcısına geçiş yapılmaya çalışıldı |
| Alarm | Alarm 61102 | 'No spindle direction programmed' - Aktif kayıtlarda fener mili dönüş yönü (M03/M04) eksik |
| Alarm | Alarm 61101 | 'Reference plane defined incorrectly' - Retraction plane (RTP) veya emniyet mesafesi (SDIS), referans düzleminin (RFP) gerisinde tanımlandı |
| Alarm | Alarm 61003 | 'No feed programmed in the cycle' - Aktif feedrate eksik |
| Versiyon | 840D sl vs. 802D sl | 840D sl üzerinde gerçek zamanlı eksen yüklerini, alarmları ve modal G-gruplarını gösteren geniş ekran HMI; compact 802D sl ise Grup 20 çok köşeli tornalama (multi-edge turning) özelliğinden yoksundur |
| Versiyon | CYCLE840 | Yüzer tutucuya (floating holder) sahip makineler için ENC parametresini ekleyen telafili chuck (compensating chuck) modu |
Mitsubishi
Mitsubishi sistemleri, G-kodu Grup 09 altındaki G74 modal çevrimleri vasıtasıyla sol yönlü kılavuz çekme işlemi gerçekleştirir. Program formatı yapılandırması, #1265 gibi parametrelere dayanır.
Sözdizimi, tekrarların LI (Label L) veya Pp (Label O) aracılığıyla tanımlandığı Label L ve Label O formatlarını destekler ve genellikle G74 X_ Y_ Z_ Q_ R_ F_ P_ ,R_ S_ ,Ss_ ,I_ ,J_ LI_ J_ K_ ; şeklinde yapılandırılır.
| Tip | Tanımlayıcı / Format | Detaylar / Değer Aralığı |
|---|---|---|
| Parametre | Parameter #8159 | ,Rr belirtilmediğinde varsayılan senkronizasyon modu (0: asenkron, 1: senkron) |
| Parametre | Parameter #8018 | Kademeli kılavuz çekme (peck tapping) sırasında geri çekilme miktarı (0.5 mikron birimlerinde 0 ila 199999998) |
| Parametre | Parameter #1272 | Kademeli kesim seçimini değiştirir (0: kademeli kılavuz çekme - peck tapping, 1: derin delik kılavuz çekme) |
| Parametre | Parameter #1313 | Varsayılan senkronize kılavuz çekme delik dibi bekleme süresi (milisaniye) |
| Parametre | Parameter #1172 | Spindle geri çekilme override yüzdesi (retract hızı ,Ss değeri 0 değilse aktiftir) |
| Parametre | Parameter #1265 | Özel format derlemesini değiştirir (0: standart, 1: özel format) |
| Parametre | Parameter #1080 | Delik işleme eksen seçici Dril_Z (0: kilitli değil, 1: G17 düzlemine kilitli) |
| Parametre | Parameter #19444 / #19445 | Kesme azaltma miktarı ve minimum kesme derinliği varsayılanları |
| Alarm | Program Error (P186) | Aktif senkronize blok içinde fener mili devri komutu girildi veya sabit yüzey hızı (G96) eşzamanlı olarak aktif |
| Alarm | Program Error (P182) | Sabit yüzey hızı (G96) mod olarak aktifken senkronize kılavuz çekme çevrimi çağrıldı |
| Alarm | Program Error (P111) | G125 formatı altında Dril_Z parametresi 1 olarak ayarlandığında, G18/G19 düzleminde G74/G84 çevrimi çağrıldı |
Marka Karşılaştırmaları
| Konu | Fanuc | Siemens | Mitsubishi |
|---|---|---|---|
| Spindle Yön Kuralları | Giriş için CCW (M04), geri çekilmek için CW (M03) | Parametre işareti veya HMI seçimiyle kontrol edilir. Geri çekilme yönü SDAC varsayılan olarak 3'tür (CW) | Giriş için CCW (M04), geri çekilmek için CW (M03) |
| Rigid Tapping Tetikleyici | G74 öncesinde M29 S_ bloğu veya Parameter No. 5200 Bit 0 ile aktifleşir | Yerel CYCLE84 çevrimi çağrılarak otomatik olarak rijit çalışır | Satır içi ,R1 parametresi veya Parameter #8159 ile aktifleşir |
| Peck Tapping Sözdizimi | G74 ... Q_ ,D_ ... (artımlı kademe derinliği ve kaçış mesafesi kullanarak) | CYCLE84 parametreleri içinde VARI kullanılarak yönetilir (0: tek paso, 1: talaş kırma, 2: talaş boşaltma) | G74 ... Q_ ... (kesme derinliği ve Parameter #8018 geri çekilme miktarını kullanarak) |
| Retract Hızı Override | — (no source) | — (no source) | Blok bazında ,Ss2 adresiyle satır içi hız override desteği sunar |
| Konumlandırma/Delik Kontrol Genişlikleri | — (no source) | — (no source) | Blok bazlı konumlandırma kontrol genişliği ,I ve delik delme kontrol genişliği ,J adreslerini destekler |
| Çift Dilli Yorumlayıcı | Standart G-kodu sistemleri (#1037 cmdtyp üzerinden G-kodu Sistemleri A/B/C) | Yerel Siemens modu (G290) ile harici ISO modu (G291) arasında geçiş | Bimodal Program Format Switch (G188/G189) torna ve işleme merkezi tablolarını değiştirir |
Teknik Analiz
Analitik olarak, sol diş kılavuz çekme işleminin yürütülmesindeki birincil fark, kontrolörlerin yönü ve blok modalliklerini nasıl tanımladığında yatmaktadır. Fanuc ve Mitsubishi, sağ diş karşılığından (G84) yapısal olarak farklı, özel bir hazır çevrim koduna (G74) sahiptir. Fener mili dönüş yönü, çevrim preprocessor'ında saat yönünün tersine (CCW) girip saat yönünde (CW) geri çekilecek şekilde sabitlenmiştir (hardcoded). Ancak Siemens, yönü çevrim adından ayırarak diş yönünü pitch parametresinin (PIT veya MPIT) işaretinin belirlediği tek bir parametrik blok (CYCLE84) kullanır. Negatif bir hatve sol diş anlamına gelir ve fener milinin saat yönünün tersine girmesini ve saat yönünde geri çekilmesini komut eder. Bu birleşik yaklaşım program listelerini basitleştirir, ancak programcılardan dikkatli bir işaret doğrulaması talep eder.
Diğer bir büyük mimari fark ise modal çağırma yöntemidir. Fanuc and Mitsubishi koordinatları çevrimleri aynı blokta satır içi (inline) olarak tetiklerken, Siemens çevrim çağrısını koordinat konumlarından ayırmak için MCALL komutunu kullanır. MCALL CYCLE84 programlandığında çevrim, boş bir MCALL bloğu ile iptal edilene kadar sonraki her koordinat hareketinde aktif kalır. Buna karşılık Fanuc ve Mitsubishi, hazır çevrimleri iptal etmek için G80 komutuna dayanır. Siemens ayrıca kademeli kılavuz çekme parametrelerini de farklı şekilde ele alır; Fanuc'un ,D veya Mitsubishi'deki ,Ss gibi ayrı komutlar ya da ön ek kodlu değişkenler çağırmak yerine Siemens, talaş kırma ve geri çekme stratejilerini CYCLE84 çevriminin VARI parametresi içinde birleştirir.
Son olarak, bimodal yorumlanabilirlik ve güvenlik overrides özellikleri önemli ölçüde farklılık gösterir. Mitsubishi, G74'ün torna alın kanallama (face-grooving) ile freze kılavuz çekme modları arasında geçiş yapmasını sağlayan ve modal G-kodu tablolarını yeniden tahsis eden bimodal bir Program Format Switch (G188/G189) özelliğine sahiptir. Siemens, ISO G74'ü yürütmek için G290/G291 yorumlayıcı anahtarlarına güvenirken, Fanuc G-kodu Sistemleri A, B ve C arasında geçiş yapmak için CMDTYP komut derleyici yapısını kullanır. Mitsubishi ayrıca doğrudan satır içinde blok bazlı konumlandırma kontrol genişliği overrides (,I ve ,J) ve geri çekme hızı overrides (,Ss) adreslerini destekleyerek Fanuc ve Siemens'in yalnızca küresel olarak parametreler üzerinden yönettiği yerel kontrolleri sağlar.
Program Örnekleri
Fanuc Örneği
Standart sol kılavuz çekme çevrimi absolute koordinat hareketi ve R noktasına (G99) geri dönüş:
G90 G99 G74 X100.0 Y150.0 Z-25.0 R3.0 P500 F1.5 ;Kuru çalıştırma (dry run): Bir kuru çalıştırma sırasında operatör, takım boyu ofsetlerini ve yaklaşma düzlemi güvenliğini doğrular. Single block etkinken eksen X100.0 Y150.0 konumuna gider, R noktasına (Z3.0) dalar, saat yönünün tersine (M04) Z-25.0 derinliğine beslenir, 500ms dwell yapar, saat yönüne (M03) döner ve bloğu sonlandırmadan önce Z3.0 seviyesine geri çekilir.
Spindle rotasyonu senkronize edilmiş rijit (rigid) sol kılavuz çekme çevrimi:
M29 S400 ;G74 X100.0 Y150.0 Z-30.0 R5.0 P200 F1.25 ;Kuru çalıştırma: Single block aktifken, ilk blok 400 RPM hızında fener mili rijit modunu komut eder. İkinci blok, feedrate ve fener mili devri override değerlerini yoksayarak senkronize dalış ve geri çekilmeyi yürütür ve durmadan önce hem delik dibinde hem de R noktasında 200ms dwell yapar.
Siemens Örneği
CYCLE84 çağıran yerel mod sol diş çevrimi:
G290 G17 G94 F150.0 S800 M3 ;MCALL CYCLE84(110.0, 102.0, 4.0, -35.0, 0, 0.5, 3, , -1.5, , 800, 800) ;X120.0 Y85.0 ;MCALL ;Kuru çalıştırma: Siemens modunda ilk blok, kontrolör derleyicisini değiştirir ve fener milini aktif hale getirir. MCALL bloğu, sol yönlü CYCLE84 çevrimini modal olarak bağlar. X120.0 Y85.0 konumuna hareket etmek kılavuzu tetikler: Z ekseni -1.5mm'lik senkronize bir hatvede -35.0 derinliğine iner, fener mili dönüş yönünü tersine çevirir ve boş MCALL çevrimi iptal etmeden önce retraction düzlemine geri çekilir.
Mitsubishi Örneği
Satır içi senkronizasyon parametresi kullanan senkronize sol kılavuz çekme çevrimi:
G74 X100.0 Y100.0 Z-30.0 R3.0 F1.25 ,R1 S600 ;Kuru çalıştırma: Test çalıştırması sırasında kontrol, senkronize kılavuz çekmeyi başlatmak için satır içi ,R1 parametresini çözümler. Z ekseni, 1.25mm hatve ile 600 RPM hızındaki senkronize CCW fener mili dönüşü altında Z-30.0 seviyesine kadar beslenir. Z-30.0 seviyesinde fener mili CW yönüne döner ve R3.0 seviyesine geri çekilir. Single block doğrulama amacıyla yürütmeyi R3.0 seviyesinde duraklatır.
Hata Analizi
| Marka | Alarm Kodu | Tetiklenme Koşulu | Operatör Belirtisi | Kök Neden / Çözüm |
|---|---|---|---|---|
| Fanuc | Alarm PS0564 | Programlanan eksen hareket mesafesi, diş hatvesinin (thread lead) 4096 katından büyüktür | Kontrolör, G74 çevrimini başlatmadan hemen önce durur ve ekranda preprocessor hata kodunu görüntüler. | Programlanan Z derinliğini ayarlayın veya G-kodu programındaki diş hatvesi (pitch) değerini düzeltin. |
| Fanuc | Alarm PS0368 | Takım ofset değerleri hâlâ aktifken takım boyu telafisi türü parametre kaydırma işlemi yürütüldü | Program başlatma veya takım değiştirme sırasında makine alarma geçer ve otomatik yürütmeyi durdurur. | Parametre kaydırma komutlarını yürütmeden önce tüm aktif takım ofset değerlerini temizleyin (G49). |
| Siemens | Alarm 61800 | MD 18800 seçeneği devre dışıyken G291 yorumlayıcısına geçiş yapılmaya çalışıldı | G291 okunduğunda kontrolör bir yorumlayıcı hatası verir ve program yürütme durdurulur. | MD 18800 $MN_MM_EXTERN_LANGUAGE parametresini etkinleştirin veya üreticiden harici derleyici seçeneğini satın alın. |
| Siemens | Alarm 61102 | Aktif kayıtlarda fener mili dönüş yönü (M03 veya M04) eksik | Takım deliğe girmeye başlamadan önce çevrim yürütme bir alarmla durur. | Çevrim çağrısından önce veya çevrimin içinde bir fener mili dönüş komutu (M03 veya M04) programlayın. |
| Siemens | Alarm 61101 | Retraction plane (RTP) veya emniyet mesafesi (SDIS) referans düzleminin (RFP) gerisinde tanımlandı | Çevrim etkinleştirildiğinde anında durur ve koordinat referans hata kodunu gösterir. | Retraction ve emniyet seviyelerinin referans düzleminin üzerinde yer alması için RTP, RFP veya SDIS değerlerini düzeltin. |
| Siemens | Alarm 61003 | Çevrim çağrısı sırasında aktif feedrate (F fonksiyonu) eksik | Çevrim yürütülemez ve eksik ilerleme hızı hatası görüntüler. | Çevrim bloğundan önce veya bloğun içinde geçerli bir feedrate (F) programlayın. |
| Mitsubishi | Program Error (P186) | Aktif senkronize blok içinde fener mili devri komutu (S) girildi veya sabit yüzey hızı (G96) eşzamanlı olarak aktif | Çevrim yürütme, aktif bir P186 gösterimiyle G74 bloğunda anında durur. | G74 bloğundan S komutunu kaldırın veya çevrimden önce G97 komutunu vererek G96'yı iptal edin. |
| Mitsubishi | Program Error (P182) | Sabit yüzey hızı (G96) aktifken senkronize kılavuz çekme çevrimi çağrıldı | Yürütme kesintiye uğrar ve kontrolör G96 çakışma hatası verir. | G74 kılavuz çekme bloğunu yürütmeden önce sabit yüzey hızını iptal etmek amacıyla G97 programlayın. |
| Mitsubishi | Program Error (P111) | G125 formatı altında Dril_Z parametresi 1 olarak ayarlandığında, G18/G19 düzleminde G74/G84 çevrimi çağrıldı | Makine, takım hareketi başlamadan önce durur ve düzlem seçimi çakışmasını görüntüler. | G17 düzlemine geçiş yapın veya diğer delik delme eksenlerinin kilidini açmak için #1080 parametresini yapılandırın. |
Uygulama Notu
Katastrofik bir makine çarpışması, eksenlerin bilyalı millerinin bükülmesi ve binlerce liralık iş parçasının doğrudan hurdaya gitmesi, Fanuc Parameter No. 5200 Bit 6 (FHD) parametresi '0' olarak ayarlandığında kılavuz çekme döngüsü sırasında operatörün manuel feed hold veya single-block tuşuna basmasıyla kaçınılmaz hale gelir. Kontrol ünitesi, kılavuzun parça içinde sıkışmasını önlemek için tüm ilerleme duraklatma komutlarını bloke eder ve eksen durmaksızın Z derinliğine doğru ilerlemeye devam eder. Bu tür pahalı donanım hasarlarını ve parça kayıplarını önlemek için test çalıştırmalarında FHD parametresi '1' yapılarak blok sınırlarında yavaşlama aktif edilmelidir. Ek olarak, Fanuc kontrolcülerinde Alarm PS0368 hatası ile plansız duruş sürelerinin (downtime) önüne geçilmesi için, Parameter No. 5040 Bit 3 (TCT) üzerinde yapılacak kaydırma komutlarından önce tüm aktif takım boyu ofsetleri G49 ile mutlaka temizlenmelidir. Benzer şekilde, tek bir bloktaki eksen hareket mesafesinin diş hatvesinin (lead) 4096 katını aşarak Alarm PS0564 hatasına yol açmaması için programlanan Z derinliği ve hatve değerleri dikkatle denetlenmelidir.
Siemens kontrol ünitelerinde ise, kılavuz çekme çevrimi tamamlandıktan sonra boş bir MCALL bloğu programlanmasının unutulması modal döngünün aktif kalmasına neden olur. Bu durum, takımın bir sonraki pozisyona giderken veya takım değiştirme noktasına yönlenirken beklenmedik şekilde dalış yapmasına ve takımın kırılarak yüksek fire/hurda oranlarına yol açmasına sebebiyet verir. Mitsubishi ünitelerinde de, Parameter #1265 (ext01/bit2) aktifken eğer Parameter #1080 Dril_Z değeri '1' olarak yapılandırılmışsa, G18 veya G19 düzlemlerinde yapılacak kılavuz çekme denemeleri Program Error (P111) alarmını tetikleyerek tezgahı durdurur. Tüm bu kontrollerin üretim öncesinde tek tek doğrulanması, kılavuz kırılmasından kaynaklı parça hurda maliyetlerini ve plansız duruş süresi kayıplarını minimize eder.
İlişkili Komut Ağı
- G63 Kılavuz Çekme Modu: Fanuc ve Siemens kontrollerinde feedrate ve fener mili override değerlerini yoksayan kılavuz çekme modunu etkinleştirir ve hazır çevrim yürütülmeden önce senkronize bir bağlantı kurar.
- G73 Yüksek Hızlı Kademeli Delme Çevrimi: Z ekseninin parametrelerle tanımlanmış küçük bir mesafe kadar geri çekildiği benzer bir talaş kırma hareketi sunarak kademeli rijit kılavuz çekmenin (peck rigid tapping) öncüsü konumundadır.
- G64 Sürekli Kesme Yolu Modu: Doğrusal yollar ile çevrimler arasındaki geçiş davranışını yapılandırarak koordinatlarda exact-stop (tam duruş) konumlandırmasının mı yoksa yumuşatılmış geçişlerin mi aktif olacağını tanımlar.
- G84 Sağ Diş Kılavuz Çekme Çevrimi: Standart sağ dişleri açmak için standart M03 giriş spindle yönünü ve M04 geri çekilme yönünü kullanarak G74 çevriminin saat yönündeki karşılığı olarak hizmet eder.
Sonuç
Sol diş kılavuz çekme işlemlerinde operasyonel verimliliği korumak, fener mili dönüşü ile eksen ilerlemesi arasındaki kusursuz matematiksel senkronizasyonun korunmasına bağlıdır. Üretim sürecine başlamadan önce kontrolör parametrelerinin, emniyetli yaklaşma mesafelerinin ve takım boyu ofsetlerinin doğrulanması, donanım hasarlarından kaynaklı plansız duruş sürelerini (downtime) engellemede en etkili yöntemdir. Fanuc'un FHD parametresinin veya Mitsubishi'nin geri çekilme hızı overrides değerlerinin test edilerek devreye alınması, kılavuz kırılması nedeniyle ortaya çıkacak parça hurda (scrap) oranlarını en aza indirir. Kuru çalıştırma (dry run) kontrollerinin standart bir operatör prosedürü haline getirilmesi ve koruyucu parametre yapılandırmalarının titizlikle takip edilmesi, yüksek hacimli seri üretimlerde birim parça maliyetini düşürmenin ve iş mili hasarı riskini sıfırlamanın anahtarıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
G74 sol diş kılavuz çekme çevriminde fener mili hızı neden manuel override potu ile değiştirilemez?
Diş hatvesi ile eksen ilerlemesinin eşleşmesi fener mili devri ve Z eksen hızı arasındaki doğrudan matematiksel kilide bağlıdır. Eğer override potuyla bu oranlardan biri bağımsızca değiştirilebilirse, diş adımları bozulur ve diş sıyrılarak tüm iş parçası hurdaya çıkar. CNC kontrol ünitesi, bu senkronizasyon kaybını engellemek için tüm ilerleme ve devir override değerlerini otomatik olarak %100 seviyesine sabitler. Devir hızını değiştirmek istiyorsanız, program bloğundaki S değerini güncellemeli ve Z ekseni ilerleme hızı (F) değerini bu yeni hıza göre yeniden hesaplayarak girmelisiniz.
Fanuc kontrollerinde G74 çevrimi sırasında oluşan Alarm PS0564 hatası nasıl giderilir?
Alarm PS0564, programlanan Z eksen hareket mesafesinin, kullanılan diş hatvesinin (thread lead) 4096 katından büyük olması durumunda preprocessor tarafından tetiklenir. Bu hata genellikle inç sisteminden metrik sisteme geçiş yapıldığında veya yanlış hatve değeri girildiğinde ortaya çıkar ve tezgahı durdurarak duruş sürelerine yol açar. Bu hatayı gidermek için programdaki Z derinliği değerini kontrol edin, hatve (F) değerinin milimetre/devir cinsinden doğru girildiğinden emin olun ve gerekirse işleme derinliğini birden fazla aşamaya bölün.
Mitsubishi ünitelerinde rijit kılavuz çekmeyi satır içi ,R1 kullanmak yerine kalıcı olarak nasıl etkinleştirebiliriz?
Her delik bloğuna ,R1 senkronizasyon kodunu yazmayı unutmak veya yazım hatası yapmak, tezgahın asenkron moda geçmesine ve yüzer chuck kullanılmadığı takdirde kılavuzun kırılmasına neden olur. Bu riski ve parça hurda oranını azaltmak için Mitsubishi kontrol ünitesindeki Parameter #8159 (Synchronous tap) değerini '1' olarak ayarlayabilirsiniz. Bu parametre aktif edildiğinde, satır içindeki ,Rr parametresi ihmal edilse bile makine varsayılan olarak rijit senkronize modda çalışır. Süreç güvenliğini artırmak için üretim öncesinde kontrolörün parametreler ekranından #8159 numaralı kaydın '1' yapıldığını doğrulayın.